




 |
CUSIÉNZA E MENT BICAMERÊLA
Caro Maurizio Costanzo Show,
incù a t cont una bëla stuièla, sèmpliza e ciêra, sóra l'urigin ad cla "cösa" che piò d'ogni êtra la s' fa umân: La cusiénza.
Purtròp, s'a dmandem a mël persôn ad definì la parôla cusiénza, a avrèm mël rispòst difarenti, segn ch'u i è un bël pô ad cunfusiòn in s'quest. Quest l'è grêv a basta, siché la cusiénza l'è fôrsi quel ch'u s' distingv ad piò da j'êtar animêl. A dichièr dònca sóbit la definiziòn ad cusiénza ch'a dröv me adës (tôlta da un ragiunament ad Julian Jaynes, che a i su pinsir incù i s' ispira i mi) e ch'a darò par scuntêda int e' rest ad ste scrët:
La cusiénza l'è la creaziòn d'un "spazi" mentêl dêntar ad nò, un spazi imaginêri int e' quêl nò a mitem in órdin e a localizem i ricórd d'avenimént pasé e a zirchem ad figurês avenimént futur. Par fê quest a duvem "capì" e' temp, e a e' fasem fasèndal dvintê spazi.
(Pruvì a pinsê a cum ch'a v'imaginì e' córar de' temp. Cum ch'a v' figurì una stmâna? Cum ch'a v' ved i vòstar ultum dìs ân ad vita? Fasìl e a scuprirì che vujêtar a "vdì" dêntar ad vò qualsiasi pëz ad temp cumè s'e' fos un spazi, int e' quêl mètar i ricórd e i progèt.)
Agl'ór, i dè, j'ân e i sècul i vén imaginé da nò cumè di sît int un spazi in órdin int e' quêl u suzéd dal cös. La cusiénza l'è un "analogo" dla realtê, a la stessa manìra che una mapa geogràfica l'è un analogo d'un teritori. Ogni cösa ch'a sem cusént l'è un "analogo" ad qualcvël ch'u i è in realtê. A avem dêntar ad nò un analogo dla nòstra faméja, di nòstar amigh, e ènca ad nò stes. L'analogo ad nò stes l'è quel ch'a ciamem "me", e nò a e' muvem int la mapa dla realtê ch'a avem fat sò int e' nòstar spazi mentêl, dànd côrp a i nòstar progèt e êli a i nòstar insògn. Int sta "mapa" dla realtê nò a mitem insèm tot j'avenimént ch'i s' suzéd, ch'i s' vén cumunichê, o ch'a s' imaginem, int una stôria, int una sôrta ad racont interiór, e quest l'è quel ch'u s' permet d'avé ricórd cusént o ad fê previsiòn a lông tèrmin. Insòma: Spazializaziòn de' temp, narratizaziòn d'j'avenimént, e l'analogo ad nò stes ("me") ch'e' s' mett in bôna pêrt de' "spazi" mentêl ch'a ciamem Temp, int un órdin crunològic ch'a ciamem I Nòstar Ricórd e I Nòstar Progèt. Questa l'è la cusiénza.
Bè, quând ch'e' nasè ste grup ad facultê ch'i è la nòstra "cusiénza"? I è sèmpar esistì?
U i è chi ch'e' sustén che ènca j'animêl i épa una spezi ad cusiénza, mo se par cusiénza nò a intindem quel ch'a j ò apena riasunt me, ciuè la creaziòn d'un "analogo" dla realtê int la nòstra ment par mëz d'una spazializaziòn de' temp, e ènca la creaziòn ad cl'analogo ad nò stes ch'a ciamem "me", u s' vèd ciêr che parlê ad cusiénza par j'animêl l'è una stupidêda d'ignurânt.
(S'a s' tulès una definiziòn ad "cusiénza" difarenta da quela ch'a j ò druvê me int ste scrët, tot, s'capés, e' cambiarèb. Mo siché, int e' mej di chêş, e' discors e' dvintarèb una masa piò cumplès, e int j'êtar chêş piò sbaglié, a preferés int ste cuntèst tnì dla "cusiénza" la definiziòn ch'a j ò dê. L'impurtânt l'è mètas d'acòrd - ènca vôlta par vôlta - sóra e' significhê ch'u s' dà a al parôl ch'a druvem.)
