parloma ancheuj ëd Gènoa. A na parla mai gnun, an Italia, e a l'é un pëccà, përchè a-i sarìo a riguard vàire e vàire ròbe ëd sublima cativèria da dì. Gènoa a l'é na granda sità, pì che Venessia, Firense e Bologna. A patiss però d'na crònica emarginassion dal prosseni dl'atension nassional, emarginassion ëd cui a son rei ij genovèis midem. Ij genovèis a son an efet dij ver e pròpri prìnsipi dl'emarginassion, ma nen ëd la sòlita e tìpica emarginassion dij pì pòver e derelit, parèj difondùa an tuta Italia e an tut ël mond. Gènoa a l'é maestra a emarginé ij sò sitadin pì viv. Ma nen për cativèria. An efet, pì che an lòn ch'as é pen-a dit, Gènoa a l'é perfeta ant l'assurd gest ëd emarginé adritura chila midema dal mond. Fin da soe orìgin separà dal rest ëd la società dal mar e dai mont, Gènoa as në separà ëdcò a livel mental (e com a l'avrìa podù esse altrimenti?). Adagià com pòchìssime àutre metròpoli an sle colin-e afacià an sël mar, ofrend parèj ëd sò un spetàcol ùnich ch'a ven mai a nòja, sìa an mes a un-a dle pì bele riviere dël mond, Gènoa a l'é miracolosament riessùa a evité ël 100% dij milion ëd turista ëd tut ël mond ch'incessantement as beugio lassand daré ëd sò na scìa ëd dné e ëd benesse. La locassion geogràfica ëd Gènoa a l'é un don che pòche àutre sità ant ël mond a podrìo vanté. Ël clima d'invern a l'é tra ij pì mit d'Italia e d'istà ël pì ventilà. Sensa ant ël passà fé gnente ëd clamorosament falà o pen-a quaicòsdin-a ëd giust, Gènoa a podrìa adess esse la Miami d'Euròpa. Imaginé, imaginé na plaja ch'a vada da Vesima a Nervi, interota mach dal pì gran pòrt turìstich dël mond, con sentin-e e sentin-e d'albergh për tute le sacòce stracòlm tut l'ann ëd richìssim possessor ëd panfilo e ëd turista ëd l'Euròpa antrega! Imaginé ël sènter stòrich genovèis, ël pì gran d'Euròpa, gonfi ëd turista beà, antrapà ëd gent desiderosa ëd spende! Imaginé la sità d'aost, brulicanta d'uman gaudent e spendacion nen men che a Rimini! Gnun-e fàbriche ëd Cornigliano an passiv ëd dné e produtris mach ëd càncher! A sò pòst: un luna park permanent afacià an sël mar, a un pass da la plaja!
D'aost a Gènoa as treuva nen na buta duvertà ch'a sia un-a.
A Ferragost la sità a l'é mòrta, o an animassion sospèisa. Parèj silensiosa da sugerì ch'na bomba al neutron a l'abia sterilisà da soa popolassion. Tùit ij genovèis a son a spende an d'àutri leugh, quand a sarìa ëstàit parèj fàcil fé sì ch'a fusso j'àutri, ij non-genovèis, a passé l'Aost a Gènoa a spende ij sò rëspàrmi.
Ëd chi ch'a l'é la colpa?
A càpita ëdcò dëspess che n'individ a sia nen ël colpèivol ëd sò destin. A càpita nen l'istessa ròba ai pòpoj. Ij pòpoj a son responsàbij ëd sò destin. Ij genovèis a son colpèivoj d'essisse sputanà l'ardità ambiental ch'a l'avìo a disposission, lassand ch'a dventèissa cròta ëd rutam ël sènter stòrich ch'a l'avrìa apassionà turista ëd tut ël mond, lassand soe plaje a la mersé dl'insediament ëd fàbriche improdutive ëd dné e produtris ëd càncher, emarginand sistematicament chionque a fasèissa qualsëssìa còsa ëd cossiensios, e a la fin, perseverand ancora adess an soa orba e autolesionista folìa.
