ancheuj i sopòrto nen j'animalista. I l'hai nen con j'animaj, ch'a sia bin capì, che ansi i gradisso vëdde e riconòsse dantorn a mi ant la pì variegà gamma possìbil. Chi ch'i sopòrto nen, dàit ch'a son considerevolment assurd an soa ossession, a son j'animalista convint, j'estremista animalista. Ma ancora pì fastidi am dan j'animalista moderà, ch'i podrìo ciamé j'animalista qualunquista, che sotpòst a qualsëssìa anàlisi lògica a palèiso d'esse ancora pì assurd, an soa confusa posission, che j'animalista estremista. Tant për ancaminé, distinguoma: Chi ch'a son j'animalista estremista, e chi ch'a son j'animalista qualunquista?
Ij perfet animalista estremista as identìfico visseralment con tùit j'animaj, dal vison al gat, da la fòca mòneca a la sanzariva, da l'ors grizzly al totan. Còsa a significa ch'as identìfico con lor? A significa ch'a atribuisso a tùit j'animaj ij sò sentiment. Am pias nen esse massà, a dis l'animalista estremista, donca a-j pias gnanca a l'animal. L'animalista estremista as ciba nen mai d'animaj mòrt (né viv), a massa nen la sanzariva ch'a l'é për pontijlo, ma as lìmita a scassela (se nopà a la massa, a l'é n'animalista estremista imperfet). A bèiv nen ël làit ëd vaca, dàit che parèj fasend a lo sotrairìa al vailèt, a mangia nen euv, visadì futur poitin (quand peui l'euv, com dëspess a càpita, a l'é già fecondà, a l'é a tùit j'efet - técnich e moraj - n'abòrt ëd galin-a), a pòrta nen vison, moton, giachëtte scamossà, caussadure ëd cheur, portafeuj ëd pel. L'animalista estremista as identìfica con tute le forme ëd vita animal, ma nen con cole vegetaj, ëd cui as nutriss sensa rimòrs. Dle vire as identìfica gnanca con l'esse uman, sofrend për la mòrt d'un animal vàire ëd pì che për cola d'un individ uman.
L'animalista qualunquista, nopà, as identìfica visseralment con tùit j'animaj d'aspèt conform ai sò archetipo interior. An d'àutre paròle: as identìfica an un gat, un vison, un cunij, un can, ma nen an un rat, na mosca, na serp, un verm. As identìfica an cole pòche bèstie che ël cas e la selession natural a l'han vorsù mòfie e d'aspèt piasèivol për l'euj uman, ma nen an tùit j'àutri animaj. L'animalista qualunquista a l'é miraco un-a dle màssime espression d'ipocrisìa ch'as peulo descrive, e completament delirant e contraditòrie a son tute soe argomentassion. Un-a dle pì tìpiche manifestassion a l'é sò avèjcla a mòrt con chi ch'a pòrta plisse ëd vison. "Animaj a ven-o massà" a recita ël pìo animalista "për podèjne porté la plissa! (Oror!)", e a dis sòn con ël patétich fervor ëd chi ch'a l'ha pen-a dëscovert che l'eva càuda a l'é càuda.
Se i veule castighé n'animalista qualunquista ch'a l'abia pen-a proferì tal sproloqui, serché an sù chiel (o chila) ij brandej ëd cadàver d'animal ch'a l'é squasi sértament drè a porté sensa gnanca penseje. Fàjne noté com chiel (o chila) cinicament e sensa vergògna a caussissa con ij sò pé (spussolent?) ël cheur ëd soe scarpe, ch'a fu la pelassa d'un animal ch'a fu massà përchè chiel (o chila), adess a la deuvra për caminé sota la pieuva, antrapesse ant ij marciapé e caussé le caca ëd can. Fàjne noté qual a fu l'identità ëd sò portafeuj o borsëtta ëd pel, pel ch'a fu d'un animal, massà përchè chiel (o chila) a butèissa ij sò dné an un involucr prestigios ch'a l'abia odor ëd pel pitòst che ëd plàstica. Ciamej përchè as anfervora nen e as scandalisa nen con istessa fòga con chi ch'a pòrta un giubòt ëd pel, un "ciòd", un moton arvers. Ciamej se chiel (o chila) a possèda taj indument an sò armari, e ant ël cas ch'a-j abia, se ëd sòn as vergògna nen. E s'as vergògna nen, përchè a dovrìa vergognesse chi ch'a l'ha na plissa ëd vison? A l'ha sértament da vergognesse chi ch'a l'abia na plissa ëd leopard, dàit ch'ël leopard as é drè a estinguse, e la così dita "biodiversità" a l'é