Delos 49: Il ëdfficile ritorno del signor Sheckley

‹ Ìndes dël sit · Pàgina dël musé · repert restaurà

ëd
Roberto Quaglia

Il difficile ritorno del signor Sheckley

Costa a l'é stàita l'istà ëd Robert Sheckley. Ël grand scritor a l'é vnù an Italia, gràssie a l'inissiativa e a l'impegn ëd Roberto Quaglia ch'a l'ha invitalo, acudilo e portalo an gir për un mèis antregh an Italia e an Euròpa. Chi ch'a l'ha avù ocasion ëd vëddlo a l'é restà entusiasta - vardé an cost nùmer ij coment ëd Vittorio Curtoni an Memories of green e ëd Roberto Genovesi an Interazioni - e i l'oma decidù ëd propòneve sta crònaca dl'esperiensa, un pòch particolar (a podìa nen esse diversament, essend redata da Quaglia) e estremament afassinanta (com dzora).

Rivada an Italia



L'arivo a Linate

Milan Linate, mèrcol 21 lùij 1999, ore 14 e 30. A van e a ven-o un mucc d'avion, ma un sol a l'é col important. A l'aeropòrt i soma andàit an tre: Max Morando, Daniele Vecchi e ël sotoscrit. A j'ore 15 e quaicòs l'ùnich avion important ëd col dì a dovrìa buté-ne tra le man l'ùnich Robert Sheckley dl'univers a noj conossù. A l'é difìcil chërdlo, ëdcò s'na longa sequensa d'improbàbij event a l'ha rendù sta possibilità benedetament probàbil. Agn e agn ëd corispondensa via email, precedent tentativ abortì dal Cas, e anfin na miràbil geometrìa ëd coincidense favorévole. E ecco donca l'improbàbil dventé inevitàbil e noj lì a Linate a fibrillé ëd nòstra mej emossion. A tèra l'avion ch'i spetoma. I-se preparoma a l'incontr e pòch dòp i vëddoma ij passegé scoreje dëdnans. Chi ëd lor a sarà Sheckley? I savoma nen bin che facia ch'a l'abia. Ant la memòria, mach ël ricòrd ëd quàich fòto vèja ëd desenni. A bastrà a riconòsslo? I osservoma atentament tùit ij vis ch'a-në passo dëdnans. E parèj fasend i dventoma pian pian vìtima ëd cola midema Deformassion Metafòrica ch'an un sò liber Sheckley a l'inventè. I ancaminoma a alusiné Sheckley an minca individ nen acompagnà ëd na cèrta età. Adritura i finioma për seguìne quàidun, sercand ëd fese noté, sperand ch'as trasformo ant col Sheckley ch'a son evidentement nen. A passa ël temp e ormai squasi tùit ij passegé a son passà an van al nòst setass. La Deformassion Metafòrica a incalsa, e ëdcò un vej giaponèis për quàich moment an smija podèj esse ël Nòst. Peui ij passegé a finisso, e ëdcò ël temp ëd Daniele, ch'a deuv torné an ofissi. I restoma Max e mi, e l'ùnica ròba ch'i podoma fé a l'é speté l'avion sucessiv.
L'avion important as arvela esse col dle 18 e 30. E anfin, tut a un colp, Sheckley a l'é con noj. A pòrta bermude e savate e a pòrta con chiel mach na gròssa borsa, un sachèt, e na giaca elegant ch'a ten an man. Për tut ël viagi, ant ël mèis séguent, a la butrà gnanca na vira.
Doe ore dòp i soma a Gènoa, anté ch'Sheckley a l'é òspite ëd Maurizio Frizziero (Popi për j'amis), an soa bela ca dëdnans a la spiagéta ëd Bocadasse, miraco an assolut l'àngol pì suggestiv ëd tuta Gènoa. Lì, dëdnans a na tàula imbandìa ëd persut e mlon, i passoma na splèndida seirà a discute, dzurtut an mérit a l'improbabilità ëd lòn ch'an sta capitand. I-se rendoma sùbit cont, Popi e mi, che Sheckley sì a-i é nen, né a-i podrìa mai esse. Con noj sì a-i é mach Robert, e Robert a l'é ver e a esist an carn e òss e a l'é sì con noj, antramentre Sheckley a esist ant ij nòstri servej an quant rapresentassion. Rapresentassion dla rapresentassion, a pignolerà an séguit Mario. Comsëssia un mit, n'archetìp, n'entità astràita ch'ij nòstri sens a podran conòsse mai, tant i-se lo soma imaginà ant ël passà. Për praticità i lo ciamerai contut Sheckley, ant ël séguit ëd cost mè resocont. Ma ch'i sàpie che an realtà mi i starai pensand a Robert, përchè a l'é chiel col ch'i l'hai conossù.

Giòbia 22 lùij a l'é na giornà d'aclimatassion. A fa vàire càud, a-i é un jet lag da superé, i decidoma ëd nen straché-se. Ël che an impediss nen ëd gòde-se na splèndida seirà ant ël locàl ëd Enrico Reboscio, ristorator e estimator ëd Sheckley, ch'an ofriss n'ampia carelà ëd tìpiche specialità gastronòmiche lìgure.



	A la librerìa Fahrenheit 451

Vënner 23 lùij i soma a Piasenza. An l'ha invitane a disné Vittorio Curtoni, na përson-a delissiosa, al dëdlà dij sò mérit ant l'àmbit dla fantasiensa italian-a. E ël disné, cusinà da soa fomna Lucia, a l'é decisament a l'autëssa dle circostanse. Dòp mangià, Sheckley as concede un ripòs an sël divan. Pì tard, Vittorio a diciarerà ch'a l'avrìa fàit afiche na targa dzora al divan con dzora incis: Sì a l'ha durmì Robert Sheckley. Ël che an condurà an séguit a l'idèja, për un pròssim viagi, ëd prepare na targa con dzora scrit Sì adess a-i é Robert Sheckley, da esponse an temp real daspërtut as fërma. Ant ël dòp-mesdì la realtà as intensifica. A rivo a ca ëd Curtoni an pelegrinagi da mesa Italia estimator ëd Sheckley. Peui i-se rendoma a la librerìa Fahrenheit 451 anté ch'ël Nòst a ven intervistà për na television local. Donca as finiss tùit a mangé an n'ótima tratorìa. Ij Testimòni ëd Sheckley a son chërsù ancora e adess a-i é quaranta përson-e a mangé con chiel. Dòp sin-a as torna an librerìa për na presentassion pùblica dl'autor. A j'óndes ëd sèira i-se butoma torna an sla via ëd ca, anvers Gènoa. A l'é stàita na giornà belìssima, descrivùa pì articolatament e da n'àutr pont ëd vista da Vittorio Curtoni an cost midem nùmer ëd Delos. Sheckley a l'é vàire content. Mi ëdcò. Ëdcò Vittorio. S'quàich malcontent a-i é, evidentement as é fàit discretament da part.

