‹ Ìndice do scîto · Pàgina do mûzeo · 🌐 Lingua / Language

SÀTIRA
CHE RÒBBA O L'É?



Satira S.r.l.
Gh'é o trùcco. E gh'é l'ingànno.

Ebén scì! Gh'é stæta 'n' epòca into quæ ho credûo inta sàtira. Gh'é chi créde a Bàbbo Natâle, gh'é chi créde inte 'na divinitæ ò inte 'na pàrte polìtica, chi créde inta giustìçia ò inte 'n cantautô. Mì credéivo inta sàtira. O sò, l'amétto, êo ingênoo, ma chi no l'é stæto armeno pe 'n pò?

A sàtira in sé a l'é cösa bónn-a, comme tànte idêe e ideologîe astræte. Ma o mondo de l'Umorìsmo Reâle o l'é spésso o contrârio de quello ch'o pâ, comme 'n bèl giórno inevitabilménte dovéi descrovî.


O prinçìpio o l'êa o Mâ...
...e ve-o dimòstro.
Il Male

In prinçìpio o gh'êa o Mâ, contrariaménte a quello ch'a sostegne a Bìbbia. Il Male o l'é stæto 'n settemanâle satìrico publicòu inti anni settànta do sêcolo passòu. O l'é stæto l'ûnico perîodico satìrico italiàn in gràdo davéi de dissacrâ e irrìde costùmme e descostumæ da seu epòca. Questo o l'é 'n dæto stòrico oggettîvo. A pröva? Pe podéi existe, Il Male o l'aiva o seu direttô responsàbile stabilménte residénte in galéra. E a ògni sciortîa do settemanâle a seu pénn-a a s'alóngava. Sólo coscì Il Male o l'êa in gràdo d'exercitâ a seu libertæ d'opinión e de stampa. 'Na cösa a l'é çèrta: quarchedun de sti scioî i aivan e bàlle.

Dêxe anni dòppo...
...o nigùn.

Pöi Il Male o çessò e publicaçioìn. Anni dòppo, me ritrovâi a léze 'n tabloid verdolìn che quarchedun se regordiâ: Cuore. De prinçìpio suppleménto de l'Unità, o diventò ben prèsto 'na testâta indipendénte. Armeno in apparénsa. Pe 'n pò o me divertì, ancón se evidenteménte o l'aiva ben pòco do spìrito dissacrànte de Il Male. Pöi o sucèsse quarcösa ch'o me fê rinsenî definitivaménte.

Nàscita e mòrte de Crepacuore
Perîodico efêmero de sàtira istantànea
GALEÒTTA A FÛ A GÎTA

O coréiva l'anno 1991 e o l'êa de Lùggio. Aiva lezûo in sciô settemanâle Cuore che 'na sedicénte "Fèsta da Sàtira" a se saiæ svòrta de lì a pòco inte 'na çitadìnn-a de l'Emìlia, organizâ pròpio da Cuore. A quello ténpo no aiva ancón pèrso tùtta a mæ féde inta sàtira, dónca pensâi 'n pò inconsultaménte - e mòlto mìsticaménte - che l'avveniménto o poésse resultâ de mæ interèsse.

Coscì, 'n çèrto dòppodisnâ de lùggio '91 fêi 'n sâto a câ do mæ amîgo Gigi Picetti e ghe proponéi de fâ 'n sâto a-a fèsta da sàtira. Amaliòu ascì lê da sta idêa astræta, o s'unì a mì, partìmmo sùbito da Zêna e pöche ôe dòppo arivémmo de séia a Montecchio, a çitadìnn-a de l'Emìlia donde a fèsta a se svòrzeva.

Con immediâto orrô descrovìmmo sùbito che a tànto decantâ fèsta da sàtira in sìntexi âtro a no l'êa che 'n banalìscimo Festival dell'Unità. Inte quelli mæximi giórni gh'êa 'n festival de l'unitæ ascì a Zêna, e se sentìvimo dónca ciùttòsto scémmi d'avéi fæto trêi ôe de màchina pe andâ a 'na fêa idèntica a quella che aivimo sótta câ.

Angosciæ, çerchémmo de chì e de là 'n pò de sàtira ò quarcösa do génere, ma tùtto quello che trovémmo o fû sólo 'na spêcce d'anfiteatro strapìn donde mijæ de persónn-e comme di bêi ascoltâvan 'na spêcce de talkshow ch'o se consummâva in sciô pâco. Insomma, o l'êa comme ammiâ o Maurizio Costanzo Show sólo che i òspiti êran i vâri Michele Serra, Paolo Hendel, Fabio Fazio e compagnîa bèlla che ciancigâvan tra de lô sénsa savéi ben cöse dî, comme in génere o sucède in quæsìasi talk show.

Pur no capèndo ben perché êrimo andæti lì, Gigi Picetti e mì de 'na cösa êrimo tuttavîa çèrti: no ne fregâva ninte d'ascoltâ génte inténta a parlâ tra de lô pe dîse cöse meno interessànti de quelle che niâtri poéivimo dîse tra de niâtri. E a massa de bêi in mûta adoraçión in sci-i spàlti de l'anfiteatro a l'êa inta seu mûta passivitæ ancón ciù disgustôza da presuntuôza génte in sciô pâco. Se capî perché, ben, senò amen.

