as l'ha un bel dì ch'avèj ëd precossèt a l'é mal, ma, apopunto, as l'ha un bel dì e basta e ansi, an tal dì - s'i veuloma andé an font a la question - a-i é ëdcò vàire pòch ëd bel.
L'esse uman a viv an efet gràssie a na vision dël mond fàita për ël pì da precossèt. La nossion midema ch'avèj ëd precossèt a sia un fàit negativ, a l'é chila midema un precossèt. Ma còs a l'é un precossèt?
Dal dissionari Gabrielli: "PRECONCETTO: Che è concepito nell'animo prima di essere stato conosciuto, considerato, sperimentato, in modo da creare pregiudizio, da vietare un giudizio sereno della realtà."
Com as vëd, ël precossèt a l'é nen ël pregiudissi, ma a l'é ëd chiel nopà eventualment la càusa. As nota com ëdcò ant ël dissionari Gabrielli as fasa sen al significà negativ dël termin (...vieté un giudissi seren...). Ël dissionari Gabrielli, definend ël precossèt, a l'é vìtima chiel istess d'un precossèt, dal che a conseguiss, an virtù dla definission ch'a chiel istess a atribuiss a la paròla "precossèt", che ël redator dël dissionari a l'ha definì tal concet sensa avèjlo prima conossù, considerà, esperimentà, an d'àutre paròle capì, riportand-ne nopà ël significà popolarment pì difondù, an d'àutre paròle ël precossèt.
Pensé ch'an Austràlia a vivo ij canguro a l'é un precossèt, për minca përson-a ch'a sia mai ëstàita an Austràlia. Ëdcò l'idèja che l'Austràlia a esista a l'é un precossèt, për chi ch'a-i sia mai ëstàit. Chi ch'an garantiss che l'esistensa dl'Austràlia a sia nen mach na legenda infondà? A l'é opinion difondùa che l'Austràlia a esista, ma fin-a ch'un a-i va nen, cola soa opinion a l'é un precossèt.
A-i é gnente ëd mal an sti precossèt. An realtà a-i é gnente ëd mal ant ij precossèt an general. Ël 99% ëd nòstre cognission a son an realtà precossèt. Ëdcò ël concet che Marilyn Monroe a sia sessualment apetìbil a l'é un precossèt. An realtà a l'é mòrta, sotrà e decomponùa e donca tut d'àutr che sessualment riutilisàbil. Ëdcò ël concet ch'a fussa sessualment apetìbil quand a l'era viva a l'é un precossèt. I l'oma giust vist quaich soa truccatìssima imàgin bidimensional an moviment, sensa gnanca sentne la vos (dobià). Për lòn ch'i na savoma nojàutri a spussava, e sò flà a podìa evoché l'impression d'un distilà ëd caussèt marss. Për lòn ch'i na savoma tute soe fòto e tùit ij fotograma ëd tùit ij sò film a son abilment ritocà për fé-la smijé arapanta. I l'oma nen conossùla e esperimentàla, costa a l'é la verità, minca opinion ch'i l'oma ëd lòn ch'chila a fussa a l'é un precossèt.
Se un pròpi a sa nen còs fé, a peul setesse a na scrivanìa o an d'àutri leugh e listé an sù un feuj ëd carta tùit ij sò precossèt ch'a-j ven-o an ment, visadì tute le ròbe ch'a ten ëd savèj pur avend mai avù ocasion ëd verifiché-je, esperimenté-je, fene esperiensa an prima përson-a. I l'hai gnun-a idèja a còs a peula serve fé sòn, ma se a quaidun a-j ven dabon veuja ëd felo, chiel/chila a savrà còs a-j servirà.
Se antlora ij precossèt a son gnente ëd mal, còs a serv savèj còs a son? E përchè i na soma parland?
Beh, tant për ancaminé për restituì la dignità perdùa al concet ëd precossèt, incolpévol vìtima ëd chiel istess, visadì d'un precossèt.
E tiroma adess an bal n'àutr vocàbol vìtima d'un atròss precossèt: "Discriminassion"! An l'han mostrà che discriminé a l'é mal. As dis solidaj con le così dite "vìtime dla discriminassion". As parla ant ij telegiornaj ëd "grev fàit ëd discriminassion". La paròla "discriminassion" a l'é dëspess associà a "intolleransa", com s'a significhèisso quaicòs ëd simil.
Ël dissionari Gabrielli a dis: "DISCRIMINAZIONE: L'atto e l'effetto del discriminare, distinzione, differenza."
E ancora: "DISCRIMINARE: Far differenza o distinguere tra persone e cose; differenziare, distinguere." Gnente ëd negativ a l'é contnù an tal vocàbol. Che la discriminassion a sia quaicòs ëd negativ an sé, a l'é un precossèt. Chionque a ten che "discriminé" a sia mal, a l'ha adotà tal precossèt, dal che a conseguiss, an virtù dla definission dël Gabrielli ëd "precossèt", che tal përson-a a l'ha mai conossù, considerà, esperimentà, ël real significà dla paròla "discriminé".
E discriminé, visadì distingue, riconòsse diferense, a l'é nopà essensial ant la vita ëd chionque. E a l'é important amprende a discriminé cossientement, lùcidament, dzurtut riguard ai precossèt, visadì cola gran massa ëd convinsion ch'a son nen frut dl'esperiensa, ëd soa esperimentassion, d'na conossensa aprofondìa, dle necessarie verìfiche. A venta pijé cossiensa dij sò precossèt e tra ëd lor discriminé, separand ij precossèt ùtij da coj dagnos, coj sensà da coj dëssensà. A l'é ùtil e sensà avèj ël precossèt che l'Austràlia a esista, ëdcò s'a-i son mai ëstàit, përchè a sto mòd as peul eventualment pijé an considerassion l'oportunità ëd andeje an vacansa. A l'é dagnos e dëssensà avèj ël precossèt che ij negr a son na rassa inferior, përchè as crea dij nemis che nemis altrimenti a sarìo nen, e as incentiva e legìtima al midem temp d'àutri individ a svilupé l'istess precossèt anvers ëd nojàutri.
An sìntesi, la stra dla saviëssa a l'é cola d'amprende a discriminé tra ij sò precossèt, e nen an base ai sò precossèt.
Tut cost polpeton a intendìa introdùe quaich divagassion riguard ël difondù precossèt dla mòrt. I na parleroma, car Maurizio Costanzo Show, ant la pròssima lettera.

Roberto Quaglia