Quel ch'e' suzéd in ste chêş l'è un'aziòn tìpicament umâna, ciuè la proieziòn dal nòstri categurì ad pinsir sóra quel ch'a n' sem nò. L'è un fenòmen che par la piò pêrt ad nò u suzéd d'cuntinuv e a tot i livël. Cunseguenza e sìntum ad ste fenòmen l'è "e' n' capìs". I mas-c umân i proièta al categurì ad pinsir di mas-c sóra e' cumpurtament dal fèmni, e e' risultê l'è ch'i "n' al capés". La stessa cösa la suzéd a l'arvérs. Un catòlic e' dröva al su categurì ad pinsir par capì un musulmân, senza, s'capés, arivêi, e viceversa. L'incapacitê ad fê d'manch dal propri categurì ad pinsir la fa d'ingòmbar, a difarent livël e a difarent fôrza, a e' capìs tra j'èsar umân. Se sti sbali grând cumè una muntâgna i vén fat zarchènd d'intrê int la ment d'un êtar èsar umân, ciuè d'un èsar piutòst cumpâgn a nò, a pudem cun ragiòn cunclùdar che mètar al nòstri categurì ad pinsir sóra j'animêl e' fa di sbali ènca piò grând. L'è acsè difati. Tot i "sentimént" ch'u s' pis crèdar ch'e' sia drì a pruvê e' nòstar gat quând ch'a l' caresem i è sól e sultânt quel ch'u s' pis crèdar ch'e' sia drì a pruvê. A avem una visiòn antropocèntrica dla natura e dla realtê, e in nom ad lia a fasem senza mai fermês i sbali ad capìs piò stùpid.
Mo a turnem a la cusiénza. J'animêl nö umân i n' l'à. L'èsar umân sè. L'òman e' vén da j'êtar animêl. Quând ch'la nasè alóra la cusiénza? Quând ch'la fo creêda int la nòstra ment cla spazializaziòn de' temp ch'la s' permet ad fê di progèt? Quând ch'l'aparè in nò cl'analogo ad nò stes ch'a ciamem "me", ch'u s' permet d'adês di nòstar sentimént, di nòstar problema e de' nòstar destèn?
Un môd d'indaghê l'urganizaziòn mentêla di nòstar antenê u s' è dê dai repèrt archeològic, par esempi la leteratura. Tra i scrët piò antìg ch'i è arivé fin a nò u i è la Bibbia e l'Iliade. A crèd che niseun e' vurà dì e' cuntrêri sóra e' fat che agli esperienz umâni testimunièdi da sti dò fònt al è d'un gèn dl'tot difarent da quêli ch'e' sarèb nurmêl aspitês incù. Int l'Antico Testamento tot i persunàz i dialoga d'cuntinuv cun una vóş ch'la i dis cs'ch'i à da fê. J'órdin ad sta vóş i è qualch vôlta pii, mo piò spes cruent e sanguinêri. La vóş la cmânda sia decisiòn savi che amazament e màsacri. Una cösa cumpâgna la suzéd int l'Iliade, e int la piò pêrt di scrët ch'i s' riva da cl'època. Int l'Iliade, ogni aziòn impurtânta l'è fata partì da la vóş o da l'apariziòn ad qualch Dio. Parchè int tota la leteratura antìga i suzidéva nurmalment sti cös? Parchè i à smes ad suzèdar int la leteratura ch'la vén dop? E pu, MAI u i è in cal righ un segn d'introspeziòn, ciuè ad cla pràtica che nò a savem ch'l'è l'esenza stessa dla cusiénza. Mai u i è in cal righ un segn ad dialogh interiór in silenzi, e sèmpar u i è la próva ad dialogh d'ogni dè cun una vóş ciamêda Dio o Apollo o Chicchessia. U s' pararèb che a cl'època Dio (o i divérs Dei) i tulès e' post dl'tot a la cusiénza.
A s' scurdem par un mument tot quel ch'i s'à insgnê sóra l'interpretaziòn ch'a duvem dê a ste gèn ad leteratura, in môd da n'avé upiniòn preconcèti. Quêl ch'l'è la prèma cösa ch'la vén in ment a una persôna d'incù sâna, s'la cunsidera e' cumpurtament di persunàz dl'Iliade o de' Antico Testamento? O cal stôri a l'è dl'tot inventêdi, opùr a cl temp i era tot mat.
Tot al spiegaziòn ch'al vén dêdi adës ad cal leteratur al è pôc lògichi, quând ch'al n' è adiritura asurdi.