Saba 24 lùij e dumìnica 25 lùij a son giornà relativament tranquile. Ma nen për sòn men significative. Le Grande Còse a son nen necessariament còse grande. I giroma un pòch Gènoa e dintorn con Alessandro Testa e d'àutri amis, ma i soma tùit tipo pì anteressà a le còse ch'i-se disoma pitòst che a le còse ch'i foma. A la dumìnica, a ca ëd Popi, con ël mar bleu ch'da la fnestra an ricòrda con discression l'esistensa dël mond, i-se vardoma distratament ëdcò ël Gran Premi d'automobilism an television, consci ch'un sfond a vala l'àutr për ij nòstri discors.

Lùnes 26 lùij i foma un girèt an riviera, a Camoji, e con ël batèl an scapa ëdcò na capatin-a a San Fruttuoso ëd Camoji. Ël temp a l'é sempe bel. E nòstre ciaciarà ëdcò. Iv podrai mostré fotografìe ch'iv convinco ch'ël temp a l'é bel. Ma për lòn ch'a riguarda ij discors, im dovreve chërde an sla paròla. I soma sempe content.

Màrt 27 lùij an toco le Cinque Terre. Sheckley a n'avìa sentì parlé bin, donca i decidoma ëd visitéle. I andoma an auto fin-a a Manarola. A pé, përcorend la famigerata Via dl'Amor sota un sol cosent, i rivoma a Riomaggiore. Da sì un batèl an pòrta a Vernazza da anté un treno an ripòrta a nòstra auto a Manarola. A dilo a basto na mancià ëd paròle, a felo a-i veul vàire temp e considerévol fatiga. Amant dl'esagerassion, an sla via dl'artorn i trovoma temp e energìe ëdcò për na vìsita a Portofin. Quand la giornà a finiss, Sheckley a l'é esàust. Ma le Cinque Terre a l'han lassàlo sensa paròle, e nen mach për via dla strachëssa.
I decidoma che Mèrcol 28 lùij a deuva esse na giornà ëd tut ripòs. A pieuv, e con la pieuva la temperatura as bassa, concedend-ne tregua e favorend un ripòs mej. La giornà a l'é comsëssia ravivà da na vìsita ëd Natalino Bruzzone, ch'a ca ëd Popi a efetua na splèndida intervista për la pàgina cultural dël Secolo XIX.



	An Mondadori: da snistra Lippi, Laura Serra, Sheckley, Festino, Alessandri, Quaglia

Giòbia 29 lùij i andoma a Milan. Prima tapa: Segrate, Mondadori. An arsèiv un cordialìssim Giuseppe Lippi, curator ëd Urania, e con surprèisa i dëscurvoma ch'a l'é nen sol: i ritrovoma Vittorio Curtoni, Laura Serra, Giuseppe Festino, Piergiorgio Nicolazzini, Ferruccio Alessandri, tùit già present a Piasenza, pì Claudio Asciuti, Domenico Gallo e vari àutri. I disnoma ant la mensa ëd Mondadori, dòp-dì Sheckley an ven sequestrà për un gir d'interviste e discussion d'afé. I spetoma passientement a longh an na cambrëtta disadorna. Un a un as në van tùit e mi i-me ritrovo a speté pì o men da sol. Anfin ij scompars ricomparo e as peul andé an sità. Destinassion: la Librerìa dël Giàul, an via Peschiera 1. N'ótim pòst, tant ch'i në ripòrto ëdcò l'adrëssa. D'àutri fans a confluisso lì e a l'é sùbit un bel ciaciarissi, bagnà da lë spumant ofrì dai gestor. A fa soa comparsa ëdcò Claudio del Maso. E a l'é sùbit sèira, visadì ora ëd sin-a, ansi: ëd pizza. Për l'ocasion a compar ëdcò Luca Masali. Gran pizzada coletiva condìa da quat ulterior ciàciare. I soma tùit content, e chi ch'a lo fussa nen a lo smija. Un pàira d'ore d'auto për torné a Bocadasse e ëdcò sta longa giornà as sara.

Vënner 30 lùij i abandonoma Gènoa e Bocadasse. Sheckley am ciama: I torneroma pì nen sì? I rispondo mi: Nen an cost viagi. I ricorderai a longh l'imediata tristëssa ch'a l'assumè sò vis. Al moment ëd saludelo, Popi a lo varda, a sorìd e a-j dis: A l'é nen necessari ch'adess i disoma quaicòs. Sheckley a fa 'n sì apen-a e a ven via con mi. Popi e Robert a s'ero già dit tant ant le longhe neuit passà a discute quand d'àutri a l'avrìo durmì. I montoma an màchina e i partoma për Lucca, anté quàich ora dòp i rivoma. An acheuj Alessandro Fambrini, ch'an ven a pijé an biciclëtta e an fa stra anvers soa ca, anté ch'i saroma òspite. A l'é un dòp-mesdì tranquil, col ch'an speta. I moroma nen da la veuja ëd fé lòn ch'ij turista a fan quand a rivo da quàich part. As ripòsa un pòch, as fa còmod un girèt an auto d'antorn a le mure dla sità, as va a la stassion a pijé Stefano Carducci an rivà da Treviso. E a la sèira as va tùit a mangé an n'ótima tratorìa an colin-a.

Saba 31 lùij a ancamin-a con un girèt an sle colin-e d'antorn, anté ch'i-se imbatoma an n'improbàbil quajodròm, un leugh comsëssia sinistr dal qual istintivament am ven da tnì-me a la larga. I decidoma ëd cambié aria e i-se spostoma a Pisa, anté ch'i soma pijà an consègna da Francesco Ghetti ch'an fa da guida turìstica. A la sèira, i soma òspite a sin-a da chiel, e la quantità e la qualità dle portà a l'é tal da buté-ne decisament an crisi (dzurtut ël sotoscrit). An paròle pòvre: mangià e beivù tròp. Ma com as fasìa a resiste? An un mòd o ant l'àutr i ritrovoma la via ëd ca e i afrontoma na longa neuit ëd seugn e digestion.