n'inegàbil richëssa dël mond ch'a andrìa da nojàutri salvaguardà pitòst che dëstruta, com i soma nopà fasend. Ma ël vison a rischia nen d'estinguse, a ven alevà për fene plisse, a ven alevà com ij beu, ij moton, ij poj a ven-o alevà për mangeje e fene ëd tut. Butà a le strente, l'animalista qualunquista, pur ëd nen amëtte soa ipocrisìa, av dirà: "Ma se j'animaj a ven-o alevà për mangeje, a l'é nen imoral..." I soma ant la farneticassion total. A part ël fàit che ij vegetarian a dimostro che sensa carn as peul benissim vive, e che donca chi ch'a mangia carn a lo fa përchè a-j pias, e nen përchè a n'ha da manca (pròpi com chi ch'a cata un vison a lo fa përchè a-j pias, e nen përchè a n'ha da manca), a l'é nen cola ëd mangeje, pitòst che n'atenuanta, nopà n'agravanta? Specialment s'as considera che mangé carn a l'é tut d'àutr che obligatòri, essend l'esse uman onìvor? A l'é nen macàbr assassiné un animal a sangh càud, un animal ch'a l'ha un servel, na vita sessual, con lë scòp ëd cibesse dij sò testìcoj, ëd soa lenga, ëd sò servel, ëd sò cheur, ëd sò fìdich, dij sò rognon, ëd sò interiòr, dij sò mùscoj, mastiand-je longament an boca për gòde dël savor che col cadàver an da? A l'é nen sòn ëdcò pì macàbr che chi ch'ëd l'animal mòrt a ama porté l'involucr, visadì la plissa? I nego nen ch'porté la pel ëd mamìfer mòrt a peula esse un gest ëd gram gust, për un spìrit nòbil. Ma divorene lussuriosament j'interiòr a lo peul esse nen ëd men.
Për demolì antlora definitivament l'incàut animalista qualunquista che ëd soa ipocrisìa a l'ha pen-a sercà ëd fene un vant ai vòstri e dzurtut ai sò euj, trafisejlo con na nossion banalìssima che pòchi a san, përchè a pòchi a anteressa:
Da ij ginoj dij beu (mòrt e dëssossà) a ven estrat na sostansa ch'a ven dovrà për fé l'emulsion dle pelìcole fotogràfiche.
Ël nòd dla lògica a l'é ormai strèit al còl dl'animalista. Vàire vire a l'ha fotografà, vàire vire a l'ha consumà òss ëd beu assassinà ëdcò për përmëtte a chiel (o a chila) ëd fé dle fotografìe? Vàire fotografìe a l'ha dëspërdù, falend la mëssa a feu? Vàire ginoj ëd beu sacrificà an van, për sò dilettantesch gratuit dilet?
A smija ridìcol. E a lo l'é, an efet. A l'é ridìcol com a l'é ridìcol che quaidun as scandalisa përchè na fija as ambelissa e as riscàuda con na plissa. Se vòst interlocutor animalista a l'é inteligent, dòp lòn ch'i-j l'avreve fàit noté as rendrà cont ëd vàire a l'é ridìcol, e an sù ëd sòn a mediterà. S'a l'é nen inteligent, a farfojerà incoerente giaculatòrie animalista, ch'av convincran, s'i seve inteligent, ëd chitelo al pì prest a l'aotoconfòrt veuid dij sò precossèt.
It capisse, car Maurizio Costanzo Show, qual a l'é ël nòcciol dël problema dl'animalism? Ël nòcciol a l'é che l'animalism as fonda an sla discriminassion rassista. J'animalista as erzo a difèisa dle rasse "elete" tra le specie vivente, sconda criteri ch'a smijo vàire al credo rassista ch'a fu dij nazista.
Un-a dle discriminassion: NEN TUTE LE SPECIE VIVENTE A MÉRITO L'ISTESS RISPET. J'animalista estremista "elegio" le specie vivente aparteniente al mach mond animal. Ij Vegetaj ch'a vado a fesse frise, com an efet a càpita ant la cusin-a cinèisa. Mach përchè j'animaj a son pì simij a nojàutri che ij vegetaj, a van salvaguardà a dëspet dij second. A tùit j'animalista estremista i diso mach na ròba: tra 50 o 100 agn an sla tèra a esistrà mach quaich erbo sparpajà, pì gnun-e giungle, pì gnun bòsch. A sarà nopà sempe pì pien ëd beu, vison, poj e moton. Mach se mai a vietèisso, an tut ël mond, la plissa ëd vison, ël vison, pì nen alevà, as estinguerìa an un bàter d'euj. Pensé al genocidi dj'erbo, minca vira ch'i sderé un feuj ëd carta, minca vira ch'i campé via desin-e ëd chilo ëd giornaj pen-a uceà. Ma mi i sai ch'i m'ilùdo. I-i pensreve nen, përchè i seve animalista.