U n' à sens pinsê che cal stôri al fos inventêdi. La stôria la insegna che par l'èsar umân e' bsògn ad documentê quel ch'l'è suzèst l'è sèmpar stê una masa piò impurtânt che cuntê fôl sóra avenimént imaginêri.
L'è stùpid crèdar che cal stôri al sia, sè, cronach antighi e autèntichi, mo codifichêdi d'nascòst second dal simbulugì stôrti e ch'u n' s' i pò intrê. Par quêl mutìv i l'avrèb mai fat? A cl temp la zénta l'era piò sèmpliza che adës, niseun l'aveva vója o mutìv d'impgnê al sóli stôri ch'al vnés scriti e cuntêdi ad sémbul stôrt ch'i n' traşfigurès la veritê.
L'interpretaziòn piò sèmpliza, inteligenta e ciêra ad tot chi scrët antìg l'è ch'u n' gn'è GNINT da interpretê. Tot quel ch'u s' conta l'è suzèst dabón.
Dio alóra e' parléva dabón a j'òman tot i dè? E nö sól lò, mo ènca Apollo, Osiride, Brahma, Tao, Zeus, Odino e e' Dio Sole? Quêşi. In realtê, j'òman i sintéva al vóş di Dei, ch'al guidéva al su aziòn, mo al n' arivéva da tânt luntân, tip l'aldilà e/o e' regn di zil. Al arivéva da l'emisfér dèstar de' su zarvël.
Cumè ch'i sa in tânt, e' zarvël l'è dvidù in dò pêrt, l'emisfér dèstar e quel sinèstar. Tânti dal nòstri funziòn al è localizêdi int tot e dù j'emisfér. E' fa eceziòn la funziòn de' linguàz, ch'l'è tota localizêda int l'emisfér sinèstar, in pêrt int l'area ad Broca, mo pr'e' piò int l'area ad Wernicke. Parchè e' linguàz, acsè impurtânt par nò, u sta int ón sôl di nòstar emisfér? E qual funziòn ch'la s' tróva, int l'emisfér dèstar, pröpi in curispundenza dl'area ad Wernicke?
La rispòsta a st'ultma dmânda l'è: "niseuna". U i è, int l'area ad Wernicke dl'emisfér dèstar, un pëz ad zarvël ch'u s' pê pröpi ch'u n' serva a gnint, tânt l'è vèra che quând ch'u s' rèvina o u s' cava, e' pazient u n' s' n'adà gnânca, parchè niseuna dal su funziòn la rèsta menumêda. Però i à fat dj'esperimént sóra tânt pazient, stimulànd cun l'eletricitê cl'area de' zarvël ch'la n' s' dröva par vèdar cs'u suzidéva. I pazient i dgéva ch'u j pareva ad sintì dal vóş. Fin a e' 2000 a.C. l'area ad Wernicke dl'emisfér dèstar d'j'èsar umân la funziunéva a pin regim, cumunichènd a vóş viva a l'emisfér sinèstar al su decisiòn sóra ogni problema ch'e' scapès fôra da la routine d'ogni dè.
L'era questa l'esenza dla Ment Bicamerêla, la fôrma d'urganizaziòn mentêla ch'la regnè int i crâni d'j'èsar umân par dsén ad mièra d'ân fin a e' second milèni a.C., sostituida (mo sól in pêrt) da la fôrma d'urganizaziòn mentêla ch'a ciamem incù "cusiénza sogetiva".
I neuròlog i cnos ben a basta al difarenz ad funziòn tra i nòstar dù emisfér de' zarvël. Quel sinèstar l'è specializê int l'aziòn. Lò e' cuntròla la pêrt dèstra de' côrp, e difati a sem bun ad druvê la man dèstra mej dla sinèstra (i mancén i à zerti funziòn d'j'emisfér a l'arvérs, mo la sustânza la n' cambia). Quel dèstar l'è ciamê ènca "emisfér creatìv", e l'è specializê int l'atività creatìva, ciuè la soluziòn di problema e la capacitê ad sintesi. Tot quel che nò a "sintem" l'è piò o manch un'atività dl'emisfér dèstar. Quel ch'a pinsem cun i cuncèt l'è invezi, a ocv e cróş, un'atività de' sinèstar. Int e' spazi mentêl dla nòstra cusiénza nò a mitem insèm sti funziòn difarenti, senza però scapê dal cuntradiziòn ch'al i fa nàsar.