Dumìnica 1 aost a l'é un dì pòch consijà për buté-se an autostra. Ma la lògica dle partense inteligente an giuta. Da quand a son dventà ëd mòda le partense inteligente, ij dì tradissionalment pes për buté-se an marcia a son dventà ij mej, dàit ch'gnun a l'é parèj stùpid da buté-se an viagi pròpi an coj dì lì. Donca i-se ancontroma nen con trafich Stefano Carducci. I-se riposoma quàich ora, e an seirà i giroma për la sità fermand-se a sin-é an n'àutra ótima tratorìa, anté ch'ij nòstri nòbij propòsit ëd digiun dietétich naufrago për l'ennésima vira.

Lùnes 2 aost i andoma a Venessia. A fa vàire càud, a-i é vàire sol e ancora pì turista. Sheckley a vardava nen Venessia da na vintin-a d'agn. Ël leugh a lo inspira e donca as bùta a scrive. Daspërtut, durant tut nòst pelegriné, Sheckley a abandonerà gnanca un moment sò tacuin e soa afessionà piuma Montblanc. Tùit ij dì, vàire vire al dì, i l'oma vistlo e i lo vëddroma sfodré tacuin e piuma e ancaminé o continué a scrive. Ma a Venessia a l'é un moment special. I lo vëddoma scrive con dedission pì intensa dël sòlit. Dòp na pizza mediòcra i visitoma la librerìa ëd Giampaolo Cossato. A metà dòp-mesdì a l'é temp ëd torné a Treviso për un pòch ëd siesta. I l'oma dëscurvì ch'a Sheckley ij détaj ëd Venessia, com dël rest ëd tùit ij leugh, a-j anteresso nen pì che tant. Lòn ch'chiel a serca ant ij leugh anté ch'as rend a l'é l'atmosfera ch'a comùnico. L'atmosfera a l'é la componenta inefàbil dij leugh, l'aspet pì anteressant ëd lòn ch'at circonda. A la sèira, an rivà Daniele Vecchi con la fomna Debora, e tùit ansema as sin-a otimament a ca Carducci. Stefano a sfòdra un repertòri ëd disch ëd vinil con mùsiche che Sheckley a sentìa pì nen da desenni. E a l'é sùbit nostalgìa, o quaicòs ëd cola famija d'emossion. La seirà as dësvilupa e as concluss piasevolment.

Praga

Màrt 3 aost ëd prim matin a rivo da Gènoa Mario Quaglia, Ada Cortese e Max Morando. A l'é con lor ch'i-se butoma an stra e i abandonoma l'Italia, ël mus dl'auto pontà anvers nòrd. I soma an sinch an sla mia auto, i stoma strèit (dzurtut coj setà daré, dàit che Max da sol a conten sirca 120 chilo ëd chiel istess), ma ël bagajaj a l'é grand e ël motor a fa sò dover. I surtoma dal Tarvisio e i-se dirigioma anvers Salisburgh, peui i giroma a drita anvers Linz, dòp-dì i pijoma la statal anvers nòrd e i-se tuffoma ant la Repùblica Ceca. I rivoma a Praga anvers le neuv ëd sèira dòp na giornà ëd viagi, ëd sol e ëd paesagi gradevolìssim. An speta Yaroslav Olsa Jr., giovo diplomàtich cech nonché un dij màssim espert ëd fantasiensa an soa nassion. A l'é chiel ch'a l'ha invitane a Praga, e a l'é chiel ch'an bùta a disposission un confortévol apartament anté noj i pijoma alògg. A-i é ancora temp e energìe për na sinëtta ant la tratorìa pì davzin-a. I sai nen j'àutri ma mi i son dëstruvù. I l'hai guidà tut ël dì e na neuit ëd seugn profond a l'é decisament bin-vnùa.



	Sheckley e Quaglia a un cafè ëd Praga

Mèrcol 4 aost Còs as fa ël prim dì ch'as é a Praga? As dà n'ociada an gir. As va ant ël budel dël sènter stòrich a vëdde ij souvenir ch'a vendo an tùit ij leugh turìstich dël mond, as serca ëd scòrze un pòch ëd Praga a travers la spëssa cotra ëd turista, e sòn a l'é an efet lòn ch'i foma. Për quàich ora. Sà e là as sèta a beive un cafè o a mangiuché quaicòs. I soma pì a nòrd e anfin la temperatura a l'é acetàbil. E ël temp a l'é comsëssia bel. E malgré ij turista Praga a l'ha n'atmosfera ùnica. Ant ël dòp-mesdì i spendoma 20 mila lire ëd taxi për fé eutsent méter për rende-se al Ministeri dj'Ester anté Yaroslav Olsa an speta. Tapatìssim an sò elegant àbit da diplomàtich Yaroslav an acheuj an companìa d'na soa afassinant colega ëd rara inteligensa, Jana Pechova, ch'a restrà con noj për ël rest dla giornà. Ël Ministeri dj'Ester a l'é an colin-a, e na lenta spassgià anvers val a spoza perfetament j'esigense turìstiche con nòstra legìtima pigrissia. Ëdcò përchè an fond a la colin-a i-se ritrovoma ant l'esòtica ca ëd Yaroslav, colma d'òpere d'art african-e nonché dzurtut ëd liber ëd fantasiensa ëd tut ël mond. Ma i parlo nen dël mond ch'i conòsse voi. I parlo ëd liber ëd fantasiensa birman, etìop, congolèis, e chi pì n'ha pì në buta. Na chicca dòp l'àutra. E noj i-se bèivo dzora. A l'é l'ora dl'aperitiv. Tra pòch, ël gotha dla fantasiensa ceca an spetrà an un dij pì esclusiv ristorantin dël sènter. E ecco-ne pòch dòp an efet lì, an col ambient rafinà ëd cui i l'hai ahimè scordà l'ubicassion, setà a na granda tàula iluminà mach da candèile an atèisa d'na sin-a a base ëd cusin-a boèma. Oltre a Noj, Yaroslav e Jana a-i é Ondrej Neff, nòto scritor cech, Ivo Zelezny, editor ëd SF, Ivan Adamovic, curator dla rivista Ikarie e vari àutri. Ël mangé a l'é bon, ma ant ël temp i l'avrìa dësmentiàlo, dàit ch'ël contèst a l'é pì anteressant. I bèivo ëdcò un mucc ëd bon vin. Al termo dla sin-a as va tùit an na famosa birerìa anté ëd tant an tant a smija ch'as fasèissa vëdde ël present Havel an përson-a. I passoma a un pass dal gheto ebràich anté ch'an col istant a stan girand na sen-a d'un film ambientà un pòch ëd temp fa. I vëddoma un mucc ëd nazista, intent a rastelé ebreo. Pòch dòp i soma an birerìa, anté mi i-me propon ëd beive gnente. A sarìa tròp. Mè propòsit contut a ten nen na mancià ëd second. E giù bira, dabon bon-a! I soma tùit content. Vàire content. A l'é un viagi pien ëd contentësse. A l'é nen ròba da tùit ij dì. A l'é un pecà ch'minca vira ch'as sia content peui a la fin as deuva andé a deurme l'istess. E ël dì dòp a venta ricomensé da cap.

