Η πρόταση που ακολουθεί συντάχθηκε από τον Roberto Quaglia, Δημοτικό Σύμβουλο της Γένοβας, τον Νοέμβριο του '95. Συγκέντρωσε την υπογραφή σχεδόν όλων των ομάδων που ήταν παρούσες στο Δημοτικού Συμβουλίου της Γένοβας, και τέθηκε σε συζήτηση στις 22 Ιανουαρίου 1996. Η πρόταση καλεί τον Δήμαρχο της Γένοβας και τη δημαρχιακή επιτροπή να οργανώσουν στη Γένοβα μια πολιτιστική εκδήλωση με επίκεντρο τον σύγχρονο ρουμανικό πολιτισμό. Σε αυτή τη σελίδα, προηγείται της πρότασης το κείμενο της ομιλίας του Roberto Quaglia

ΟΤΑΝ ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΗ, ΔΕΝ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΟΛΟΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΡΑΓΜΑ

Όταν μιλάμε για Ευρώπη, δεν εννοούμε όλοι το ίδιο πράγμα. Μας δίδαξαν την Ευρώπη όταν ήμασταν παιδιά, όταν πηγαίναμε σχολείο, απαριθμώντας μας τα ονόματα των χωρών που ανήκουν σε αυτήν, την έκταση αυτών των χωρών σε τετραγωνικά μέτρα, τα ονόματα των ποταμών που ρέουν σε αυτές τις χώρες, τα χιλιόμετρα που διανύουν αυτοί οι ποταμοί, τα ονόματα κάποιων οροσειρών και ενδεχομένως έναν κατάλογο χρήσιμων ορυκτών που περιέχουν. Πολλά ονόματα, πολλοί αριθμοί, όλα αφηρημένα.
Κι όμως εμείς ξέρουμε τι είναι η Ευρώπη, ακόμη κι αν, όταν μιλάμε γι' αυτήν, δεν εννοούμε όλοι το ίδιο πράγμα. Ξέρουμε τι είναι η Ευρώπη γιατί στις πρώτες αφηρημένες, επιφανειακές και λίγο σημαντικές γνώσεις των πρώτων σχολικών χρόνων, προσθέσαμε με τον καιρό στρώματα επί στρωμάτων διαδοχικών εμβαθύνσεων. Αλλά αυτές οι εμβαθύνσεις δεν αναπτύχθηκαν με ομοιογενή τρόπο. Κάνουμε ένα ταξίδι στη Γερμανία, και εμβαθύνουμε στη Γερμανία. Βλέπουμε μια γαλλική ταινία, και εμβαθύνουμε στη Γαλλία. Αγοράζουμε ένα Swatch, και εμβαθύνουμε στην Ελβετία. Διαβάζουμε μια εφημερίδα, και εμβαθύνουμε στις ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες εκείνη η εφημερίδα δημοσιεύει ειδήσεις. Και πάνω απ' όλα, βλέπουμε τηλεόραση, και εμβαθύνουμε σε εκείνες τις ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες βλέπουμε εικόνες στην οθόνη και ακούμε ειδήσεις.
Συμβαίνει έτσι να ξέρουμε για μακρινές χώρες, στην άλλη άκρη της υφηλίου, πολύ περισσότερα απ' όσα γνωρίζουμε για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ξέρουμε τα πάντα για τους δρόμους του San Francisco και τους ουρανοξύστες της New York, διακρίνουμε τέλεια τις ανεπαίσθητες οργανοληπτικές παραλλαγές εκείνων των τεσσάρων ή πέντε διαφορετικών ειδών χάμπουργκερ με τη μοναδική γεύση φτηνής μαγιονέζας που αποτελούν τη μαγειρική τέχνη μιας μεγάλης υπερπόντιας χώρας, ξέρουμε τέλεια ότι σε ένα μέρος όπου χθες έσκασαν ατομικές βόμβες υπάρχουν σήμερα κάτι ωραία πράγματα που λέγονται Sony και διαφέρουν από άλλα που λέγονται Panasonic, που δεν πρέπει να συγχέονται με τα Kawasaki, Mitsubishi και Karaoke.
Συμβαίνει έτσι, για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, να μην μπορούμε να κάνουμε λόγο που να διαρκεί περισσότερο από ένα λεπτό. Έρχεται στο μυαλό κάποιου από εσάς έστω και ένα όνομα Πολωνού ζωγράφου; Ή το όνομα ενός Αλβανού ποιητή; Ή ενός Βούλγαρου μουσικού; Ενός Ούγγρου συγγραφέα; Ενός Ρουμάνου συνθέτη;
Όταν μιλάμε για Ευρώπη, δεν εννοούμε όλοι το ίδιο πράγμα. Ένα μέρος της Ευρώπης υπάρχει στο μυαλό πολλών από εμάς σαν ένα αφηρημένο φάντασμα. Γεμίζουμε το στόμα μας με την Ευρώπη, και αν αναλύσουμε τη μπουκιά, ανακαλύπτουμε ότι σε μεγάλο μέρος μασούσαμε αέρα. Ξέρουμε πια τα ονόματα όλων των συνοικιών της New York, ακόμη κι αν δεν έχουμε πάει ποτέ εκεί. Αλλά ξέρουμε όλοι να απαριθμήσουμε, για τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, έστω και δύο μόνο ονόματα πόλεων για την καθεμιά τους; Έχω πολύ σοβαρές αμφιβολίες.
Είναι άσκοπο να τρέφουμε αυταπάτες. Το μέλλον της Ευρώπης περνά μέσα από την Ευρώπη. Ό,τι δεν το γνωρίζεις, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ! Το μέλλον της Ευρώπης, αν θα υπάρξει - και εγώ πιστεύω ότι θα υπάρξει - περνά μέσα από την αμοιβαία γνωριμία των χωρών που ανήκουν σε αυτήν.

Η ΡΟΥΜΑΝΙΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΥΜΑΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ

Ανάμεσα σε όλες τις χώρες για τις οποίες δεν ξέρουμε σχεδόν τίποτα, υπάρχει μία για την οποία η άγνοιά μας γίνεται ιδιαίτερα κραυγαλέα, καθώς ο λαός αυτής της χώρας είναι στενά συγγενής με εμάς. Μιλώ για τη Ρουμανία, της οποίας το ίδιο το όνομα παραπέμπει ολοφάνερα στην ιταλική μας πρωτεύουσα.
Ο ρουμανικός λαός είναι ένας λατινικός λαός πολύ συγγενικός με τον δικό μας. Οι παραδόσεις του, τα ήθη και τα έθιμά του, η γλώσσα του, οι ηθικές του αξίες, έχουν πολλά κοινά με τα δικά μας, όπως και τα σωματικά του χαρακτηριστικά και όλες οι εκφραστικές κατηγορίες που συνιστούν τη λεγόμενη μη λεκτική επικοινωνία.
Ο ρουμανικός λαός είναι ένας λατινικός λαός όσο και περισσότερο από τον δικό μας. Όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε στην Ιταλία, συνέχισε για πολύ ακόμη στη χώρα που σήμερα είναι η Ρουμανία.
Εκπλήσσει κάθε Ιταλό που είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί τη Ρουμανία η τεράστια αγάπη και εκτίμηση που τρέφουν οι Ρουμάνοι για τον ιταλικό λαό, την ιταλική ιστορία και τον ιταλικό πολιτισμό. Μας θεωρούν με στοργή πλούσια ξαδέλφια τους, και είναι οδυνηρή σε αυτό το σημείο η επίγνωση ότι σχεδόν το σύνολο των Ιταλών όχι μόνο δεν σκέφτεται τον ρουμανικό λαό ως φτωχά μας ξαδέλφια, αλλά ούτε καν θεωρεί τον ρουμανικό λαό συγγενή του δικού μας. Συχνά ο μέσος Ιταλός δεν έχει καν σκεφτεί ποτέ ότι ο ρουμανικός λαός υπάρχει, παρά μόνο εφαπτομενικά και διαστρεβλωμένα, σε συνδυασμό με διεθνή ποδοσφαιρικά γεγονότα, τηλεοπτικά θεάματα (και η σκέψη πάει στις εικόνες της ρουμανικής επανάστασης του '89) ή αστυνομικά ρεπορτάζ. Το ίδιο το γεγονός ότι εμείς, τώρα, σε αυτή την αίθουσα, μιλάμε για τον ρουμανικό λαό, θα προκαλέσει σε ορισμένους μια αίσθηση «παραδοξότητας», του τύπου «τι σχέση έχουν οι Ρουμάνοι με εμάς;», σκέψη που δεν θα είχε γεννηθεί αν αντίθετα ασχολούμασταν με τις πολιτιστικές μας σχέσεις με τον γαλλικό ή τον ισπανικό λαό, λαούς που δεν είναι πιο κοντά στον δικό μας, ως προς την καταγωγή και τη συγγένεια, από τον ρουμανικό, είτε το ξέρουμε είτε όχι.
Ξέρετε, εσείς που είστε εδώ παρόντες, εσείς που είστε εδώ απόντες... ξέρουν οι πολίτες μας ότι εδώ και μερικά χρόνια, στα σπίτια των ρουμανικών πόλεων, βλέπουν συνήθως την ιταλική τηλεόραση, ακριβώς όπως κι εμείς; Οι πόλεις είναι πλέον καλωδιωμένες με την καλωδιακή τηλεόραση που μεταδίδει, από τον δορυφόρο, προγράμματα από όλη την Ευρώπη, και τα ιταλικά δίκτυα RAI και Fininvest είναι τα αγαπημένα του ρουμανικού λαού. Βλέπουν όλα τα κανάλια μας, ή σχεδόν όλα. Είναι πλέον φυσιολογικό, ανάμεσα στους νέους, στους εφήβους, να μαθαίνουν ιταλικά βλέποντας τα ιταλικά τηλεοπτικά προγράμματα. Και ξέρετε ποιες είναι οι συνέπειες ενός τέτοιου φαινομένου; Η