Tròppo tàrdi pe tornâ a Zêna, dovéimo afogâ inta bìra a delûxon d'èse lì e dòppo èse intræ a sparlâ 'n pò inte 'n videobox infìn se ritirémmo a dormî inta ténda che s'êrimo portæ.

SENZACUORE

A matìn dòppo, 'na ràpida perlustraçión da "fèsta" a ne mìse de frónte a 'na drammàtica alternatîva: anêuiâse a mòrte tùtto o giórno ò tornâsene a Zêna con e pîve into sacco. 'Na sòrta de alternatîva do diâo. A "fèsta" a l'êa 'n mortòrio indescrivìbile (in efètti o no gh'é pròpio ninte da descrîve), ma tornâ sùbito a Zêna o no ne entuxasmâva. Decidémmo allóa de rinviâ de quarche ôa o ritórno, con l'intençión de fâ quarcösa ch'o ne divertìsse armeno 'n pò inte pöche ôe che ancón aviêscimo passòu a Montecchio.

Aivimo notòu che a zòna, notoriaménte infestâ de sansâe, a ne l'êa invéce straordinariaménte sénsa. Quarchedun o ne spiegò che quell'anno gh'êa stæta 'na bónn-a disinfestaçión. Pigémmo l'eleménto a spùnto e decidémmo de fâ a cösa ciù improbàbile che quarchedun o poriæ mâi fâ: improvvizémmo 'na racòlta de firme contra o gràmo stermìnio de-e sansâe. Perché o fêmo? Beh, cöse d'âtro aviêscimo mâi posciûo fâ?

SENZACUORE

O nasce coscì SENZACUORE.
Senzacuore o l'êa 'n cartèllo de cartón ('n mêtro e mèzo pe 'n mêtro), in sciô quæ Gigi Picetti e mì aivimo improvvizòu e primme stupiditæ che s'êran vegnûe in mente. Inte 'n mòddo che no me regòrdo, riuscìmmo pöi a stampâ e fotocopiâ 'n cóngruo numero de fìnti mòduli pe-a racòlta de-e firme. Armæ de tùtto questo, girémmo dónca pe-a prezùnta "fèsta da sàtira" criàndo comme se davéi ne fregâsse quarcösa da sòrte de-e sansâe. Incredìbile a dîlo, ne pigiàn tùtti in sciô sêrio. Manifestàndo apèrtaménte o lô òddio pe-e sansâe, a génte a se refuâva de firmâ. A-a cosidétta fèsta da sàtira, nisciun o l'êa in gràdo de riconósce comme tâle 'na trovâta satìrica cretìnn-a comme a nòstra.

Inta-o fratténpo o l'êa za mèzogiórno, e ne capitò de inbàttise inte 'na tavolâ con tùtti i VIP da fèsta. I vâri Michele Serra, Fabio Fazio, ecc. Pe-o nòstro stupô, ascì costôro no dêttan segno de capî cöse stâva esàttamente sucedèndo de frónte a lô. Me regòrdo Fabio Fazio dî "O l'é inùtile. Tànto o no serve a ninte." No ho mâi capîo a cöse o se fésse riferîo.

Dòppo 'n pò ne aivimo assæ. Èse lì o no l'aiva nisciun senso. Smontémmo a ténda, montémmo in màchina e ne tornémmo a Zêna.

CREPACUORE

Tuttavîa, êrimo indignæ. Pur avèndo sénpre saciûo che Cuore o no l'aiva ninte da spartî con Il Male, credéivimo che 'n pò d'inteligénsa a girâsse ascì lì. Dòppotùtto, o pêu fórse existe sàtira sénsa inteligénsa? Nò, o no pêu. Ma o pùnto o no l'é questo. L'essénsa do probléma a l'êa in efètti 'n'âtra, e a domànda giùsta da fâse a dovéiva èse:
"O l'é Cuore 'n giornâle davéi satìrico?"

CREPACUORE CREPACUORE - retro di copertina

Decidémmo dónca d'investî 'n pâ de dòppodisnæ pe dâ vìtta a Crepacuore. Nisciun o l'aiva mâi fæto a sàtira da sàtira, e a quell'epòca e inte quelli giórni a niâtri o ne parse a cösa ciù giùsta da fâ. Ò, se no âtro, a meno noiôza.

O l'êa o 1991, e da pòco e stampànti laser êran divegnûe economicaménte accessìbili a tùtti. Gigi Picetti e mì se mettémmo de bón ìmpegno e dòppo doî dòppodisnæ ne sciortìmmo con 'n feuggio A3 stampòu frónte/derê con quello ch'o l'êa a nòstra rispòsta a-a delûxon Cuore. O fotocopiémmo in çentenâ de còpie.