Giòbia 5 aost I ricomensoma da cap fasend-se sùbit fregé na telecàmera. A l'é nen ël màssim për restauré la contentëssa dël dì prima. I ciondoloma për ël sènter ëd Praga ant l'atèisa dl'apontament sucessiv. Ant ël dòp-mesdì ij fans an speto an un dij prinsipaj club ëd fantasiensa. Lì l'acheujensa a l'é vàire calorosa, ma mach për Sheckley. Për quàich ora gnun as ancòrz ch'ansema a Sheckley a-i é d'àutre tre përson-e, e gnun an degna d'un salut. Sogetivament, i preferìa ij VIP dla sèira prima. Dòp un pòch, noj italian i ancaminoma an efet a sente-se ëd tròp. Còs i-i stoma a fé lì? Dòp un pòch a salta fòra quaidun ch'i conòsso e la situassion a mijora un pòch. Yaroslav a l'avìa avertìme, butand-me an guardia circa la scarsa sociévolëssa dij cech. D'àutra banda, a venta prové për chërde. L'ùnica emossion a l'é osservé la trance mìstica d'un simpàtich fan russ al cospet ëd Sheckley. I l'hai raroment vist tanta emossion ant j'euj d'un dësconossù. E un pòch d'osmòsi emossional a l'é la conseguensa lògica. Ëd cost dòp-mesdì i ricorderai parèj an futur mach j'euj ëd cost fieul. Ëdcò përchè già ch'i-i era i l'hai filmà tuta la sen-a. A la sèira as sin-a con un grup ëd fans.

Ungherìa

Vënner 6 aost On the road again. As part për Budapest, sensa pressa, a metà matin. Ël viagi as fa pì longh dël dover a càusa d'na inùtil deviassion a travers l'Àustria. I rivoma a Budapest anvers sèira, e i trovoma sùbit da deurme. Essend sempe stàit mi a guidé, i son considerevolment strach. Sòn an impediss nen d'andé a sin-é an su un batèl an sël Danubi, anté - ahinoj - i esagëroma. Colpa dël mangé tròp bon.



A Budapest

Saba 7 aost Dòp colassion, un bel gir për Budapest, tant për fé-se n'idèja. Ëd dòp-mesdì i-se butoma an marcia, diression sudest. I-se godoma j'ùltim otanta chilòmetr d'autostra. Dòp-dì a saran mach stra stataj. A fa caudìssim, ma l'aria condissionà an salva. I superoma l'ùltima sità unghèisa, Szeged, e anfin i rivoma a la frontiera con la Romanìa. A l'é tut intasà, e a-i veul pì d'n'ora a passé. N'àutra ora i la perdoma virtualment për via dël cambi ëd fus orari. A l'é ël tard dòp-mesdì quand anfin i sfrecioma a travers le desolà pian-e dla campagna rumen-a ant ël nordovest dël pais. A-i veul nen vàire a rivé a Timisoara, nòstra destinassion d'ancheuj. A l'hotel Continental i trovoma e apressioma le stanse ch'a son stàite prenotà për noj. Sheckley a l'é strach e perplèss. A diciara che l'Italia a l'era n'àutra ròba. Ma as lamenta nen, né a rimpiange d'esse lì. A l'é già sèira, e a-i é giust ël temp ëd mangé quaicòs an sla terassa-ristorant dl'albergh, antramentre da flanch a noj balerin-e nen ecessivament vestìe a dan spetàcol për la ripresa an direta d'na tivù local. Dëdnans a un bon past e na bon-a bira, nonché un bel pòch ëd dëscadnà balerin-e pòch pì an là, ëdcò l'umor ëd Sheckley as ripija an pressa. Durant j'ore e ore passà an auto ant j'ùltim dì a l'ha scrit vàire, e sòn a basta a rendlo sodisfàit. Sté setà a scrive a osserva a l'é lòn ch'da sempe a-j càpita ëd fé, e an auto con noj a peul ëdcò ciaciaré e osservé ël paesagi ch'a càmbia.

Romanìa



	Sheckley e Cowie

Dumìnica 8 aost A fa vàire càud a Timisoara. Ant la hall dl'albergh i-se ancontroma con coj ch'a l'han invitane an Romanìa. Jonathan Cowie, siensià scossèis nonché individ rafinà e amis gradevolìssim, an dà sò caloros bin-vnù. A l'é chiel, pì d'àutri, l'organisator dl'event a cui i soma vnù a pijé part. Ma a son an tanti a esse confluì al Continental a salude-ne. A-i é Jim Walker, com Jonathan vnù da l'Inghiltèra. A-i é ij rumen Silviu Genescu, Antuza Genescu e Dorin Davideanu. Dòp j'inevitàbij convenévoj ëd circostansa, as òpta për na vìsita al local musé dle ca ëd campagna, un parch ant ël qual a son stàite ricostruvùe le tradissionaj ca ëd campagna rumen-e. A l'é nen la fin dël mond, ma a l'é pur sempe quaicòs ëd neuv, e a l'é comsëssia l'ocasion ëd fé na spassgià. A-i é un musé dël géner vàire pì grand e anteressant a Bucarest, ma noj i soma a Timisoara. Ch'a l'é comsëssia ant l'ansema un pòst anteressant e gradévol. Ant ël dòp-mesdì a-i é la cerimònia d'inaugurassion dla convention. Personalment i aborisso qualsëssìa cerimònia ëd qualsëssìa géner, donca i pretenderai nen ëd convincheve ch'chila a sia për mi font ëd gòj. I disoma ch'i-me anoio men dël sòlit. Probabilment, sto tipo ëd cerimònie a son un mal necessari. A la sèira, tipicament i sin-oma a la rumen-a. A l'é nen mal com cusin-a, ma a l'é pòch varià e dòp quàich disné as é già provà tut.