A e' temp dla Bibbia e dl'Iliade, u n' gn'era e' spazi mentêl, mo u i era za e' linguàz, ch'u j mancheva ancora tot cal parôl ch'al è lighêdi a la cusiénza ad sé. L'òman u n' s'adéva d'esistar, cumè ènca incù a n' s' adem ad guidê la machina s'a sem pers d'fond int i nòstar pinsir. U s' faséva tot sèmpar in môd automàtic, cumè par esempi nò incù a guidem ancora la machina in môd perfetament automàtic.
Par imparê a fê dal aziòn sèmplizi u n' gn'è bsògn dla cusiénza, cumè ch'e' dimostra l'òtma capacitê d'imparê d'un animêl ch'e' vén amaestrê par ben. Però, ogni vôlta che l'Òman Antìg u s' truvéva int una situaziòn ad cunflèt, duv che j'automatésum senza cusiénza de' su emisfér sinèstar i n' bastéva piò a arsòlvar un problema, la situaziòn ad stress la purtéva l'emisfér dèstar (respunsàbil, cumè ènca incù, dla capacitê ad sintesi) a cumunichê a vóş viva a e' sinèstar cs'u j tuchès ad fê. Questa l'era l'esenza semplifichêda de' funziunament dla ment bicamerêla. La vóş sintida la j'aparteneva a la figura d'autoritê lighêda a la nuziòn cumunichêda: un parént, e' capotribù, e' re, e' dio.
Ènca incù nò a n' sem cusént ad tot al nuziòn ch'al è arpiatêdi dêntar ad nò. Spes a avem un cuncèt sóra la pónta dla lèngua, mo u n' s' vén in ment. Mo u s' basta, par esempi, dê un'ucêda a e' lìbar duv ch'a avem imparê cl cuncèt parchè lò u s' arfëza cumè par magia tot intìr dêntar ad nò. A pudem n' arcurdês par gnint una puesì che pu a savem ad savé a memoria: u s' basta però dêi un'ucêda int e' lìbar duv ch'a savem ch'la s' tróva parchè la s' turna in ment tota intìra. A la stessa manìra, un apunt scaraboc d'corsa e' basterà a fês arcurdê idei e progèt ènca cumplès parsè.
Ènca int i temp antìg, quând che la ment l'era bicamerêla, u i era e' problema d'arcurdês ad nuziòn indurmintêdi. Quel ch'e' ciaméva a la memoria una cnusènza arpiatêda u n' era un lìbar o un apunt, mo l'efige de' persunàz d'autoritê lighê a la nuziòn. I nasè acsè j'ìdul. Quând ch'u s' s' truvéva int una situaziòn ad cunflèt, e u n' s' arcurdéva cum ch'u s' avès da cumpurtês, u s' andéva int la piaza de' vilàz (o zitê) a guardê la stàtua de' ìdul ad turno. E lia la faséva l'efèt di nòstar lìbar o apunt: la ciaméva a la memoria la nuziòn indurmintêda, e quest u suzidéva sintènd la vóş de' ìdul. Par quest la nasè ènca la tradiziòn d'j'ìdul da purtês drì: cundanèn, statuèt, ìcun. Piò la sucietê l'era cumplèsa, piò grânda l'era la quantitê d'j'ìdul, parchè a ognun ad lór u j era lighêda una categurì ad nuziòn (pröpi cumè int i lìbar). In qualsiasi situaziòn ad stress int la quêla u n' s' arivéva a ciapê una decisiòn automàtica (automàtica cumè quêli ch'a ciapem nò intânt che senza pinsêi a guidem una machina, par esempi cambiê marcia) u s' daséva un'ucêda a l'ìdul giöst e dònca u s' sintéva la su vóş cumunichê cs'u s' avès da fê.
La vita d'ognun l'era un cuntinuv sintì al vóş ad figur d'autoritê ch'al cmandéva cs'u s' avès da fê. Qualch vôlta l'alucinaziòn dl'urècia l'era cumpagnêda da di visiòn.