As viv mal a Gènoa, ancheuj pì che jer e men che doman, minca canton scur a l'é sit predilet dle mijàra se nen desin-e ëd mijàra ëd giovo genovèis tossicòman.
Anté ancora a-i na sia, l'inteligensa a sofr, a Gènoa, a la vista ëd tal coletiva sechità stratégica, ant la comprension dle orende tare mentaj ch'a l'han portà Gènoa a na tal ruvin-a an leugh dla radiosa prosperità che soe ecessionaj arsorse a l'avrìo rendù facilment realisàbil.
A l'é për sòn che da Gènoa a scapa e a deuv scapé chionque ant l'archetipo dël genovèis as riconòssa nen e as veula nen rassegné a riconòssse.
A son scapà an tanti. J'artista, tùit. O pura a l'han chità ëd fé j'artista. A Gènoa a subrëvziv nen a longh un cantautor, un còmich (për sité le categorìe d'artista ch'a "van për la magior"). Ma gnanca un scritor, un pitor, un regista teatral, n'ator. Se a Parigi o a Venessia un giovo a son-a për stra për vagnesse quaich dné a l'é n'artista an erba. S'a lo fa a Gènoa a l'é un pitocant. Për che motiv cantautor e còmich genovèis a son an media ij mej d'Italia? Përchè fin-a a quand a l'han nen abandonà Gènoa a l'han maserà ant l'indiferensa general, costrèit da sò dolor ëd nen esse assolutament considerà a mejoresse e a mejoresse e a mejoresse, eternament an van, fin-a a quand, abandonà finalment sta orba piassa, a l'han podù mzuresse con chi, ant ël rest d'Italia, a l'avìa parelament fàit ròbe anàloghe a le soe, ma con men delusion, men frustrassion e donca, minor chërsùa artìstica.
Lòn ch'i l'hai pen-a dit a l'é evidentement opinàbil, ma chi ch'a lo veula opiné a m'dovrà spiegé, antlora, a còsa a sia për esempi dovùa la così dita "scòla genovèisa" dij cantautor. I peuss garantì ch'a esist gnun-a scòla dël géner. L'ùnica scòla ëd Gènoa, ch'a costring l'artista o ël pensator a la rinunsia o al mejorament, a l'é l'Indiferensa. L'Indiferensa detà nen da lë snobism, ma da l'Otusità. Chila a dëstruv na ment original o pura a la tempra.
Girand për ël mond e ancontrand, com dëspess a càpita, n'italian, it t'ancòrze sùbit s'a l'é un genovèis. A lo emana da j'euj. O pura, it lo capisse da lòn che da j'euj a emana nen. Ij genovèis ch'ancora a son andrinta viv, quand as gìro fòra dai confin ëd la segregassion genovèisa a emëtto inequivocàbij lòsna da j'euj, barlum d'irefrenàbil entusiasm a dëscurvì che nen tut al mond a l'é ancora mòrt. O nopà, se a deamboulé a l'èstero a son ij genovèis pì tìpich, un opach vel ëd nébia a satura sò sguard smòrt për sempe, che s'it stas nen atent an pressa at reinfeta con l'umor ch'a Gènoa a minca mòd it peule nen evité d'avèj.
Ël genovèis a l'é sarà, com sarà a l'é sempe ëstàita, geograficament, soa sità. Sta saradura, sta avarissia mental, ant ël passà, as rendè sértament ùtil a la subravvivensa. Ancheuj, che ij confin geogràfich a son pì nen ostàcol ëd comunicassion, saresse al mond a l'é pì nen strategìa ëd subravvivensa, ma d'autoemarginassion e d'estinsion. Gènoa a l'é agonisand, o miraco a l'é già mòrta, i sai nen, ma vojme nen. (a metàfora esprimùa as varda nen an boca)

Roberto Quaglia