Sheckley e Quaglia sponsorisà a firmo autògraf

Lùnes 9 aost i soma condòt a vëdde un musé. I soma nen tipo da musé, né Sheckley né ël sotoscrit, donca bin prest i evadoma, e i-se rifugioma da MacDonalds, un pòst ch'gnun dij doi generalment frequenta. Ma sì a fa un càud danà, e MacDonalds a l'ha l'aria condissionà. E peui a l'é nen obligatòri mangé. Për sòn a esisto le bevande. Da lì a pòch la troup d'na ret televisiva nassional an ven a intervisté. Ëd dòp-mesdì, un pòch ëd tregua an albergh. L'hotel Continental a l'é grand e acheujent, a conta na desin-a ëd pian dij quaj a-i n'é un anteressant: ël second. Dì dòp dì i dventoma noj tùit an efet sensìbij a lòn ch'i pijoma a ciamé ël Misteri dël Second Pian: a minca un ëd noj, an efet, ant sò salissend con l'ascensor a-j càpita frequentement ëd ritrove-se an companìa ëd splèndide fanciule ch'dì vestìe a l'é tròp, le quaj tute invariabilment a intro o a surto da l'ascensor al second pian. Dite grassiose a scomparo peui chissà anté con la midema repentinità con cui a comparo. Esplorassion aprofondìe al second pian a giuto nen a ciarì ël misteri. E a noj a resto mach nòstre ipòtesi.



	Ij giornaj ëd Timisoara dël dì dòp

Màrt 10 aost i son ancora nen bin dësvijà ch'i-me ritrovo con Sheckley, Max, Mario, Ada, Jonathan e tùit j'àutri a la librerìa BIC-ALL për la presentassion dl'edission rumen-a dël liber ëd Sheckley Scambio Mentale (Transfer Mental) e dël mè Pane, burro e paradossina (Pâine, unt si paradoxina), tùit doi editi da Nemira. A-i é ëdcò un sponsor an mes, la bira Kaiser, e a Sheckley e mi an toca vestì maje rosse con ël march dla bira, e dzurtut an toca beive un mucc ëd bira, l'ideal da apen-a dësvijà. A-i é ëdcò ël vissìndich ëd Timisoara, ch'as produs an un longh discors an rumen. Quand a toca a mi mi i parlo për un pòch a vànvera com ormai am càpita ëd fé da un mucc ëd temp, bin savend che qualsëssìa còsa mi i disa tant chionque as la dësmentierà an pressa, mach che sta vira i-me sbaglio. Ant ij dì séguent i ritroverai an efet con un cèrt racapricci ij mè scunclusionà argoment fedelment riportà an paréch artìcoj an sù tùit ij giornaj locaj, com s'a significhèisso dabon quaicòs. Sheckley, pì avedù, a serna na linia pì sòbria. A-i é relativament paréch pùblich, dàit ch'ant ij dì precedent ij giornaj locaj a l'han pompà l'avveniment, ilustrand j'artìcoj ëdcò con imàgin scaricà a mia insaputa dai mè sit an sù Internet. Ël diretor marketing dla Nemira, Laurentiu Teohar, a l'ha evidentement travaià bin. Dòp ij discors un tradissional assedi për l'autògraf an sle còpie dij liber an dëstùrba afàit nen, e anfin ëdcò cost bel moment as dëstissa. E j'ore genériche ripijo a score ant ël càud tòrid ëd Timisoara e noj i tornoma a rifugié-se quàich minut da MacDonalds. A j'sinch dël dòp-mesdì i assistoma a na conferensa ëd Jonathan Cowie an sl'eclissi ch'edman a-i sarà.

Eclissi



Sheckley a varda l'eclissi

Mèrcol 11 aost a l'é ël dì dl'eclissi total ëd sol. E a ancamin-a malamentament. Ël cel a l'é antregament cuvert e a pieuv. Peui a chita, ma ël cel a mijora nen. Anfin a fa frèid. Sheckley a dis ch'un pòch ëd frèsch a-j é pì gradì dl'eclissi. Contut i decido comsëssia ëd nen resteje mal. A sarà comsëssia anteressant vëdde ël dì dventé neuit. Antramentre l'eclissi parsial a l'ha inissi, parèj almanch a dis nòstra tabelin-a. Noj i podoma vëdde gnente, a part le còse normaj. Senonché le nìvole lentament as sotiliso, e improvisament quaidun a scòrz na parvensa ëd sol trapelé dal cel dëspetos. A l'é sùbit na gran corsa a pijé j'ocialin da eclissi. Ël cel as deurb ancora un pòch e ëd tant an tant ël sol as fa vëdde an pien për quàich minut. E parèj i-se soma fàit nòstra eclissi parsial, i-se disoma. I-se avzinoma al moment dla totalità, e ël cel as deurb sempe ëd pì. Miraco i l'oma fortun-a. L'incògnita meteorològica a rend ël tut probabilment vàire pì emossionant rispet a com a sarìa stàit an condission climàtiche ideaj. I soma an nòst albergh e i montoma an sla terassa. Da lì as domin-a tuta la sità. Ëd tant an tant a ven giù na curta ramà d'aqua, tant për gradì. An sël cuèrt, na tivù local a intervista Sheckley e mi an direta e con la scusa dl'eclissi i publicisoma ij nòstri liber. A manca ormai na mancià ëd minut al moment fatal, e ël cel a l'é tornà promëttent. Na corsa giù an càmera për seguì an television ël procede dl'eclissi total a travers l'Euròpa. Tivù via satélit, programa britànich, fransèis e tedésch, ij quaj an sequensa a documento e comento l'eclissi total ch'a riva e ch'a va. Inaspetatament, a l'é emossionant, malgré le cretinà ch'ij vari telecronista a riesso nen a evité ëd dì. Quand l'eclissi total a abandon-a ëdcò l'Àustria, a l'é ël moment ëd precipite-se torna an sël cuèrt. A-i é lòta për l'ascensor, ma i soma noj a vince. Ël sol a l'é ancora visìbil, a travers un sotil strat ëd nìvole ch'velocement as beuja, ma a-i n'é mach na minùscola fàuss. Le nìvole a fan da filtr e as peul adritura vardé a euj patanù sensa problema. A l'orizont, antramentre, ël cel as é fàit nerìssim a ovest. A l'é l'eclissi total ch'a avansa. Peui na bruta nìvola a finiss anté a dovrìa nen e ël sol a scompar, antregament eclissà da la nìvola n'istant prima che da la lun-a. E peui a l'é tut a un colp tut scur, e a resta parèj për un pòch. I vëddoma la sgradìa nìvola beuje-se, ma nen velòce pro. La sità a l'é ant ël scur, ël cel dzora ëd noj a l'é scur, ma l'orizont a l'é luminosìssim a 360 gré. Un panorama mai vist. Peui la linia dla lus as avzin-a, parèj com prima a l'era vnù ël scur. I vardo an àut e la nìvola as n'é squasi andàita e i sento un boat ëd vos rivé da n'àutra zòna dla sità. Là giù la nìvola as n'é già andàita e as é për n'istant vist l'eclissi total. I vardo an bass: ancora scur. I vardo torna an àut: e improvisament am colpiss un aciecant ragg ëd sol e për n'istant i antravëddo un tòch ëd diamond ring, l'imàgin ch'a marca la fin dl'eclissi total. I vardo an bass e la sità a l'é iluminà. I-se soma perdù l'eclissi total për doi o tre second o, s'i preferì, për doi o tërsent méter. Ma probabilment i l'avrìo nen avù tute j'emossion ch'i l'oma avù s'le còse a fusso andàite com i l'avrìo vorsù ch'a andèisso. Da col moment an peui, comsëssia, ël sol beffard a l'ha pì nen chità ëd sluce.