Mo a fasem un salt a l'urigin ad sta ment bicamerêla. Quând ch'la nasè? E cum? Aquè a s' truvem pröpi a l'êlba dl'èsar umân. I cumpunént ad cal tribù znini ch'al era l'umanitê i aveva int e' crâni e' computer piò efizient de' regn animêl, mo i prugrâma i faséva pröpi schêiv. Òtum hardware, quêşi niseun software. I era vnù fôra da pôc dal furèst e i cminzéva a caziê in bâgn, fasènd cuncurenza a tot i carnìvar, ch'i pudéva cuntê sóra dsén ad miliòn d'ân d'alenament a al spali. Ultum arivê, cun tradiziòn da vegetariân e da magnadór d'insèt cumè tot i primat, neo-carnìvar e cazadór pivèl, l'èsar umân u cumpensè cun un zarvël piò grând la mancânza d'j'istènt, dagli ógn e di dent ch'i faséva ad lò e' pez di cazadur. Cun e' zarvël l'imparè par esempi a fê dagli êrmi. U i vleva ór e ór par afilê una préda. Int l'urganizaziòn mentêla rudimentêla ad chi prém umân, al funziòn al era ben distinti. L'emisfér dèstar u sintetizéva e' bsògn d'afilê la préda. L'emisfér de' zarvël sinèstar u mitéva in at l'afilament. Lasê da par lò, l'emisfér sinèstar u s' sarèb distrat da la su atività a la prèma ucasiòn. A pudem dê un órdin a un cân e lò l'ubidés, mo s'a n' ripetem d'cuntinuv l'órdin, dop un pô lò u s' distrà e u smet d'ubidì. Acsè l'era par l'emisfér sinèstar, lasê da par lò. Mo l'emisfér dèstar, l'emisfér "creatìv", u cmandéva d'cuntinuv a e' sinèstar quel ch'u j tuchès ad cuntinuê a fê, e u e' faséva mandèndi l'órdin d'sôn lighê a e' gest d'afilê la préda. A dì par tot e' dè a un cân ben amaestrê "cuccia!", lò e' cuntinuarà a mètas a cuccia. A dì par tot e' dè a l'emisfér sinèstar "afila!", quel dèstar u l'ubligheva a cuntinuê par tot e' dè a afilê la préda, senza distràs. In realtê, int i prém temp, u n' i dgéva pröpi "afila", mo cl tal grugnì ch'l'aveva ciapê cl significhê. E da duv ch'e' vnéva cl grugnì particulêr? Chi ch'u l'aveva insgnê a l'emisfér dèstar? Bè, aquè a sem pröpi a e' prinzèpi dla cultura. E' màsim padrón ad sti znini cnusènz ad cultura l'era, pr'ovii cös, e' capotribù, ch'u j'aveva imparêdi da e' capotribù ad prèma o ch'u j'aveva inventêdi in pêrt da par lò. L'era e' capotribù ch'u j insgnéva a j'êtar cum ch'u s' afilès una préda, fasèndi vèdar cum ch'u s' faséva e lighènd l'esempi a un sôn (int e' prinzèpi un zért grugnì). U i è pôc d'umân in tot quest. Ènca tra al simi u suzéd dal cös de' gèn. Cl sôn, cl grugnì u dvinteva dònca e' fê partì l'aziòn d'afilê una préda. U n' dvinteva dònca l'órdin. Mo l'Òman, nench int l'ignurânza ad bas ch'u i anaspéva int cl temp, l'era una masa piò inteligent dal simi, e rispèt a lór e' sviluppè zerti capacitê in piò: l'emisfér de' zarvël dèstar u s' mitè a guvernê al aziòn fati da quel sinèstar imparànd a dêi di órdin a parôl, a la stessa manìra ch'u s' i dà a un'êtra persôna. Dònca, e' capotribù u t'insegna un'aziòn lighèndla a un sôn ch'u n' dventa l'órdin, e quând che e' tu emisfér dèstar e' pensa che te t'épa da fê cl'aziòn u la cumunica a vóş a e' sinèstar, e la vóş che te t sent l'è tal e quêl quela de' capotribù, cumè s'u s' tratès d'una registraziòn digitêla.
