par furtóna, dâg mé, ch'ai sån anca mé. Chi sån mé? Ah, bèle, mé a sån sänper cl'ètra fâza dla stàssa persåna ch'at scrîv tótti äli lêtri ch'äli pèren inteligänti e fårsi äli al saràn anc. Par furtóna ch'ai sån mé, parché s'mé an ai fóss brîṡa, al vrévv fårsi dîr ch'a sån môrt, e quasst am pèr d'avair capé l'êra al sóg däli lêtri precedänti.
Bèla fôrza, dâg mé, scrîver tótti cäli cås in vatta ala môrt, ch'tant an pålen brîṡa èser cuntrolè. Và bän ch'ògni tant a sån inteligänt (ważvàira al al srévv chl'èter con cui a divîd al côrp dâto ch'a sän la stàssa persåna parché a gh avän una såula cârta d'identitè), mo ògni tant a m in aprofétt. An é brîṡa gióst che chi l'é inteligänt al s aprofétta ed chi al l é ed manc. St'ón qué, ch'purtråp a sån un påch anca mé, al s divertéss a spaventèr tótti äli persåni timorè cuntàndegh in tótt chi môd che dåp ala fén i an da murîr par fôrza e completamänt.
Mo a al savêven bèle ch'l'é possébbil ch'ala fén as môr. Con quèl dirétt ló a s al arcôrda a tradimänt, quand nuèter magâri a stêven pinsänd a quèlch bèla mànza ch'magâri fårsi ai stà e la s la dèva, e invêzi ch'gåders st'bèl pinsîr adès a s tåca preocupères che chisà quand dåp a murirän ed sicûr e completamänt?
Par furtóna ch'ai sån però mé, che anca mé a sò parlèr ed sta cåsa ufizialmänt orébbil (la môrt), sänza par quasst spaventèr tótt acsé sâdicamänt. Acsé adès a t mand sta lêtra in vatta ala môrt, par fèrum perdonèr ch'an sån brîṡa sänper acsé sâvi cme adès che par furtóna an sån brîṡa inteligänt, o almänc a spêr ed brîṡa èserel parché ón acsé in famajja al bâsta e al avanza (spezialmänt se la mî famajja l'é cumpåsta da mé såul, cme i m an garanté a l'anâgrafe, anc a fén tributèri).
Tant par tachèr, fnémmla ed dîr ch'a murän tótt e ed qué e ed là. Ai é persåni ch'an én mâi môrti. Mé, par eṡénpi an l ò mâi fât. A m l'à spieghè Gigi Picetti, ch'l'é una persåna inteligänta cme quall là ch'a sån mé quand a al sån, mo pió umàn, såver tótt in vatta a quall ch'al riguèrda äli cås dl'ânim. A i ò pòra ch'an cgnusî brîṡa chal Gigi Picetti e am dispiaṡ. Mo quasst l'é un èter discûrs e alåra an al fâg brîṡa.
Mé alåra cla cåsa lé ed murîr an i päns gnanc d'avairla mâi fâta - ai mancarévv! E gnanc vuèter, a sån cunvént, l'avî mâi fât. Mé an cgnóss pròpri inción ch'al l âbia fât. Tótt chi ch'am pèr ch'i l âbien fât dåp i an lasè lé ed fèrs vàdder in gîr e alåra an i cgnóss pió. Cla cåsa lé ed murîr la à pròpri da purtèr ṡfîga, o fårsi l'é såul un sistêma ch'la zänt la dråva par an fèrs pió vàdder da mé e par lasèr lé ed cgnóserum.
Mo fårsi anc st'fât che la môrt la pårta ṡfîga l'é tótta una superstiziån. Anca mé, quand a êra pió znén e inespêrt, i m diṡêven ch'a purtèva ṡfîga, fårsi parché an êra brîṡa sänper acsé prånt a dîr äli cås ch'a duvêva dîr int i mumänt gióst e ala zänt ai piaṡêva crédder ch'a êra completamänt scêmo e inción al s adèva ch'ôlter a mé ai êra dänter ed mé anc chl'èter inteligänt ch'difâti adès at scrîv tótti äli lêtri interesànti ch't è bèle lèt fòra ch'cla maléggna in vatta ala môrt ch'am dà fastîdi anca mé.