Giòbia 12 aost a l'é nòst ùltim dì a Timisoara. Ant ël dòp-mesdì Sheckley, Tony Chester e mi i soma impegnà a ciaciaré an na tàula ronda. A la sèira, sin-a ëd gala an un ristorant riservà squasi tut për noj. A smija un bel pòst, i-se acomodoma e për un pòch tut a va bin. Ma tra la prima portà e la sconda a passo doe ore d'atèisa, sincerament tròp për nen anërvose-se. Dòp sin-a a-i son ij rituaj convenévoj ch'a acompagno ij pòstum ëd tute le sin-e ëd gala, e Sheckley astutament as ritira an albergh. I lo seguiroma dòp nen vàire ëdcò noj. Edman a sarà na giornà dura.



Minca istant a l'é bon për campé giù dj'apont

Vënner 13 aost a l'é na giornà dura. A j'eut e mesa dël matin i l'oma cargà tut e tùit an auto e as part, anvers ël sudest dël pais. A-i son pràticament nen autostra an Romanìa, e le stra stataj, pur recentement riasfaltà, a son nen un schers, spécialment s'as deuv viageje për setsent chilòmetr ëd fila. Ëdcò përchè traversand ël pais as é an sla midema rota ëd tut ël trafich comercial dla nassion e nen mach: ël che a significa colòne ëd TIR rumen, bùlgar, turch, ma ëdcò italian e tedésch. Ël tut condì da trebiatris ch'ëd tant an tant a salto fòra da daré na curva ocupand na corsìa e mesa, mijàra ëd caretin ëd paisan tirà da cavaj, caravan-e ëd zìngher ch'as spòsto ëdcò lor con ij sò caretin e cavaj, greggi ëd feje ch'ëd tant an tant a taijo la stra con indiferensa, vache solitarie e nen solitarie e can randagi suicida. A intervaj regolar, an efet, ij bòrd dle stra dla Romanìa a son costelà ëd cadàver ëd can ch'a l'han traversà la stra ant ël moment sbaglià. A-i son milion ëd can randagi, an Romanìa, ch'a chërso incessantement, e da lòn ch'a l'é stàitme spiegà la comunità europea a l'ha intimà ai rumen ëd nen abàtli për nen violé ij sò drit animalèsch, o quaicòs dël géner. I sai nen s'a l'é ver ma a sarìa tìpich, e antramentre ij can randagi a chërso, a formo veri e pròpi branch ch'ëd tant an tant sconda quaidun as pàppo ëdcò quàich cit. E antramentre mi i guido. I n'hai për tuta la giornà. Diversament da la guida an autostra, sì it peule nen distraje un istant. Guaj a levé j'euj da la stra! Agn fa, quand i vnì da ste part ansema a Silvio Sosio e Luigi Pachì, për serché ëd lenì sò choc për le stra rumen-e (a l'época a j'ero vàire men asfaltà ch'adess) i-j disè che le stra an Romanìa a son na metàfora dla vita: it sas mai lòn ch'a vnirà tra n'istant, e quand men it lo speta it t'imbate an quàich imprevist. I introma ant ij Carpazi e i afrontoma l'atraversament dla Transilvanìa an un clima lùgubre e afassinant. Ël temp a l'é brut, le nìvole a son basse e a pija a pieuve a dërot. I-se ralegroma për l'atmosfera congrua, ma l'alegrìa a dura pòch. La stra a costegia un fium e a nòstra drita a-i son mach paréte rocciose. Da le quaj, an virtù dla pieuva, a l'é nen mach aqua cola ch'a ven giù. Sempe pì frequentement i-se imbatoma an na fran-a ch'a ostruiss part ëd nòstra caregià. A l'é incoragiant. Fin-a a che la stra a l'é nen tut a un colp blocà da na fran-a an at pròpi an col mentre dëdnans a noj. J'auto a son tute lì ferme a speté. La stra a l'é ancora nen dël tut blocà, ma pieron e pieruce a rotolo a travers la stra rendend ël transit pòch atraent. Ëd tant an tant, quàich auto a tenta l'azard e a passa, sercand ëd dribblé ij mass già an sla stra e coj, pì periculos, an rivà. I-me pòrto an sla corsìa ëd sorpass e i-me avzin. I-me fërmo. I provoma a passé o i spetoma ancora? Tra pòch a podrìa esse tròp tard, la stra as podrìa ostruì dël tut. An col moment un gròss pieron a sfrecia velocìssim a travers la stra dëdnans a noj. A l'é na roulette russa. Për fortun-a, la fran-a an at a l'é adess perfetament visìbil an tut sò dësvilup. A sta vnisend giù ëd tut për lo scòsché pendend a nòstra drita, ma as vëd bin, e për lo pì a son pierine cite. Ël che a veul dì ch'con un pòch d'acortëssa as peul passé sensa tròp risi, an sintonìa con ij temp dla fran-a parèj da evité ij rari pieron. I preso ël pedal an sl'acelerator viscand ël turbo dël motor e dl'adrenalin-a. Antramentre ch'i passo a travers la fran-a na roa a fa s-cissé na pera contra ël telar inferior dl'auto e ël fòrt rumor dl'impat an ralegra nen. N'istant dòp i sto sfreciand a velocità inaudìa tra j'auto ch'da l'àutra