Un dè e' capotribù e' mör, ciuè e' smet par sèmpar ad mòvas e dop un pô e' cmènza a spuzê. Tot j'animêl d'istènt i s' lunténa da sé al carcàs di su cumpagn mört, e acsè l'aveva fat l'Òman prèma che in lò e' nasès la ment bicamerêla. Adës, e' capotribù l'è mört mo quând ch'u i è da fê qualcvël tot i sent ancora la su vóş. In realtê, u n' s' trata dla "su" vóş, mo dla registraziòn "digitêla" dla su vóş, fata da l'emisfér de' zarvël dèstar. Al nuziòn ch'l'à insgnê lò al n' è difati mörti cun lò, e int la ment d'ognun al cuntinua a fê partì l'aziòn alucinànd la su vóş. E' nas dònca una cuntradiziòn ad percepiziòn. E' capotribù l'è pr'un vèrs mört, parchè u n' s' möv, mo par cl'êtar l'è viv ch'u n' s' pò nighê, parchè e' parla e e' dis dal cös ùtil. Siché u n' s' möv, u n' pensa piò a i su bsògn, e dònca u s' capés ch'u s' i à da badê. Siché, d'là da zerti aparenz, lò l'è viv, l'avrà bsògn d'una ca: ecco la nàsita dla tòmba e de' tèmpi. Siché l'è viv, l'avrà bsògn ad magnê: i repèrt archeològic i testimonia che par tânt milèni, in tot e' mond, i mört i vnéva suplì insèm a e' magnê. Siché al nuziòn al è lighêdi a la su vóş e la su vóş l'è lighêda a la su faza e adës la su faza la n' gn'è piò, bsògna fê un surogât dla su faza ch'u s' permeta ad vèdal par arcurdês (sintèndi) i su insegnament, e ecco l'invenziòn dal stàtui e dl'idolatrì. Ecco, int una sintesi strèma, l'invenziòn dla vita dop la môrt.
Zerti sucietê bicamerêli, cumè j'Egizi e j'Atzechi, al è cresùdi fin a livël ad cumplesitê ch'i fa stupì.
Ogni tânt sti sucietê al crulêva, cun una velocitê e una mancânza ad cheuş da fôra che i studiôs, ch'i n' cnuséva sta teorì, i n' è mai ariv a spieghês. U suzidéva, dët in môd sèmpliz, che l'urganizaziòn gerarchica ad sti vóş (i Dei) la cascheva zò, e cun lia l'urganizaziòn suciêla. Invezi ad purtê infurmaziòn ùtil, al vóş di Dei al s' riduséva a dê di órdin senza sens ch'i purtéva d'corsa a e' disastar.
L'è stê int ón ad sti crôl, in Mesopotamia, vers la fen de' second milèni a.C., che la fasè la su cumparsa par la prèma vôlta sóra la tëra la cusiénza sogetiva, ciuè la creaziòn d'un spazi mentêl e la capacitê ad narratizê j'avenimént spazializànd e' temp. Sta nôva fôrma mentêla d'corsa la cunquistè e' mond, e la stôria ad sta transaziòn l'è documentêda da maraveja da e' Nuovo Testamento. Dio u n' parla piò a j'òman, fôra che a i prufèta e i messia, j'ultum òman bicamerêl. Dvintêda cusénta, l'umanitê l'à però nustalgì dl'època bicamerêla. La cusiénza, ch'la sta int l'emisfér sinèstar, la s'è ciapêda e' pës dla respunsabilitê dal decisiòn, ch'l'era prèma dêda a i Dei dl'emisfér dèstar. In ogni môd u s' zerca dònca ad fê arturnê al vóş sparidi, par scapê da la respunsabilitê. La nàsita dal religiòn l'è e' segn piò ciêr ad sta nustalgì. Al giaculatori e i mantra autoipnòtic i à difati l'efèt d'indebulì la cusiénza, ancora fràgil, purtànd int un stê ad trance, piò cumpâgn a e' vut mentêl dla ment bicamerêla.
Incù a sem sôl a l'êlba dla cuscienza. Lì l'è nêda sôl 4000 an fa, e sôl int j ultum dicèni int la cuscienza l'à cminzê a vní a gala la cuscienza ad cumè ch'la sia nêda la cuscienza. Mo a sem incóra a mòl int un baracân ad avânz dl'època bicamerêla.
