‹ Indiz de' sit · Ca de' museo · repêrt restaurê
Spartìs:FacebookXWhatsAppTelegramEmail
Zarvël da animalèsta (Caro Maurizio Costanzo Show... lettera n.9)
lètra n.9

L'egoèsum u n' sta int e' vivar sgònd i su desidèri, mo int e' pretènd ch'j ëtar i viva int la manira ch'a vlèn nó. L'altruèsum u sta int e' vivar e lasê vivar.

OSCAR WILDE









































ZARVËL DA ANIMALÈSTA

Caro Maurizio Costanzo Show,

incù a n' supôrt j animalèsta. A n' gh'l'ò cun j animêl, ch'e' sia ciêr, ch'ânzi a m pis vdéi e cnòsi d'intûran a me int la gama piò variêda pusèbil. Quei ch'a n' supôrt, parchè assùrd pr'e' bèn int la su usesiòn, i è j animalèsta cunvint, j estremèsta animalèsta. Mo ancora piò fastidi u m'e' dà j animalèsta muderê, ch'a purèsmi ciamê j animalèsta qualunquèsta, che sutmès a quêlsiasi anàlisi lògica i fa vdé d'ësar ancora piò assùrd, int la su pušiziòn cunfuša, di animalèsta estremèsta. Tânt par cminzê, distinguèn: Chi ch'i è j animalèsta estremèsta, e chi ch'i è j animalèsta qualunquèsta?
J animalèsta estremèsta perfèt i s'identifica cun al budèl cun tot j animêl, da e' višon a e' gat, da la fòca mònaca a la zanzêra, da l'ôrs grizzly a e' tòtan. Cs'e' vô dì ch'i s'identifica cun lór? E' vô dì ch'i dà a tót j animêl i su sentimènt. U n' m pis d'ësar amazê, e' dis l'animalèsta estremèsta, quindi u n' i pis gnânca a l'animêl. L'animalèsta estremèsta u n' s nutrès mai d'animêl môrt (nè viv), u n' amàza la zanzêra ch'la sta par pónzal, mo u s limita a scazêla (s'invezi u l'amàza, l'è un animalèsta estremèsta imperfèt). U n' bév e' lat ad vaca, parchè acsè u l'cavarèb a e' vitël, u n' magna ôv, ciôé di pulsìn futur (quand ch'pu l'ôv, cumè ch'u suzèd spès, l'è za fecundê, l'è a tót j efèt - tècnic e moral - un abòrt ad galèna), u n' s mèt višon, muntòn, giàch scamusêdi, scherp ad còram, purtafòj ad pèla. L'animalèsta estremèsta u s'identifica cun tóti al forme ad vita animêla, mo nö cun quèli vegetêli, ad cui e' s nutrès senza rimôrs. Quêlch vôlta u n' s'identifica gnânca cun l'ësar umân, patènd par la môrta d'un animêl una masa ad piò che par quèla d'un individuo umân.
L'animalèsta qualunquèsta, invezi, u s'identifica cun al budèl cun tót j animêl d'aspèt cunfôrom a i su archètip ad dêntar. Cun êtar paròl: u s'identifica int un gat, un višon, un cunèj, un câ, mo nö int una pântga, una mòsca, un biš, un bègh. U s'identifica in cal pôchi bèstii che e' câš e la seleziòn naturêla i à vlù mòrbidi e d'aspèt piasévul par l'ôcc umân, mo nö in tót ch'j ëtar animêl. L'animalèsta qualunquèsta l'è fôrsi una dal espresiòn piò grândi d'ipucrišì ch'u s pòsa descrìvar, e tóti al su argumentaziòn agli è cumpletamënt delirânti e cuntradetôri. Una dal manifestaziòn piò tìpichi l'è e' su avécla a môrt cun chi ch'u s mèt dal pelìz ad višon. "J animêl i vén amazê" e' recita e' pio animalèsta "par pudé purtê la su pelìza! (Orôr!)", e e' dis quèst cun e' fervôr patètic ad chi ch'l'à apena scuvêrt che l'aqua chêlda l'è chêlda.