banda dla fran-a a sòsto an atèisa, e quaidun providensialment am lo fa noté. Quand ël turbo dl'adrenalin-a as bùta an mòto, a-i é ël cas ch'un as dësmentia ëd dëstisslo. Nen sensa fatiga i lo dëstisso e i ralento. I-me sento un pòch an colpa con Sheckley për avèjlo portà fin-a sì e antlora i-j diso: Almanch a l'é nen un viagi anojos. Sheckley a rispond con aria convinta: Nò, a l'é nen anojos. Tra tùit a smija ël men preocupà. As bùta sùbit torna a scrive. I sbircio an sò tacuin e i leso We stopped at one point and watched a flow of small pubbles trickle out of a hole in the mountainside and onto the road. It was like the Earth was bleeding. Për chiel j'avveniment a son dzurtut lë spont për avèj quaicòs da scrive. Ij Carpazi a stan squasi për finì. A continua a diluvié. Sheckley a continua a scrive. I-j robo n'àutra mancià ëd frase: The flooding grew worse as we continued. A deserted car park had become a lake, empty except for one white plasticchair floating in it. Occasionally we passed a peasant, standing at the side of the road, huddled under a plastic raincoat, waiting for God knows what. But for the most part we encountered no one. Quand i chërdoma d'avèj superà ël pes, i-se imbatoma an n'ingorg. A-i é n'avalament, an sla stra, ch'as é ampinìsse d'aqua. Ij camion a transito, ma n'auto ch'a preuva a fé altretant as inabissa e a resta lì. Da sì as passa nen. Për fortun-a a-i é na stra alternativa, ma i dovoma torné andré quàich chilòmetr. I faso inversion e ripercorend an sens contrari la stra apen-a përcorsa, i-me imbato bin prest an un gròss pieron an mes a la stra. Pòch prima chiel a-i era nen. A l'é vnù giù pòch dòp al nòst prim passagi ëd lì e pòch prima dël nòst second. I soma fortunà o comsëssia i soma nen dësfortunà. Mesora dòp i l'oma superà indenni ij Carpazi e a l'é torna pianura, ël che dabon an dëspias nen ëdcò se l'atmosfera a l'é nen anteressant uguala. I rivoma a Bucarest anvers j'eut ëd sèira, ma a l'é nen costa nòstra destinassion d'ancheuj. I valutoma contut se ferme-se o men, donca a l'unanimità as decid ëd prosseguì. A calo le ténebre, e mach antlora i-me ricòrdo përchè i l'hai mai vorsù viagé a travers la Romanìa ëd neuit. J'àutri a lo dëscheurvo për la prima vira. Ant ël scur, le lus abaglianti dla colòna ëd TIR an sla corsìa opòsta at aciéco, ël che a l'é nen pròpi ël màssim an Romanìa, anté le stra a riservo surprèise an sù surprèise, anté ij caretin trainà dai cavaj a l'han nen lus posterior e anté j'ocasionaj pedon a marcio squasi an mes a la stra confidand miraco ch'j'automòbij a-je evito, o pì probabilment ponend-se afàit nen ël problema. A l'é la part men divertenta dël viagi. I rivoma a Cernavoda tra le des e j'óndes ëd sèira. Lì a-i é na central nuclear, ma i podoma nen lamente-se tròp. I l'oma costruvìla noj italian (o mej, noj genovèis) ansema ai canadèis. I-se ven fàit alogé ant ij ampi e lussuos apartament un temp edificà për ël personal ocidental dla central. I soma strach, ma ëdcò abastansa content. Për quìndes ore i soma restà an caregià, incessantement superand auto, TIR e caretin badand a nen s-cianté-se frontalment contra ij TIR ch'an sla corsìa ëd sorpass it ritreuve minca moment dëdnans, e i soma sopravivù.



	An sla barca për Atlatikron

Saba 14 aost a l'é na giornà nìvolosa. A trentsinch chilòmetr da Cernavoda a-i é n'ìsolëtta an sël Danubi ciamà Atlantykron, davzin al vilagi ëd Capidava. A l'é lì ch'i andoma. Un leugh servàj e fòra dal mond consuet anté anualment ij rumen a organiso na sman-a ëd manifestassion atinent a la fantasiensa. Un cit batèl an tragheta là giù. Almanch, i serco d'incoragé Sheckley, sì gnun at portrà a fé un gir turìstich. Sheckley a rispond: Costa a l'é na bon-a neuva. I soma però an eror. Apen-a sbarcà an sl'ìsolëtta, Sorin Repanovici, l'organisator dla manifestassion, an acheuj e an condus a fé un gir turìstich për l'ìsolëtta, mostrand-ne le tende e ij sò ocupant. Peui as bèiv e as mangia quaicòs an sël pont dël batèl ormegià a l'ìsola, donca a séghita un incontr-dibàtit con ij present dl'ìsola. Ant ël dòp-mesdì, Sheckley a preferiss torné an sò apartamentin a Cernavoda përchè a veul scrive un cont e për sòn a-j serv solitùdin. A la sèira a l'avrà già ultimalo e ëd sòn a sarà vàire content.