Al vòs bicamerêli agl'era impiêdi da e' stress, ciuè da la tensiôn ad nirv ch'la nàs quând, dnènz a un prubléma, u s fa fadiga a truvê la soluziôn. Incóra incù, un stress fòrt u s fa avé dagl'alucinaziôn ad j urèc (par es.: stress da dzun, da mancânza ad sòn). In zert chêş al tòrna a gala ènca agl'alucinaziôn dla vësta, ch'agli à la fôrma dicêda da l'imperativ cugnitiv cumpagn d'e' mument. Acsè, a un catòlic u i pò cumparì la Madona, e mìga Buddha. A un ch'e' và dri a j UFO, invezi, u i pò cumparì j extraterèstar. Agl'alucinaziôn, d'urèc o d'ócc, al vèn fura int al situaziôn ad stress. La fèvra l'è una gran chêuşa ad stress. Chi ad nó, cun una fèvra da cavàl, u n'à mai avù agl'alucinaziôn? Chi u n'à mai avù agl'alucinaziôn da burdèl, quând la cuscienza la n's'è incóra pustêda pr e' bën, magari pröpi int una fèvra? E parchè mai incù u j avrèb da ësar in nó la capacitê d'avé agl'alucinaziôn, s'la n'fos stêda, int e' pasê, una manìra sòlita ad funziunê dla nöstra ment?
E' cunsum ad dròghi psicotropi, da l'alcol a la marijuana a l'eroina, l'è un êtar sègn dla nustalgì incunsapévula ch'j òman i à par l'època bicamerêla. Al dròghi agl'indurmènta la cuscienza, e quaicvëna la fa vní agl'alucinaziôn. I rit tribêl d'e' bal a ritum, acsè tìpich int al tribù africani e int al discotech di paeş zivil, i è un êtar sègn ad sta nustalgì d'un'època senza cuscienza. Sota a un martèl ad sòn a ritum, qualsiasi ment umâna la pérd almânc una pêrt dla su cuscienza. S'u s'i zónta al dròghi, la trance l'è incóra piò granda.
Cumè ch'l'è lògic ch'e' sia, dal vôlt zert individui i pérd da par lôr sta cunquèsta nôva dla ment umâna, la cuscienza, e i tòrna a caschê int la ment bicamerêla. I sint dal vòs, i pérd e' sens d'e' temp, i viv tra agl'alucinaziôn. A i ciamê schizofrènich, a i cardem malê, e invezi i è sôl turnê indrì. La ment bicamerêla l'è incóra tra ad nó.
Avânz dla ment bicamerêla, int l'ësar umân, l'è quèşi tot: la mùşica, la puişì, la vòja di mit e ad dê a j ẽtar la respunsabilitê, la fêd, la sincerità, la fedeltê, i sentimént. La cuscienza analìtica la s'è pëna impiêda, in nó, da un pugn ad sècul, e a n'avem incóra imparê a druvêla par fin savi. Piò d'spes, difati, la cuscienza la vèn druvêda cumè un'êrma impròpria par pianifichê dal azion triviêli. Par quest, e' Bën par la piò pêrt dla zênta l'è piò lighê a funziòn umâni antighi, avânz dla ment bicamerêla, che a i frut incóra garb dla nöstra funziòn nôva putentìsima ch'la s ciâma cuscienza.
A ste pruposit u ji sarèb da parlê e da ragiunê par lìbar e par eoni, mo par stavôlta a m férum aquè, bën prèma d'ësar a mëş dscòrs, cuntènt d'avé pjantê di butéun ad riflesiòn int al ment umâni duv che ste scrèt u s'è rivarsê, e a m'augur ch'i trôva un teren fèrtil, in manìra ch'i n'diventa, cumè ch'e' suzéd quèşi sèmpar, paròl strasêdi.
Caro Maurizio Costanzo Show, a pèns ch'e' sia una vargògna ch'a m'àbia da tô pubblicamént la brìga ad fê lûş s'agli è veritê a pröpi me, ch'a n'so gnânca laureê e a n'um paga niseun, quând niseun di tituladìsum, paghìsum, sedicént psicòlog e suciòlog ufiziêl e famòş, ch'int j an i s'è dê e' câmbi s'e' tu palcosènic, u n's'è mai dimustrê bon ènca sôl ad acnê a un ôrdin acsè ad argumént brilânt. Quèşi quèşi a i sfid a duël par fê savé a e' mond la su impustura da farsa.
Roberto Quaglia
L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la pò ësar lèta, scarghêda int e' computer, stampêda e cupiêda sènza lèmit, sôl par ûs persunêl. Tot i tèst e al ilustraziôn i è pruprietà ad Roberto Quaglia e i n' pò ësar druvê tot intìr o in pêrt sènza autorizaziôn. E' prugèt gràfic e i cumpunént gràfic ad sti pàgin i è pruprietà riservêda ad Roberto Quaglia. L'òpera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tota intìra o in pêrt, la n' pò ësar mesa in vèndita a niseun tìtul sènza autorizaziôn prèma.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.
|