S'a vlì punì un animalèsta qualunquèsta ch'l'épa apena dët un sprulòquie acsè, zarchì adôs a lò (o a lì) i brandël ad cadàvar d'animêl ch'quasi ad sicur e' s'è mes senza gnânca pinsêi. Fasìi nutê cumè ch'lò (o lì) cun cinèsum e senza vergogna e' scôlca cun i su pì (ch'i spuza?) e' còram dal su schêrp, ch'l'era la pelàza d'un animêl ch'l'è stê amazê parchè lò (o lì) adës e' la dröva par caminê sota la piôva, inzampê int i marciapì e scôlchê al cach ad câ. Fasìi nutê qual ch'l'era l'identità de' su purtafòj o bursèta ad pèla, pèla ch'l'era d'un animêl, amazê parchè lò (o lì) e' mitès i su sòld int un'involucar d'prestigio ch'e' sapia ad pèla invezi che ad plàstica. Dmandìi parchè u n' s'infervura e u n' s'scandaliza cun la stèsa fója cun chi ch'u s mèta un giubòt ad pèla, un "chiodo", un muntòn arvultê. Dmandìi se lò (o lì) l'épa sti vstì int e' su armêri, e int e' câš ch'u i épa, s'u n' s'vergogna ad quèst. E s'u n' s'vergogna, parchè e' duvrèb vergugnês chi ch'l'à una pelìza ad višon? L'à sicurmënt da vergugnês chi ch'l'épa una pelìza ad leupêrd, parchè e' leupêrd l'è drì a estinguas, e la cušdèta "biodiversità" l'è una richèza de' mond ch'u n's pò negê, ch'a duvrèsum tnì da cont invezi che distrùzar, cumè ch'a sem drì a fê. Mo e' višon u n' rèsia d'estìnguas, e' vén alvê par fên dal pelìz, e' vén alvê cumè i bù, i muntòn, i pùl i vén alvê par magnêi e fên d'ogni sôrta. Mes a e' mur, l'animalèsta qualunquèsta, pur ad nö amètar la su ipucrišì, u v dirà: "Mo s'j animêl i vén alvê par magnêi, u n'è mìga imurêl..." A sem int e' farnètic piò cumplèt. A pêrt e' fat che i vegetariân i dimòstra che senza chêrna u s pò campê benìsum, e che donca chi ch'e' magna la chêrna e' fa acsè parchè u i pis, e nö parchè u n'à bšògn (pröpi cumè chi ch'e' cômpra un višon e' fa acsè parchè u i pis, e nö parchè u n'à bšògn), quèla ad magnêi, invezi che un'atenuânta, u n'è mìga un'agravânta? Spezialmënt s'u s cunsìdera che magnê la chêrna l'è tót êtar che ubligatòri, dato che l'òm l'è unìvar? U n'è mìga macàbar amazê un animêl a sàngv chêld, un animêl ch'l'à un zarvël, una vita sesuêla, par magnê i su quajón, la su lèngua, e' su zarvël, e' su cör, e' su fêgat, i su rugnón, al su budèl, i su mùscul, masticandi a lóngh in bóca par gòdar e' savór che cla carògna la s dà? Quèst u n'è mìga ènca piò macàbar ad chi ch'e' vô mètsi adôs l'invòlucar d'un animêl môrt, ciò la pelìza? A n' degh ad nö che mètsi adôs la pèla d'un mamìfar môrt la pòsa ësar una ròba ad gòst cativ, pr un spìrit nòbil. Mo divurêni cun lusùria al budèl u n' pò ësar da manch.
Par sdêr alóra una vôlta par tóti l'animalèsta qualunquèsta incàut, ch'l'à apena zarchê ad fês un vânt dla su ipucrišì dnènz a i vôstar òc e suratót dnènz a i su, infilzìl cun una nuziòn banalìsima che pôch i sa, parchè a pôch u i interèsa:
Da i šnòc di bù (môrt e dšusê) u s cava una sustânza ch'la s dröva par fê l'emulsiòn dal pelècul fotugràfichi.
E' lazêt dla lògica l'è ormai strèt a e' còl de l'animalèsta. Quânti vôlt l'à fat dal fotugrafì, quânti vôlt l'à cunsumê dj òs ad bù amazê ènca par lasê fê dal fotugrafì a lò (o a lì)? Quânti fotugrafì l'à strasê, sbagliànd la mesa a fôgh? Quânt šnòc ad bù sacrifichê par gnit, pr e' su divertimënt da dilitânt ad bàdas?
