It mando ancheuj mia così dita ùltima fatiga (an realtà a l'é tut d'àutr che ùltima, sota tùit ij pont ëd vista: da mè pont ëd vista, an efet, mia ùltima fatiga a l'é an cost istant ël gest ëd scrivte sta lettera). It mando mè ùltim liber rumen, ch'am piaserìa vnì a fé conòsse an toa trasmission, o mej, ant la trasmission che ti't ses. Com it podras vëdde, mè ùltim liber rumen a l'é rumen an tut e për tut. Dzurtut le paròle ëd cui a l'é tut pien a son rigorosament rumen-e. Le frase ëdcò, parèj che lesend le paròle tute ëd fila a l'han ëdcò un ótim sens compì tut rumen. Ëdcò ël roman a l'é rumen. Le frase rumen-e, an efet, a son ordinà an na special sequensa sconda còdes internassionaj adotà da tùit ij pais ocidentaj o lesirament orientaj, për cui lesend-je sconda tal sequensa standard as aced al roman che le frase a formo. Roman tut rumen, apopunto. Peui a-i é la carta, rumen-a ëdcò chila e as vëd, tipicament quatà d'ancòstr tipicament rumen ëdcò chiel.
Car Maurizio Costanzo Show, it mando donca mè ùltim liber rumen, ch'a va sensa dùbit fàit conòsse ant la trasmission che ti't ses. Ël fàit ch'a sia un liber rumen, aparentement un svantagi, an Italia, as rivela nopà, a n'anàlisi pen-a pì atenta, un grandìssim vantagi. Tant për ancaminé a l'é esòtich e original. Che italian già a possèd an soa librerìa un liber parèj intensament rumen, con paròle, frase, roman, carta e ancòstr rumen? A l'é donca mè liber rumen na novità assoluta ant nòst pais, suscetìbil donca ëd ancontré un grandìssim sucess. Mè liber rumen a l'ha peui un second vantagi: a l'é stàit scrit da n'italian, visadì da mi. J'italian a tendo a apressié j'àutri italian, përchè a-j ricòrdo ch'a son italian ëdcò lor, lòn che, dal pont ëd vista d'un normal italian, a compar com na fortun-a e un vantagi. Nsomma, mè liber rumen a adëscherà j'italian ëdcò con un pòch ëd san nassionalism dàit che, maugrà a sia rumen, ël mérit d'esse stàit scrit a l'é tut d'un italian com lor.
Peui a-i é ël discors près, ch'a l'é rumen ëdcò chiel. Cost mè liber rumen a costa mach 2800 lire. Pur essend-je andrinta bin 100.000 paròle rumen-e, sò còst, essend rumen, a peul vnì contnù al près ëd doi cafè, 2800 lire. Chi mai as catrìa nen un mìtich liber rumen al près d'un cafè italian?
Ma ël vantagi prinsipal ëd mè liber rumen a l'é che, essend tut scrit an rumen, ël catant italian a l'ha nen la mìnima possibilità ëd leslo. Sòn a l'é lòn ch'a farà ëd mè liber rumen ël sucess editorial dl'ann. As cato an efet nen ij liber për leseje, com ël famos "Pendolo di Foucault" ëd Umberto Eco a dimostra (gnun ëd coj ch'a lo catèisso o arseivèisso an regal mai a lo lesè). Mè liber rumen, fornend a sò miser près ëd 2800 lire la garanzìa ëd nen podèj vnì lesù, a ofriss al catant la garanzìa total ëd nen sofre an futur ëd gnun sens ëd colpa për nen avèj lesù ël liber. It capisse la conveniensa, car Maurizio Costanzo Show? Caté un liber ëd Umberto Eco për nen leslo a costa pì ëd 30.000 lire e a-i é l'efet colateral dël pì o men vagh sens ëd colpa për ël fàit ch'as lo les nen. Mè liber rumen a ofriss l'istess servissi a 2800 lire, includend ant ël près un inegàbil esotism e n'assion protetiva contra ël logori dij sens ëd colpa.
E peui a-i é ël vantagi ëd fé bela figura con eventuaj òspit rumen. A tùit, prima o peui ant la vita, a càpita d'avèj dj'òspit an ca. An st'època ëd grande migrassion as ambat sempe pì dëspess an quàiche forësté. La magior part dle vire as trata d'un turista tedesch o marochin o senegalèis. Se a n'òspit tedesch i ofre na bira tedesca, i-j fareve sert piasì ma i lo stupireve nen; i vivoma an efet ant ël mercà comun. Se a l'òspit senegalèis i mostre orgojos vòst elefantin ëd bòsch nèir senegalèis nen i-j fareve sert gnun piasì (s'i l'avèisse nen già avù l'elefantin av lo l'avrìa vendù chiel) e gnanca i lo stupireve; squasi tùit j'italian a l'han ormai an ca n'elefantin senegalèis. Ma s'av capitèissa d'avèj n'òspit rumen, ecco ch'vòst investiment ëd 2800 lire improvisament av frutrìa l'adissional prestigi ëd la përson-a cosmopòlita e còlta a livel internassional. Peui tra l'àutr ël roman contnù ant ël liber a l'é vàire bel e vòst òspit rumen av lo confermerìa, për vòstra ulterior sodisfassion d'avèjlo a sò temp catà.
It capisse, donca, car Maurizio Costanzo Show, përchè a l'é parèj important ch'ti't t'adòvre ëd fé conòsse mè liber rumen?
Soa già notévol pregevolëssa a l'é a la fin rendùa sublima da n'aparent paradòss: mè liber rumen a esist an rumen, ma nen an italian, pur avendlo mi regolarment scrit an italian. Cost fàit a rend l'oget ch'i t'hai adess mandà pregn ëd significà ulterior ch'a mi a-m scapo, ma ch'parèj a faran nen a ti, forié an pì ëd quesit emblemàtich o d'àutra simil mercansìa ëd pùblica utilità. Ël paradòss a l'é evidentement mach aparent, dàit che pur esistend nen ëd mè liber rumen ël corispondent clon italian, a na esist contut ël manoscrit. La natura purament aparent dël paradòss a l'é d'àutra banda risarcìa da l'esistensa, daré l'esempi ëd mè liber rumen ch'i t'hai mandà, d'un fenòmen ch'am riguarda vàire pì vast e clamoros ëd cost sìngol cas. Gnun-a ëd mie òpere magior a l'é an efet edita an Italia, ma squasi tute, tra pòch, a lo saran a l'èstero. D'àutri ótim liber ilegìbij, donca, për ij catant italian ëd liber, che colessionand ant ij sò salòt mie òpere an esili a podran desse na sprussà ëd coltura internassionalista, për la gòj dij sò eventuaj òspit forësté, e ël rispet e l'invidia ëd coj italian. .

Roberto Quaglia