it sas còs a l'é lë "stream of consciousness"? Mi i lo sai nen, an virtù dël trist dat ëd fàit che le ròbe ch'i sai nen a son infinitament pì numerose dle ròbe ch'i sai. Ma conossend la lenga anglèisa e rangiand le lacun-e con la lògica, i m'lo imàgino, e se i m'dovèissa falé a vorrà dì ch'ël significà ch'i son për esprime i l'avrai anventà mi, lòn ch'a l'é ancora mej - sota cert pont ëd vista - che avèjlo savù për avèjlo amprendù.
Ebin, tradòt an italian, "stream of consciousness" a veul dì "fluss ëd cossiensa", e mi i arguisso che con sòn as intenda l'at ëd esprimse linguisticament - verbalment o për iscrit - con total libertà, visadì sensa progeté an gnun mòd lòn ch'as é për dì o për scrive, lassand sempliciament che tut lòn che ëd linguìstich la cossiensa a genera a vena sùbit esprimù, an temp real, sensa filtré con sò giudissi le paròle, le frase e ij concet. An cost moment am sovniso nen ij particolar vantagi ch'da sta técnica a sortirìo, ecetuà un, ch'i ten-o notévol: la ment, sensa na diression e un fin, a l'é lìbera ëd seguité itinerari inesplorà, e generé concet originaj e inédit, ch'a sarìo mai ëstàit esprimù se fin dal prinsipi as fussa savù lòn ch'as sarìa andàit a dì. Se i m'falo nen a l'ha dovrà sta técnica ëdcò Joyce, ma a l'é facilìssim ch'mi i m'fala, ëdcò considerand che Joyce i l'hai mai lesulo. (I l'hai provaje con l'Ulisse, ma a m'é sùbit passà la veuja.) D'àutra banda gnanca Joyce, con la scusa d'esse mòrt prima ch'mi i nassèissa, a l'ha mai lesù mi.
Ecco, adess i son drè a fé quaicòs dël géner. Fin-a adess ël discors a l'é assè coerent, o parèj am smija, dàit che se am smijèissa nen coerenta la spiegassion ch'i dago ëd lòn ch'i sia fasend, com i podrìa continué a felo?
«Dëdnans a la tastera ëd mè computer, i bato irefletusament ij tast, sperand che l'at midem ëd esprimme a genera un significà ch'a vala la pen-a d'esse trasmëttù, dàit che le paròle ch'automaticament i prodùvo a l'han sértament un sens, e le frase che le paròle ambaronà inevitabilment a compon-o a l'han ancora pì sens dle paròle.»
E se ëdcò lòn ch'mi i scrivèissa a l'avèissa nen un sens compì, a podrìa sempe stërmé quaich significà stërmà, ignòt ëdcò a mi ch'i lo scrivo. An definitiva, chi mai a riess a comuniché esatament lòn ch'a sia ant soe intension? Un scritor a scriv d'na delissiosa fija, sensa evidentement alegheje la fotografìa dàit che chila a esist mach an soa ment, e minca letor a imaginerà lòn ch'a-j vnirà pì ideonèu imaginé; ël cinèis a imaginerà na fija cinèisa, lë svedèis na biondon-a àuta un méter e novanta, ël beduin na bela grasson-a ipertëttùa, ël pedòfil na cita ëd des agn, ël gerontòfil na vejëtta vista a l'ospissi, ël necròfil col bel cadàver ëd fomna uceà a l'obitòri. E a l'é parèj për minca vocàbol: minca paròla a l'é n'etichëtta daré la qual minca un a-i imàgina ël contnù ch'a veul. Se parèj a fussa nen ël mond a formiolerìa nen ëd malintèis. Quand doi esse uman a converso, mach na mìnima part dij significà trasmëttù a riva a destinassion. A-i son conversassion anté minca paròla a ven malintèisa. A basta pensé a cèrte discussion tra anmorà, anté minca tentativ ëd spiegassion a sòrt l'efet opòst a col desiderà, e a la fin dla discussion ij doi amant a son pì nen anmorà. Peui a stan un pòch ëd temp sensa parlé tra ëd lor e a torno anmorà.
I cambio discors. A l'é un pòch ëd temp che ant le retrovie ëd mia ment, antramentre ch'i scrivìa lòn ch'i l'hai scrit fin-a adess, am ven da pensé a n'aransa. Nen n'aransa qualsëssìa. Ma l'aransa ëd cui i l'hai lesù an un liber. A l'era n'aransa perfeta, ronda, paradossalment quàdra. A fasìa gnente ëd special. A vnisìa mach descrita, o mej, a vnisìa sità për divaghé, parèj com i son fasend mi adess. A l'era un scritor famos, e mi i lo son nen. A l'era n'aransa normal, contut evidentement importanta, s'a vnisìa sità an un liber d'un scritor famos, e sucessivament, adess, ripijà ëdcò da mi, scritor tut d'àutr che famos. L'aransa a l'é l'órgan riprodutiv d'un cèrt tipo d'erbo. A prima vista, vardand ëd sbies sta facenda (qualsëssìa còsa l'espression ëd vardé ëd sbies a peula veulì dì), nurisse d'aranse a podrìa comparì com na pràtica dësgustosa e oscen-a, parèj al nurisse d'euv ëd galin-a. Nopà a l'é pròpi lòn che j'aransé (j'erbo) a veulo. Ëdcò ij përé, ij prussé, le vis e tùit ij vegetaj produtor ëd frut a vëddo nen l'ora che quaidun a-j-je mangia. E përchè mai, as ciamerà quaidun? A son taj vegetaj tùit masochista? A son né masochista, né stupid. Ij vegetaj produtor ëd frut a son nopà diabolicament fin. At bùto lì sò frut an bela vista, sucolent, dossi e madur, ma pien ëd smens dur, fastidios e indigest. A riva l'animal golos, as papa tut ël frut smens comprèise, as na va an gir a spass për la vasta campagna, e prima o peui a fa na bela caghëtta o na bruta cagon-a (a dipend da che animal), tuta pien-a dle smens nen digerìe dij frut mangià. Le smens a germojo ant la tèra sota a la caca dëstèissa da le pieuve, e ecco che cola pianta as é riprodùa, sensa fatiga, a granda distansa dal sit ëd soa imòbil esistensa. A cost pont am sorz un dùbit: vàire a dovìo avèj gròssa la boca j'animaj për fesse mangé dai cui ij cocómer as son evolù parèj gròss e con la scòrsa parèj dura? As tratava miraco... dij dinosàur? Car Maurizio Costanzo Show, la domanda a l'é gratuita, com tute le domande ëd cui la rispòsta an prodùs nen un diret vantagi. As na peulo imaginé d'ancora pì gratuite ëd cola sì-dzora. Për esempi: L'univers a l'é infinì? Còs a l'é l'Univers? Ma... a esist un Univers, dëdlà dla recenta aquisission uman-a dla convinsion ch'un Univers a esista, dëdlà dël cel nòstran, là anté d'àutr che miriade ëd pontin luminos nojàutri i vëddoma nen?

Roberto Quaglia