për fortun-a, i diso mi, ch'i-i son ëdcò mi. Chi ch'i son mi? Ah, già, mi i son sempe col'àutra facia ëd la midem përson-a ch'at scriv tute le lettere ch'a smijo inteligente e miraco a lo saran ëdcò. Për fortun-a ch'i-i son mi, përchè se mi i-i fussa nen, a vorrìa miraco dì ch'i son mòrt, e sòn am smija d'avèj capì ch'a l'era ël such dle lettere ëdnans.
Bela fòrsa, i diso mi, scrive tute cole ròbe an sla mòrt, che tant a peulo nen esse controlà. Va bin ch'ëd tant an tant i son inteligent (visadì a lo sarìa col'àutr con cui i divido ël còrp dàit ch'i soma la midem përson-a përchè i l'oma na carta d'identità sola), ma ëd tant an tant i m'na profito. A l'é nen giust che chi ch'a l'é inteligent as profita ëd chi ch'a lo l'é ëd men. Cost-sì, che maopurtròp i lo son un pòch ëdcò mi, as divertiss a spaventé tute le përson-e timorà contand-je an tùit coj mòd ch'peui a la fin a devo meuire për fòrsa e completament.
Ma i lo savìo già ch'a l'é possìbil ch'a la fin as meuir. Con che drit chiel an lo ricòrda a tradiment, quand nojàutri miraco i stasìo pensand a quàiche bela mansa che miraco forsi an va e an la dasìa, e nopà ch'gòdse cost bel pensé adess an toca preocupesse che chi sà quand peui i meuiroma ëd sigur e completament?
Për fortun-a ch'i-i son però mi, ch'ëdcò mi i sai parlé ëd sta ròba ufissialment orìbil (la mòrt), sensa për sòn spaventé tùit parèj sadicament. Parèj adess it mando sta lettera an sla mòrt, për feme përdoné ch'i son nen sempe parèj savi com adess che për fortun-a i son nen inteligent, o almanch i spero ëd nen esslo përchè un parèj an famija a basta e a avansa (specialment se mia famija a l'é fàita da mi mach, com a m'han garantì a l'anàgrafe, ëdcò a fin tributari).
Tant për ancaminé, chitomla ëd dì ch'i meuiroma tùit e ëd sà e ëd là. A-i son përson-e ch'a son mai mòrte. Mi, për esempi i l'hai mai falo. A m'lo l'ha spiegà Gigi Picetti, ch'a l'é na përson-a inteligenta com col là ch'i son mi quand i lo son, ma pì uman, dzurtut an su lòn ch'a riguarda le ròbe dl'ànima. I l'hai por ch'i conòsse nen col Gigi Picetti e am dëspias. Ma sòn a l'é n'àutr discors e antlora i lo faso nen.
Mi antlora cola ròba lì ëd meuire i-i penso gnanca a avèjla mai fàita - ci manchèissa! E gnanca vojàutri, i son convint, i l'eve mai falo. Mi i conòsso pròpi gnun ch'a l'abia falo. Tùit coj ch'am smija ch'a l'abio falo peui a l'han chità ëd fesse vëdde an gir e antlora i-j conòsso pì nen. Cola ròba lì ëd meuire a deuv pròpi porté maleugur, o miraco a l'é mach un sistema ch'la gent a deuvra për nen fesse pì vëdde da mi e për chité ëd conòsseme.
Ma miraco ëdcò cost fàit che la mòrt a pòrta maleugur a l'é tut na superstission. Ëdcò mi, quand i j'era pì cit e inespert, am disìo ch'i portava maleugur, miraco përchè i j'era nen sempe parèj pront a dì le ròbe ch'i dovìa dì ant ij moment giust e a la gent a-j piasìa chërde ch'i j'era completament fòl e gnun as ancorzìa che dëdlà ëd mi a-i era andrinta ëd mi ëdcò col'àutr inteligent ch'an efet adess at scriv tute le lettere anteressante ch'it l'has già lesù fòra ch'cola maligna an sla mòrt ch'am da fastidi ëdcò a mi.