Quarche giórno dòppo tornâi a-a cosidétta "fèsta da sàtira" de Cuore e tapezzâi dapertùtto con Crepacuore. Incredìbile, ma vêo, i organizatoî (sedicénti alfêri da sàtira) se ne risentìn no pòco. Un de lô in particolâre o se mostrò oféizo assæ pe-o fæto che aivimo paragonòu Cuore a l'allóa in vòga trasmisción de varietæ televixîva Creme Caramel ('na porcherîa con Pippo Franco se no me regòrdo mâ). Sbigotîo mì replicâi ingenuaménte che aivimo fæto da sàtira. Lê o no parse capî de cöse mì stâva parlàndo. O l'êa tròppo.


Tempi Supplementari
Da-a série: da 'na cösa a nasce 'n'âtra

De neuvo a Zêna, m'aspeitâva quàntomeno che inti numeri successîvi do settemanâle Cuore, inti ànpi spaçi dedicæ a-a celebraçión da lô "fèsta da sàtira" o comparìsse quarche menzión di happening da mì là attuæ con Gigi Picetti. Êo zóveno e ingênoo, e stentâva ancón a convìncime che i sedicénti profescionìsti da sàtira no l'avéssan ninte de senso de l'umorìsmo, armeno pe quànto o riguârda l'autoironîa. Tuttavîa, oramâi i fæti parlâvan ciæo, e o mæ desapùnto pe èsime lasciòu ingannâ da-i lô travestiménti o montâva inarestàbilmente. In paròlle pòvee, êo sénpre ciù inrabiòu.

Tempi Supplementari

Raxón pe-a quæ me mìsi in contàtto con Vincenzo Sparagna, za fondatô de Il Male, Frigidaire, e âtre pregévoli iniziatîve in sciô fî da follîa. Se capìmmo sùbito. Lê o stâva pe dâ a-e stampe 'n neuvo perîodico, Tempi Supplementari, e decidémmo de inserîghe 'n suppleménto satìrico ciamòu Crepacuore, pròpio comme 'na vòtta l'Unità o l'aiva avûo 'n insèrto ciamòu Cuore.
E coscì, a-i primmi de Novénbre 1991, o primmo numero de Tempi Supplementari o intrò inte-e edìcole. E o seu suppleménto satìrico o se ciamâva Crepacuore.

CREPACUORE pagina 1 CREPACUORE pagina 2
CREPACUORE pagina 3 CREPACUORE pagina 4

Quelle che vedéi de d'âto son e quàtro pàgine do primmo numero de Crepacuore. L'impostaçión e i tèsti son tùtti mæ e de Picetti, quarche vignétta ascì mentre âtre son de Scozzari e Giuliano. Pe quarche dezégno o ne dêtte 'na màn ascì Laura Bagliani.

CREPACUORE numero 2

Eccove a primma facciâ do segóndo numero de Crepacuore. Con a brùtta vignétta de Occhetto a-o çéntro da pàgina no gh'intrémmo tuttavîa ninte. A l'é stæta inserîa a nòstra insaciûa.

Chì sótta, invéce, 'na nòstra vignétta con a quæ ghe intrémmo.

Chì da-o cànto, DONALD FUCK, 'na nòstra creaçión ch'a no l'ebbe tuttavîa mâi o sviluppo ch'a saiæ meritòu. Realizâ insémme a 'n amîgo dezegnatô, a no l'ebbe pöi séguito in virtù do fæto che Crepacuore o se fermò dòppo o segóndo numero.

Perché no continuémmo? No me-o regòrdo ciù. Probabilménte perché no se guadagnâva di denæ. E quarche âtra raxón minô.

Donald Fuck

Se ve piâxan e imàgine in sce sta pàgina poéi schiscîle, ingrandîle e salvâle in sciô vòstro computer. Poéi ascì stampâle e apéndile inta vòstra camerétta, se ve fa piaxéi. Insomma, fâne 'n pò quello che ve pâ. Ûnica racomandaçión: se e adêuviæ in sciô vòstro scîto, METTÉI PE PIAXÉI 'N LIGÀMME A-O MÆ SCÎTO. Se voéi métte 'n ligàmme ascì sénsa imàgine, séi benvegnûi o mæximo.

Tùtto questo o no ve basta? Séi dónca prónti pe affrontâ 'na mæ campagna eletorâle surealista.

PÀGINA PRINÇIPÂ | ÌNDICE | BIOGRAFÎA | I MÊ SCRÎTI | FANTASCIÉNSA | FIGÛE | | RASSEGNA DE STAMPA | LIBRARÎA | POSTER | POLÌTICA | SÀTIRA | GUSTI | AMIXI | UMANITÆ VÀRIA | CONTRIBUISCI A-A VÌTA DE ROBERTO | CONTÀTTI | LIGÀMMI |

Photo of Roberto Quaglia Photo of Roberto Quaglia

Se voéi contatâ sto mutante
che co-o ténpo o càngia a seu fàccia,
saéi cómme fâ.

Se no o saéi, SCHISCIÆ CHÌ

Se pròpio no ghe riuscî, anæ a fâve benedî

Ùrtima mòdifica, 23 d'ötobre do 2003

© 1995-2006 by Roberto Quaglia