τηλεόραση, ως γνωστόν, είναι ο μεγάλος μας διανομέας μόδας, κοινωνικών κανόνων, πεποιθήσεων και αξιών. Όπως ήδη ο Popper επισήμανε λίγο πριν από τον θάνατό του, αν μια πτώση αξιών πλήττει σήμερα τις νέες γενιές, αυτό συμβαίνει επειδή αυτή η πτώση αξιών ενσταλάζεται ακριβώς από την τηλεόραση. Όσον αφορά το σημερινό μας θέμα, είναι προφανές, σε όποιον σταθεί να το σκεφτεί, ότι οι νέοι Ρουμάνοι απορροφούν σήμερα, από την τηλεόρασή μας μέσα στα σπίτια τους, όλες τις ιταλικές μας μόδες, τις ιταλικές πεποιθήσεις, τις ιταλικές αξίες, τους σύγχρονους ιταλικούς μύθους. Με απλά λόγια, γίνονται, μέρα με τη μέρα, όλο και πιο Ιταλοί, αφού αυτό που συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός λαού δεν είναι τίποτε άλλο από το μοίρασμα της γλώσσας, των κανόνων και των αξιών. Δεν θέλω εδώ να κρίνω ή να συζητήσω αν αυτό είναι καλό ή κακό. Θέλω μόνο να διαπιστώσω αυτή την πραγματικότητα των γεγονότων, γιατί μας αφορά, ακόμη κι αν, εκ πρώτης όψεως, στους πιο επιφανειακούς ανάμεσά μας, θα μπορούσε να φαίνεται το αντίθετο.
Η διείσδυση της ιταλικής σκέψης στη Ρουμανία δεν είναι γεγονός που πρέπει να παραβλέψουμε. Αλλά δεν είναι αυτό το κεντρικό σημείο των σκέψεών μου. Αυτό που καταθλίβει και ανησυχεί, σε αυτό το κολοσσιαίο φαινόμενο επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο λαούς, τον ιταλικό και τον ρουμανικό, είναι η μονοκατευθυντικότητα της ροής πληροφοριών. Οι Ρουμάνοι ξέρουν για την Ιταλία όλο και περισσότερα. Οι Ιταλοί εξακολουθούν να μην ξέρουν τίποτα για τη Ρουμανία. Κάποιος ανόητος μπορεί να χαρεί για αυτή την ασυμμετρία, στο όνομα μιας θλιβερής έξαρσης στείρας εθνικιστικής υπερηφάνειας. Η αλήθεια είναι ότι οι Ρουμάνοι προσθέτουν, με κάθε μέρα που περνά, τον δικό μας πολιτισμό στον δικό τους, ενώ εμείς δεν προσθέτουμε ποτέ τον δικό τους στον δικό μας. Και η άγνοια για κάτι, απ' όσο ξέρω, και ελπίζω να το ξέρουν και οι παρόντες - οι παρόντες παρόντες, οι παρόντες απόντες, οι απόντες παρόντες, και ας παραλείψουμε τους απόντες απόντες - η άγνοια για κάτι, έλεγα, δεν μπορεί ποτέ να είναι καύχημα ή υπερηφάνεια και σίγουρα δεν χρησιμεύει σε τίποτα.
Έχω επίγνωση του γεγονότος ότι οι μικρές μας προσπάθειες δύσκολα θα αλλάξουν την πορεία γεγονότων τόσο μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο οφείλουμε να δραστηριοποιηθούμε, με δύναμη, συνείδηση, θέληση και σοφία, σε όλα τα πεδία στα οποία αντιλαμβανόμαστε ότι μπορούμε να επιφέρουμε μια βελτίωση, ακόμη κι αν αυτή η βελτίωση αποδίδει λίγα σε εκλογικά οφέλη σε όποιον την προτείνει και σε όποιον την υλοποιεί. Αποδίδει περισσότερο - αλίμονο, και πάνω απ' όλα, αλίμονό μας - να βρίζεις τον εκάστοτε εξωκοινοτικό.
Με αυτή την πρόταση δεσμεύονται ο δήμαρχος και η δημαρχιακή επιτροπή να οργανώσουν στη Γένοβα μια ευρεία εκδήλωση για τον σύγχρονο ρουμανικό πολιτισμό.

ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΕΙ Η ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

Βλέπετε, όταν λίγο πριν υποστήριζα ότι η πληροφόρηση που μας έρχεται από τη Ρουμανία είναι μηδενική, δεν εκφράστηκα με ακρίβεια. Στην πραγματικότητα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας παρέχουν πότε πότε ειδήσεις συνδεδεμένες με την ύπαρξη της Ρουμανίας και των Ρουμάνων. Δυστυχώς, η επιλογή των πληροφοριών που κάνουν τα μέσα ενημέρωσης είναι αρκετά παράξενη: οι πράξεις των Ρουμάνων ενδιαφέρουν τις εφημερίδες κυρίως όταν πρόκειται για εγκληματικές πράξεις, όπως βιασμούς και φόνους που διαπράττουν μεμονωμένοι περιθωριακοί εγκληματίες στη χώρα μας, που γίνονται είδηση ακριβώς όταν οι εγκληματίες δεν είναι Ιταλοί, και η τηλεόραση φροντίζει να μας δώσει μια ιδέα της Ρουμανίας μόνο όταν πρόκειται να στείλει εκεί κάτω, στην Τρανσυλβανία, με έξοδα των Ιταλών φορολογουμένων, ένα συνεργείο για να κινηματογραφήσει και να μας δείξει σε ζωντανή μετάδοση όλα τα δάκρυα των άξεστων γονιών που κλαίνε της όμορφης ερωμένης των δολοφόνων της λεγόμενης «συμμορίας του λευκού Uno».
Δεν μπορούμε να ονομάσουμε «πληροφόρηση» αυτόν τον τρόπο, τόσο χαρακτηριστικό των σύγχρονων μέσων ενημέρωσής μας, να φιλτράρουν αρνητικά τις ειδήσεις που προβάλλονται. «Παραπληροφόρηση» θα ήταν συχνά μια πιο κατάλληλη ετικέτα. Είναι ηθική επιταγή, εμπνευσμένη από τις αρχές μιας φωτισμένης και διορατικής ηθικής, να δράσουμε ενάντια σε αυτή την ανερχόμενη καταστροφή της αυτόματης παραπληροφόρησης. Η πρόοδος της τεχνικής αυξάνει σήμερα τον όγκο των πληροφοριών που μπορούν να μεταδοθούν. Αλλά εκθετικά αυξάνεται επίσης, μέσα σε αυτό το πληροφοριακό μάγμα, ο εκκωφαντικός θόρυβος υποβάθρου που αποτελείται από τις μη σημαντικές πληροφορίες, δηλαδή το αυτόματο αρνητικό φιλτράρισμα των πληροφοριών που ανέφερα πριν από λίγο, καρπός της ανάγκης να προσελκυστούν με κάθε κόστος τα πιο απλά μυαλά για να παραμείνει κανείς στην αγορά.
Περνώντας στα συγκεκριμένα, θεωρούμε ότι η διοργάνωση στη Γένοβα μιας εκδήλωσης για τον σύγχρονο ρουμανικό πολιτισμό θα άνοιγε ένα παράθυρο σε ό,τι ωραίο μπορεί να μεταδώσει σε όλους μας ένας λαός κοντινός μας όπως ο ρουμανικός. Ένα παράθυρο που έπειτα ο καθένας από εμάς τους Γενοβέζους θα μπορεί να επιλέξει αν θα το εξερευνήσει ή όχι κατά βούληση.
Πόσοι Ιταλοί ξέρουν ότι ο μέγιστος Ρουμάνος ποιητής Mihail Eminescu, ήδη από τον περασμένο αιώνα, προέβλεψε στα ποιήματά του τις φυσικές και φιλοσοφικές διαισθήσεις που βρίσκονται στη βάση της θεωρίας της σχετικότητας του Einstein;
Υπάρχουν πάρα πολλά, πάρα πολλά που δεν ξέρουμε για μια χώρα που αντίθετα μαθαίνει τα πάντα για εμάς. Ως το 1989, εμπόδιο στη γνώση ήταν ένα ζοφερό συνονθύλευμα αμοιβαίων πολιτικών λογοκρισιών. Μετά τη ρουμανική επανάσταση, εμπόδιο στη γνώση, από τη δική μας πλευρά, είναι μόνο μια αδράνεια που πρέπει να καταπολεμήσουμε, η αδράνεια της έλλειψης περιέργειας για οτιδήποτε δεν μας επιβάλλεται από την ακατάπαυστη, ομοιογενή και ομογενοποιητική έκρηξη από τις οθόνες των οικιακών μας τηλεοράσεων.