E' pê ridìcul. E difati e' l'è. L'è ridìcul cumè ch'l'è ridìcul che quaicadun u s scandaliza parchè una burdëla la s fa bëla e la s scêlda cun una pelìza. S'e' vôstar interlucutór animalèsta l'è intelighènt, dop a quèl ch'a i avrì fat nutê e' capirà quânt ch'l'è ridìcul, e u i mediterà sôra. S'u n'è intelighènt, e' farfujarà dal giaculatòri animalèsti sénza côp né cô, ch'al v cunvinzarà, se vó a si intelighènt, ad lasêl piò prèst ch'a pudì a e' vöt cunfôrt di su pregiudezi.
T capès, car Maurizio Costanzo Show, qual ch'l'è e' nòcial de' prubléma de l'animalèsum? E' nòcial l'è che l'animalèsum u s fonda s'la discriminaziòn razèsta. J animalèsta i s mèt a difèsa dal râz "elèti" tra al spèci vivi, sgònd di criteri ch'i s smèja una masa a e' crèd razèsta ch'l'éra di nazèsta.
Una dal discriminaziòn: NÖ TÓTI AL SPÈCI VIVI AL MÉRITA E' STÈS RISPÈT. J animalèsta estremèsta i "elèz" al spèci vivi ch'al fa pêrt sól de' mond animêl. I Vegetêl ch'i vaga a fês frèzar, cumè ch'u sucéd difati int la cušéna cinéša. Sól parchè j animêl i s smèja piò a nô che i vegetêl, i va difèš a dispèt di sgònd. A tót j animalèsta estremèsta a degh sól una ròba: tra 50 o 100 ân sóra la tëra u n' gn'avrà che quèlch êlbar sparpaiê, piò nisuna giungla, piò nisun bòsch. Invezi u sarà sèmpar piò pìn ad bù, višon, pùl e muntòn. Sól se mai i pruibès, int tót e' mond, la pelìza ad višon, e' višon, piò alvê, e' s'estinguarèb int un bat d'öc. Pinsì a e' genocidi dj êlbar, ogni vôlta ch'a strazì un fòi ad chêrta, ogni vôlta ch'a butì vì dišen ad chìl ad giurnêl apena sbirciê. Mo me a so ch'a m'iludégh. A n'u i pinsarì, parchè a si animalèsta.
Un'êtra discriminaziòn: NÖ TÓT J ANIMÊL I VA PRESERVÊ: J inšèt, pr ešèmpi, s'i murès tót u n' sarèb pu un mêl. Nisuna emoziòn a amazê una mòsca. Una pena grandìsima pr e' gat ch'e' burdèl dispèt u i tira la côda. La discriminaziòn razèsta l'è spietêda. J animêl i è "elèt" e i mérita ad campê se pr ešèmpi par câš i à e' magiór nùmar d'sti caratar: Òc grand, testa grosa in rapòrt a e' côrp, frònt arudlêda, pluria mòrbida, ghèmb curti, nêš znin e a l'insò, ganàs grasòci, urèc grândi, vóš sutila.
Parchè?
Parchè sti caraterèstichi, s'a i pinsì, agli è quèli ad ogni burdèl umân. U s pis j animêl ch'a i ricnusèm d'istint i caratar tìpich di burdèl znin, ch'a i artruvèm tóti cal caraterèstichi ch'al s fa piasé i burdèl znin.
E quêl ch'i è j animêl ch'i à e' magiór nùmar d'sti caraterèstichi? E' gat, e' câ, l'urset, e' panda, mo ènca e' canarin e una masa d'uslìn. Nö e' bigàt, nö e' biš, nö e' pës. In piena analugì cun i criteri nazèsta, j animalèsta j aprôva o i tòlera la môrt dj animêl cunsidarê ad râza inferiôra, e i elèz a râza superiôra, e donca dègna ad campê, j animêl ch'i rispònd a zert requišit estètich.