Scûṡum s'a fâg äli frèṡ acsé lónghi. An é brîṡa parché a sån inteligänt, anzi, mo parché a m dscôrd ed fnîrli (äli frèṡ), e quand finalmänt a m decéd ed métteregh un pónt e a m adâg ch'äli én acsé lónghi an i päns gnanc a scurtèrli ch'dåp am tåca butèr vî quèl ch'a i ò scrétt con tanta fadîga e che con un påch ed fadîga a så vôlta chiónqued al på benéssum lèzer l'istàss. A dirévv alåra ch'l'é una discriminaziån dîr che la môrt la pårta ṡfîga, anc par vî dla mî esperiänza personèl (con la discriminaziån e la ṡfîga, brîṡa con la môrt).
L'é ch'pròpri an rîṡ a imaginèrum csa l'é, e alåra cme fâg a avairen pòra, s'an sò gnanc csa l'é? An cgnóss inción ch'al séppa môrt, an sån mâi môrt, e parché a m duvréss preocupèr? E dåp al ariva quall là ch'a srévv mé inteligänt e al m vén a zerchèr ed convénzer che sta cåsa dla môrt l'é un mî problêma.
A i ò bèle vést di cadâver ed persåni ch'a cgnoscêva, mo an m an frighè brîṡa! L'êra åvi ch'an êren brîṡa låur (chi ch'a cgnoscêva). Difâti, chi ch'a cgnoscêva i êren ed sicûr vîv, a psréss żurèregh, mäntr chi cadâver i êren môrt. Ai êra una vâga sumianza, e alåra? Mégga parché ón al asumîglia a un èter dåp l'é automâticamänt chl'èter dabån! Tant par tachèr, i cadâver ch'i m vlêven convénzer ch'mé a cgnoscêva, an avêven inciåna däli espresiån di mî cgnusänt. Accidänti! Diṡîm s'l'é påch! E dåp mé a srò scêmo, mo brîṡa imbezéll. Mé a amétt ch'chi lé i êren probâbilmänt i cadâver ed persåni ch'a cgnoscêva, mo an amétt brîṡa ch'a cgnoscêva chi cadâver! Mé chi cadâver pròpri an i cgnoscêva brîṡa! An i avêva mâi vést. A i cgnoscêva quand i êren äli persåni ch'a cgnoscêva, mo brîṡa quand an êren pió äli persåni ch'a cgnoscêva par invêzi èser i cadâver ch'an cgnoscêva brîṡa!
A i ò anc fât däli prôv. Ai êra al cadâver ed Toni, par eṡénpi. Mé a cgnoscêva Toni. Tótti äli vôlt ch'ai diṡêva "Ehi Toni!" ló al m rispundêva "Câzz vût?". E alåra a i ò fât la prôva e a i ò détt al cadâver ed Toni "Ehi Toni!", e ló an m à brîṡa rispåst "Câzz vût?". An êra brîṡa Toni. A n sån sicûr. Toni al m avrévv rispåst "Câzz vût?". An avêva gnanc l'espresiån strafutänt ed Toni. A i ò dè un pézzghe e an à brîṡa reagé. Toni al m avrévv dè sóbbit un casòt. Nå, nå, tótt chi ch'i m vlêven convénzer ch'chal cadâver l'êra Toni a i ò mandè a chal paîṡ. Quall l'êra probâbilmänt al cadâver ed Toni, mo ló an ai êra brîṡa. Alåra i m an détt che s'lé ai êra al så cadâver, al vlêva dîr che Toni l'êra môrt. Eh nå, a i ò détt mé. Qué ai é al cadâver ed Toni, l'é vaira, mo Toni an ai é brîṡa. Cme fè a savair csa ai é sucès? I m an détt che dâto ch'l'é môrt an al vdrò pió. Chi al sa? a i ò rispåst mé. Mé a cgnóss Toni, mo s'an al vadd pió, prémma o dåp an al cgnóss pió, anc parché se magâri al arcumpèr tra vint'ân an al ricgnóss pió ed sicûr, dimostränd che s'an al vadd dåp a lâs lé ed cgnóserel. Mé a cgnóss Toni vîv, infén ch'al vadd, mo an cgnóss brîṡa Toni môrt, anc s'i an pruvè a preṡentèrum al så cadâver.
Dè alåra réta a mé. Sta stòria ch'tótt i môren l'é anc vaira mo am pèr terorîṡum. An sån mâi môrt. An cgnóss inción môrt. I cadâver an én sicûr vîv, dånca parché fèr finta ch'i al én? An dè brîṡa réta ai sapientón ch'i v spiêghen csa al sucedrévv a vuèter quand a sî môrt.

Roberto Quaglia