Κάποιος αφελής θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η Γένοβα έχει άλλες προτεραιότητες, προβλήματα πιο σημαντικά από το να οργανώσει μια πολιτιστική εκδήλωση, και μάλιστα για τη Ρουμανία, μια χώρα όπου δεν γυρίζονται καν τηλεοπτικές σειρές και τηλενουβέλες, μια χώρα επομένως πολύ λίγο τηλεοπτική για να αξίζει το ενδιαφέρον μας. Σε τέτοιους υποθετικούς αφελείς θα απαντούσαμε ότι στη διοίκηση μιας πόλης, μιας μεγάλης πόλης, μια δραστηριότητα ενός είδους δεν αποκλείει μια άλλη διαφορετικού τύπου και ότι ακριβώς επειδή υπάρχουν διαφορετικές προτεραιότητες έχουν θεσπιστεί διαφορετικές αντιδημαρχίες. Αν υπήρχαν αντιρρήσεις σε αυτή μας την πρόταση, θα πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά σε επιχειρήματα πολιτιστικής φύσης. Η Αντιδημαρχία Πολιτισμού υπάρχει για να ασχολείται με τον πολιτισμό και όχι με άλλα.
Αν πάλι κάποιος φοβόταν ότι ο δημοτικός προϋπολογισμός θα μπορούσε να επιβαρυνθεί από την υλοποίηση μιας τέτοιας εκδήλωσης, απαντάμε από τώρα ότι αυτός ο κίνδυνος δεν θα υπήρχε. Βλέπετε, θέλει η τύχη, ή μάλλον η ιστορία μας, να υπάρχει στη Γένοβα μια μεγάλη επιχείρηση που λέγεται Ansaldo, η οποία έχει πολύ στενές εμπορικές σχέσεις με τη Ρουμανία και τεράστια συμφέροντα εκεί, καθώς μόλις κατασκεύασε, στη Ρουμανία, έναν μεγάλο σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, και απ' όσο γνωρίζουμε σύντομα θα κατασκευάσει κι άλλον, και πρόκειται για μια παραγγελία εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Είμαστε βέβαιοι ότι ο Δήμος θα μπορέσει να εξασφαλίσει, για αυτή την εκδήλωση, σημαντική οικονομική στήριξη από την Ansaldo, διαλύοντας έτσι και αυτή την πιθανή αντίρρηση.
Ας δοθεί λοιπόν το πράσινο φως για την υλοποίηση αυτής της εκδήλωσης, που θα μας οδηγήσει το συντομότερο να σχηματίσουμε μια ιδέα για τις παραδόσεις, την επιστήμη, την τέχνη, τον κινηματογράφο και το θέατρο του σύγχρονου ρουμανικού πολιτισμού.
Και ας τροφοδοτήσουμε έτσι την επιθυμία και το όνειρό μας, ώστε στο εγγύς μέλλον άλλες ανάλογες εκδηλώσεις να μας κάνουν να γνωρίσουμε περισσότερο όλες εκείνες τις ευρωπαϊκές χώρες για τις οποίες ξέρουμε λίγα, ώστε να πλησιάσουμε λίγο εκείνον τον μακρινό στόχο, όταν τον φτάσουμε, όταν στην Ευρώπη θα μιλάμε για Ευρώπη, να εννοούμε όλοι λίγο περισσότερο το ίδιο πράγμα.

Roberto Quaglia

- η πόλη της Γένοβας επιδεικνύει, από αμνημονεύτων χρόνων, για ιστορικούς λόγους, μια γενική στάση κλειστότητας προς τα έξω, στάση που στους σύγχρονους καιρούς αποδεικνύεται αιτία συγκεκριμένων δεινών για την ίδια την πόλη, όπως μια εμφανής δυσκολία να γίνει φορέας πρωτοβουλιών ικανών να προσελκύσουν την εθνική και διεθνή προσοχή, στερώντας έτσι από τον εαυτό της, μεταξύ άλλων, την ευκαιρία να δει επιτέλους τον τουρισμό να ανθίζει και κατά συνέπεια την ευημερία της να αυξάνεται

Roberto Quaglia, 1996