Dumìnica 15 aost i foma artorn a Bucarest. A l'é ël prim pass an diression ëd ca. A Bucarest i l'oma a disposission un pàira d'apartament ant ij quaj alogé. I andoma a disné da Sydney, un pub australian vàire in anté as mangia ëdcò ròba messican-a. E a l'é pròpi lì, setà da Sydney dëdnans a un bon piat esòtich, ch'Sheckley a afferma che la Romanìa a-j ancamin-a a piasèj, e ch'a podrìa imaginé-se ëd vive lì. Ant ël dòp-mesdì, Sheckley a veul continué a scrive. I-j lasso a disposission ël mè laptop e noiàutri i-se n'andoma a fé doi gir. A la sèira a l'avrà scrit n'àutr cont.



A la TV rumen-a intervistà dal ministr

Lùnes 16 aost a l'é na giornà vàire intensa, ancaminà con un bel taramòt. Ël sisma ch'a l'ha dëstruvù la Turchìa as é fàit sente ëdcò sì. Max e Ada, j'ùnich ëd noj dësvijà a col'ora, testimònio ch'tut a l'ha balà për un bel pòch, antramentre ij lampadari a ciondolavo decisament ëd sà e ëd là. Mi i durmìa e i-me son ancorzù ëd gnente. Ant la matin i soma invità a la television rumen-a da Alexandru Mironov, ex ministr dël spòrt e dla gioventù nonché espert ëd fantasiensa e condutor d'na trasmission televisiva ëd fantasiensa an sla prima ret nassional, ël qual a realisa n'ótima trasmission impernià an sù noj. Sheckley a l'é vàire content, e mi i son nen da men. A l'é stàita na bela trasmission, con domande e discors inteligent e fòra da minca consueta banalità. A disné i-se rifugioma ancora da Sydney. E ant ël dòp-mesdì a-i é an bal na sconda partecipassion a na trasmission televisiva. Sta vira i soma òspite ant ël saloto ëd Mihaela Muraru Mandrea. Ëd sèira i soma nopà invità a sin-a da Florin Munteanu, brilantìssim siensià rumen e mè grandìssim amis. A l'é na gran bela seirà, qualsëssìa descrission dla qual a sarìa limitativa. Sheckley a n'é entusiasta. What a fantastico man! a comenterà an séguit, ripensand a Florin.



	An gir për Bucarest

Màrt 17 aost i andoma da Nemira, nòstra ca editris. I soma bin acheujù da Valentin Nicolau, l'editor, e Vlad Popescu, sò vice. Gnun discors ëd circostansa. Nopà, un bel pòch ëd temp ansema a ciaciaré al dëdfòra dij sòlit rituaj. A-i é ëdcò ël temp për un salt ant la redassion ëd Anticipatia, la pì longeva rivista ëd SF rumen-a. Peui ël sòlit spuntin da Sydney. Ant ël dòp-mesdì, Sheckley as ritira torna a scrive. As va tùit a deurme prest. Edman a sarà na giornà dura.

Artorn

Mèrcol 18 aost as ripart për l'Italia. A j'sinch e mesa dël matin. Dësvija a le quat e mesa. A l'é ël sistema mej për sparagné-se quàich ora ëd trafich intens e abrevié la durà dël viagi. As viagia an efet velòce e sensa tròp problema. Partend parèj prest, i antissipoma ij gròss fluss ëd trafich e ant ël prim dòp-mesdì i soma già a la frontiera d'Arad. A metà dòp-mesdì i rivoma a Budapest, anté ch'i intendoma sté. Trovà an pressa n'alògg për Sheckley, i impieghoma quàich ora a sistemé ëdcò noiàutri. Budapest a l'é a tap, ma a la fin i trovoma quaicòs. A l'é ël moment dël viagi an cui mi i son pì strach. I l'hai sempe e mach guidà mi sol, e la fatiga as é andàita acumuland. Dì ch'i son dëstruvù a l'é un diminutiv. I tornoma a sin-é an sël batèl anté ch's'era mangià a l'andà, e ch'i l'avìo parèj tant gradì. A l'é passà un mèis da quand Sheckley a l'é con noj, e adess chiel a mangia an média ël dobi rispet a quand a l'era rivà. Sta sèira a mangia pì dël quàdruplo. A dirà pòch dòp: I ricorderai sta sin-a a longh. Ëdcò noj.

Giòbia 19 aost a l'é ël dì dël rientr an Italia. I traversoma l'Àustria, anté ch'an autostra an surt ëdcò na bela multa për ecess ëd velocità, e anvers sèira i rivoma a l'aeropòrt ëd Venessia, anté improvisament as treuva pì nen ël bijèt d'artorn ëd Sheckley. A l'é n'orëtta ëd suspense, peui ël bijèt a salta fòra. I trovoma na davzin-a locanda e i resolvoma parèj ëdcò ël problema ëd st'ùltima neuit. Për festegé ël rientr an Italia i-se pàppoma un pàira d'ótime pizze a testa.

Vënner 20 aost Sheckley a pija l'avion ch'a travers Londra e Seattle a lo riportrà a Portland, Oregon, anté ch'la fomna Gail a lo speta. An sla via dl'artorn a Gènoa a-i é për un pòch silensi an auto. E a l'é Max ch'a un cèrt pont a dis: A-i é pì nen. A ribat Mario: A-i é mai stàit. A toca a mi: A-i é stàit, a-i é stàit, a l'era nen n'alusinassion. E s'a lo era as trata comsëssia d'na alusinassion mej dj'àutre. An realtà miraco i l'hai nen dit pròpi parèj. Ma a chi a-j import ij détaj, adess che Sheckley a l'é pì nen an sta stòria?

Fòra dal temp a-i é ancora ël temp për na considerassion final: lòn ch'i l'eve lesù fin-a adess a l'é la mera cronologìa ëd lòn ch'a l'é avvenù. Gnente ëd dabon significativ a l'é racchius an lòn ch'sì a l'é scrit. Lòn ch'dabon a import a peul nen vnì contà parèj. Probabilment, a peul nen vnì contà afàit. A peul vnì mach ricordà, da chi ch'a l'ha vivùlo. E miraco, gnanca sòn a l'é ver. Lòn ch'dabon a import a peul mach esse vivù antramentre ch'as lo viv. Tut ël rest a son mach diàfane rapresentassion. O pura, s'i preferì, rapresentassion ëd rapresentassion. Visadì quaicòs ch'con la realtà a finiss për avèj bin pòch da fé. Contentoma-se e contenteve. L'important a l'é equivoché ël men possìbil.

Un pì complet àlbum fotogràfich dël viagi a l'é disponìbil clicand sì. (http://www.fantascienza.com/quaglia/sheckley/1999/)