për ij tò spetator pì cit, ancheuj it conto na fàula, la fàula dla Cita Dësfortunà.

A-i era na vira na cita dësfortunà, ch'a vardava sempe la television. Ëd matin a andasìa a scòla, com tute le cite ëd soa età, ma ëd bassèira as piassava sempe dëdnans a la television e as beugiava pì nen, fin-a a quand a l'era l'ora d'andé a let.
Dàit ch'a vardava sempe la television, sta cita dësfortunà a l'avìa nen amis, fòra coj ch'a j'ero drinta la television. Chila a l'era convinta d'avèj tanti amis, përchè la television a l'era tuta pien-a ëd simpàtiche përson-e ch'a smijavo pròpi ij sò amis. A-i j'ero tanti tanti carton, e a j'ero tùit ij sò amis. Maopurtròp però la cita dësfortunà as sentìa l'istess vàire sola, ëdcò s'a l'avìa tùit coj strani amis drinta a la television. Costa a l'era la prima ëd soe dësfortun-e.
A scòla j'àutri cit a-j contavo ch'ël dì prima a l'avìo giugà tuta la bassèira. E la cita dësfortunà a rispondìa ch'chila a l'avìa nen giugà, ma ch'a l'avìa vardà ij sò amis drinta a la television giughé për chila. Quand ij cit nen dësfortunà a andasìo la dumìnica bassèira an biciclëtta, la cita dësfortunà a vardava nopà quàiche figura ch'a andasìa an biciclëtta drinta la television.
Soa compagna ëd banch a-j disìa sempe vàire ch'as divertìa a giughé con soe neuve pope. Cola cita dësfortunà as divertìa nen a giughé con soe neuve pope, përchè a l'avìa nen temp. A passava an efet tut sò temp a vardé ij cit drinta a la television giughé con soe neuve pope.
A passèro j'agn, e la cita dësfortunà a chërsìa, ma a restava sempe na cita, ëdcò s'chërsùa, e sempe dësfortunà. J'àutri cit as ricordavo ëd quand a j'ero stàit pì cit, e a na parlavo tra lor. La cita dësfortunà a riessìa nen a ricordesse ëd quand a l'era stàita pì cita, përchè as ricordava mach ëd quand a j'ero stàit pì cit tùit ij sò amis drinta la television. Quand a scòla a contava quaicòs a j'àutri cit nen dësfortunà, a podìa sempe conté mach lòn ch'a l'avìa vist drinta la television, përchè an soa vita a l'avìa mai vist d'àutr. "At pias spassëggé ant ël bòsch?" a-j ciamava ëd tant an tant un compagn.
E la cita dësfortunà a rispondìa: "Al Grande Puffo a-j pias vàire spassëggé ant ël bòsch". Peui a giontava "A Cappuccetto Rosso ëdcò, ma a deuv sté atenta al Lupo." Ma chila a-i era mai stàita ant ël bòsch.
Ëdcò a Natal, la cita dësfortunà a l'era dësfortunà, përchè j'àutri cit a contavo dij bej regaj ch'a l'avìo arseivù da Babbo Natale ch'a l'era intrà ëd stërmà ant soe ca, e chila nopà as ricordava mach dij bej regaj ch'ij cit drinta a la television a l'avìo arseivù da Babbo Natale ch'a l'era intrà mìnga tant ëd stërmà drinta la Television.
A passèro d'àutri agn, e la cita dësfortunà a l'era sempe na cita, ëdcò se sempe pì chërsùa, e sempe pì dësfortunà.
As ricordava an efet gnente, ëd tùit j'agn ch'a j'ero passà, ma as ricordava mach lòn ch'a l'avìa vist an television. As ricordava gnanca pì com a j'ero fàit ij sò genitor, përchè a comparìo mai an television e antlora chila a-je vardava nen, e antlora dòp un pòch ëdcò lor a l'avìo chità ëd vardé chila.
"Pòvra mi!" as disse un dì la cita dësfortunà "I-m ricòrdo pì gnanca com a l'é fàita mia mama!"
A provè antlora a nen vardé la television për vëdde soa mama, ma a-i riessì nen. Da tute le part a vardava, a vëddìa mach la television. As era dizuà a vardéla parèj tant ch'ormai a vëddìa pì gnent d'àutr. Ëdcò a scòla, tùit ij sò compagn a spariro dëdnans ai sò euj, sostituì da tante cite television ch'a saltavo sà e là. La magistra as trasformè an un gròss gròss televisoron con drinta mach la facia d'na masca ch'a la crijava an continuassion.
"Pòvra mi!" as disìa la cita dësfortunà "I son sempe pì dësfortunà! Oh, com i vorrìa chité ëd vardé sempe la television!"
Ma a l'era ahimè tròp tard! Ormai chila a l'era për sempe na vìtima dla television! A l'avìa pì nen pensé sò, ma mach pensé che la television a l'avìa butà drinta ëd chila. A l'avìa nen ricòrd sò, ma mach ricòrd provnient da la television.
Peui un dì la cita dësfortunà a perdè ëdcò sò nòm, e a l'é për sòn ch'sò nòm a apar nen an sta fàula. Gnun-a dle përson-e ch'a comparìo drinta la television a l'avìa mai pronunsià sò nòm, e antlora chila a l'avìa dësmentialo.
Quand un dì la cita dësfortunà a sparì, gnun as në ancorzè, gnanca chila, dàit ch'chila as ancorzìa mach dle ròbe ch'a capitavo drinta a la television, e drinta la television chila a l'era mai sparìa dàit ch'a-i era mai gnanca comparìa.
Gnun ancheuj as ricòrda pì dla pòvra cita dësfortunà ch'a vardava tròp la television.
Gnun fòra la përson-a bon-a ch'a l'ha scrit sta fàula për salvé tùit ij cit e le cite ch'a vardo tròp la television nopà ch'divertisse giughend com as deuv, e a risio parèj ëdcò lor ëd scomparì dal mond, com la cita dësfortunà ch'ancheuj gnun a ricòrda pì.

Roberto Quaglia