Scus-me se i faso le frase parèj longhe. A l'é nen përchè i son inteligent, ansi, ma përchè i-m dësmentio ëd finije (le frase), e quand finalment i-m decido ëd buteje un pont e i-m ancòrzo ch'a son parèj longhe i-i penso gnanca a acorcheje ch'peui am toca campé via quaicòs ch'i l'hai scrit con tanta fatiga e che con un pòch ëd fatiga a soa vira chionque a peul benissim lese l'istess. I dirìa antlora ch'a l'é na discriminassion dì che la mòrt a pòrta maleugur, ëdcò për via ëd mia esperiensa personal (con la discriminassion e ël maleugur, nen con la mòrt).
A l'é ch'i riesso pròpi nen a imagineme còs a l'é, e antlora com i faso a avèjne por, se i sai gnanca còs a l'é? I conòsso gnun ch'a sia mòrt, i son mai mòrt, e përchè i dovrìa preocupeme? E peui a riva col là ch'i sarìa mi inteligent e am ven a serché ëd convinceme che sta ròba dla mòrt a l'é un mè problema.
I l'hai già vist dij cadàver ëd përson-e ch'i conossìa, ma a m'han nen ambrojame! A l'era evident ch'a j'ero nen lor (coj ch'i conossìa). An efet, coj ch'i conossìa a j'ero ëd sigur viv, i podrìa giureje, antramentre che coj cadàver a j'ero mòrt. A-i era na vaga smijansa, e antlora? Nen përchè un a smija a n'àutr peui a l'é automaticament col'àutr dabon! Tant për ancaminé, ij cadàver ch'am vorìo convince ch'mi i conossìa, a l'avìo gnun-a dj'espression dij mè conossent. Malanassa! Dime s'a l'é pòch! E peui mi i sarai fòl, ma nen imbessìl. Mi i amëtto ch'coj a j'ero probabilment ij cadàver ëd përson-e ch'i conossìa, ma i amëtto nen ch'i conossìa coj cadàver! Mi coj cadàver pròpi i-j conossìa nen! I-j avìa mai vist. I-j conossìa quand a j'ero le përson-e ch'i conossìa, ma nen quand a j'ero pì nen le përson-e ch'i conossìa për nopà esse ij cadàver ch'i conossìa nen!
I l'hai ëdcò fàit dle preuve. A-i era ël cadàver ëd Toni, për esempi. Mi i conossìa Toni. Tute le vire ch'i-j disìa "Ehi Toni!" chiel am rispondìa "Còsa it veule?". E antlora i l'hai fàit la preuva e i l'hai dit al cadàver ëd Toni "Ehi Toni!", e chiel a m'ha nen rispondù "Còsa it veule?". A l'era nen Toni. I na son sigur. Toni a m'avrìa rispondù "Còsa it veule?". A l'avìa gnanca l'espression strafotenta ëd Toni. I-j hai dàit un pëssiot e a l'ha nen reagì. Toni a m'avrìa dàit sùbit un pugn. Nò, nò, tùit coj ch'am vorìo convince ch'col cadàver a l'era Toni i-j hai mandà a col pais. Col a l'era probabilment ël cadàver ëd Toni, ma chiel a-i era nen. Antlora a m'han dit che se lì a-i era sò cadàver, a vorìa dì che Toni a l'era mòrt. Eh nò, i-j hai dit mi. Sì a-i é ël cadàver ëd Toni, a l'é ver, ma Toni a-i é nen. Com i seve boni a savèj còs a-j é càpità? A m'han dit che dàit ch'a l'é mòrt i lo vëddrai pì nen. Chi lo sa? i l'hai rispondù mi. Mi i conòsso Toni, ma s'i lo vëddo pì nen, prima o peui i lo conòsso pì nen, ëdcò përchè se miraco a ricompar tra vint agn i lo riconòsso pì nen ëd sigur, dimostrand che s'i lo vëddo nen peui i chito ëd conòsselo. Mi i conòsso Toni viv, fin-a ch'i lo vëddo, ma i conòsso nen Toni mòrt, ëdcò s'a l'han provà a presenteme sò cadàver.
Déme antlora a ment a mi. Sta stòria ch'tùit a meuiro a l'é ëdcò vera ma am smija terorism. I son mai mòrt. I conòsso gnun mòrt. Ij cadàver a son nen sert viv, donca përchè fé finta ch'a lo son? Déje nen a ment ai sapienton ch'av spiego còs av capiterìa quand i seve mòrt.

Roberto Quaglia