Àutra discriminassion: NEN TÙIT J'ANIMAJ A VAN PRESERVÀ: J'inset, për esempi, ch'a meuiro tùit a sarìa peui nen mal. Gnun-a emossion massand na mosca. Grandìssima pen-a për ël gat al qual ël monel a tira la coa. La discriminassion rassista a l'é spietà. J'animaj a son "elet" e a mérito ëd vive se për esempi casualment a presento ël magior nùmer dij seguent caràter: Euj gròss, tèsta gròssa an rapòrt al còrp, front artondà, mòfia pelura, mèmber curt, nas cit e a l'ansù, ganasse paciotà, orije gròsse, vos acuta.
Përchè?
Përchè taj caraterìstiche, s'i-i pense, a son cole pròpie ëd minca cit uman. An piaso j'animaj ant ij cui istintivament i riconossoma ij caràter tìpich dij cit pcit, ant ij cui i ritrovoma tute cole caraterìstiche ch'an fan piasèj ij cit pcit.
E quaj a son j'animaj ch'a l'han ël magior nùmer ëd ste caraterìstiche? Ël gat, ël can, l'orsatin, ël panda, ma ëdcò ël canarin e vàire oslin. Nen ël verm, nen la serp, nen ël pëss. An pien-a analogìa ai criteri nazista, j'animalista a apreuvo o a tòlero la mòrt dj'animaj considerà ëd rassa inferior, e a elegio a rassa superior e donca degna ëd vive j'animaj ch'a rispondo a determinà requisit estétich.
Quaidun a obieta ch'as veul tutelé j'animaj dotà ëd magior inteligensa, donca pì an grado ëd comprende la mòrt ch'a lor as inflis? Ipòcrita! Un dij pì inteligent tra tùit ij mamìfer a l'é ël rat, e còs a l'ha fàit l'animalista che për mie paròle as indigna, contra j'uman stermini ëd rat? Qual animalista a l'ha ciamà par drit për rat e vison? Tra l'àutr ël rat a presenta tute cole caraterìstiche estétiche ch'a na dovrìo fé un beniamin ëd tùit. As dis ch'a l'é gròss, ma a l'é pì cit d'un gat. As dis ch'a l'é agressiv, ma a l'é na busiardarìa. Ij felin a son carnìvor, agressiv e crudej, antramentre che ratin e rat a son onìvor e pacìfich. Sert a peulo mòrde se quaidun a serca ëd masseje, ma com as peul biasimeje? Ël rat a l'ha tute le caraterìstiche për piasèj, tant a l'é ver che carton animà e fumèt a formiolo d'eròi positiv a forma ëd ratin. Përchè antlora ël rat a pias nen?
A pias nen përchè a interpreta nen fin an font ël ròl dël "cit da cocolé", përchè as sogeta nen al domini ëd l'Òm. Tùit j'animaj nen doméstich a son animaj incapaci ëd sogetesse al domini ëd l'Òm, e për sòn l'Òm a-j stermin-a e estingue. Ël rat a l'é particolarment odià përchè as sogeta nen e contemporaneament as lassa nen sterminé e estingue.
Chi as é mai comòss për la mòrt d'na furmìa? Ij furmiolé a son struture misteriose e organisatìssime, com a podrìo comparì nòstre sità a un gigantesch estraterèstr ch'an osservèissa da l'àut. Ij siensià a concòrdo che le società dle furmìe e dj'avije a son organism ch'a fonsion-o an mòd inteligent, ma a son parèj diverse da nojàutri ch'i-i capioma gnente. E a smijo nen a un cit pcit uman, e donca an na comeuv nen la mòrt.
Car Maurizio Costanzo Show, la vita a l'é na manifestassion dla materia ch'an compar fassinantìssima, dàit ch'i na foma part, e al livel pì àut, sconda lòn ch'a son nòstre conossense atuaj. Ma tùit ij valor ch'i assegnoma a son proiession dij nòstri archetipo, dij nòstri precossèt, ëd nòst pensé për categorìe. E tùit ij lìmit dla cossiensa ch'i l'oma ëd lòn ch'a esist e ëd lòn ch'a viv, a son proporsionaj a lë spassi mental ëd cui i disponoma. Ij valor assolut a son chimère, e chi ch'a-j professa a angana chiel istess e j'àutri.
L'assion ëd proieté ij sò valor uman an sù lòn che dël mond uman a l'é nen, a l'ha un nòm precis: Antropomorfism.
J'animalista a son ij perfet guerié dl'antropomorfism. A son nen ij sol, maopurtròp. Ancheuj i l'oma parlà ëd lor. Chi sà s'a son anrabià.

Roberto Quaglia