Quaicadun l'ubiéta ch'u s vô tutelê j animêl ch'i à piò inteligènza, e donca piò in grêd ad capì la môrt ch'u i s dà? Ipòcrit! Un di piò intelighènt tra tót i mamìfar l'è la pàntga, e cs'l'à fat l'animalèsta ch'u s'indègna par al mi paròl, cuntra i stermèni umân ad pàntghi? Qual animalèsta l'à dmandê i stès dirèt par pàntghi e višon? Tra l'êtar la pàntga l'à tóti cal caraterèstichi estètichi ch'al n'in duvrèb fê e' bniamin ad tót. U s dis ch'l'è grosa, mo l'è piò znina d'un gat. U s dis ch'l'è agresiva, mo l'è una bòšia. I filin i è carnìvar, agresìv e crudël, invezi i sùrg e al pàntghi i è unìvar e pacìfich. Sicur ch'i pò mòrdar se quaicadun u i vô amazê, mo cumè ch'u s pò dêi tôrt? La pàntga l'à tóti al caraterèstichi par piasé, tânt che i cartòn animê e i fumèt i è pin d'eròi pusitìv a fôrma ad surghìn. Parchè alóra la pàntga la n' pis?
La n' pis parchè la n' fa fin in fònd la pêrt de' "burdèl da cuculê", parchè la n' s sotmèt a e' dumèni de l'Òm. Tót j animêl ch'i n'è dumèstich i è animêl ch'i n' è bun ad sotmètas a e' dumèni de l'Òm, e par quèst l'Òm u i stèrmina e u i fa estìnguar. La pàntga l'è udiêda spezialmënt parchè la n' s sotmèt e int e' stès temp la n' s lasa stermenê e estìnguar.
Chi ch'u s'è mai cumòs pr la môrt d'una furmìga? I furmighêr i è strutùr misteriósi e urganizadìsimi, cumè ch'al putrèb parèr al nòstri zitê a un gigantesc extraterèstar ch'u s guardès da d'sôra. I sienziê i è d'acôrd che al sucietê dal furmìghi e dal êv agli è urganèsum ch'i funziòna in manîra intelighènta, mo agli è acsè difarènti da nô ch'a n' i capèm gnit. E al n' s smèja a un burdèl umân znin, e donca la su môrt la n' s cumôv.
Caro Maurizio Costanzo Show, la vita l'è una manifestazion dla materia ch'la s'pê afascinantésma, parchè a in fasèm pêrt, e a e' livèl piò êlt, sgònd quèl ch'a cnusèm ad-dës. Mo tot i valùr ch'a dasèm i è proiezion di nòstar archetip, di nòstar preconcèt, de' nòstar pinsê par categurì. E tot i lìmit dla cuscinza ch'a avèm ad quèl ch'u j è e ad quèl ch'e' vìv, i è proporziunél a e' spazi mentêl ch'a avèm a disposizion. I valùr asulùt i è chimer, e chi ch'i profèsa l'imbròja sè stës e chiêtar.
L'azion ad proietê i su valùr umân s'quèl ch'u n'è brisa de' mond umân, l'à un nòm precis: Antropomorfismo.
J animalesta i è i guerìr perfèt dl'antropomorfismo. I n'è brisa i sul, purtròp. Incù a avèm parlê ad lòr. Chissà s'i s'è incazê.

Roberto Quaglia





Lasa un Cumént.

Lèz i cumént di êtar.

U m'pis! U m'pis! U m'pis!

Indiz dal lètar.

Cuperta.

Mo chi èl Roberto Quaglia?





L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la pò ësar lèta, scarghêda int e' computer, stampêda e cupiêda sènza lèmit, sôl par ûs persunêl. Tot i tèst e al ilustraziôn i è pruprietà ad Roberto Quaglia e i n' pò ësar druvê tot intìr o in pêrt sènza autorizaziôn. E' prugèt gràfic e i cumpunént gràfic ad sti pàgin i è pruprietà riservêda ad Roberto Quaglia. L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la n' pò ësar mesa in vèndita a niseun tìtul sènza autorizaziôn prèma.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.




















Spartìs:FacebookXWhatsAppTelegramEmail