capitat carchi borta chi si sentat sa gana o su bisòngiu (duas sensatziones sorres) de pensare o de nàrrere o de iscrìere carchi cosa de intelligente, aunidas a su timore de no èssere in gradu. Si tenet sa cussèntzia chi si diat pòdere, fintzas ischende chi in cussu istante no si podet. Sos pensamentos sunt cunfusos, ma no tantu de no ischire chi lu sunt. Est una conditzione frustrante, proite si s'acatat de arribare a unu passu dae pensamentos chi satisfaghiant sa esigèntzia chi nois advertimus de los pensare, sena chi però issos surghent o fintzas isceti apàrgiant pro un'istante in sa mente nostra. Nos sentimus istùpidos, meda de prus de chie mai at pensadu de l'èssere simplemente proite no li est mai bènnidu a conca, forsis proite lu est.
Sutzedit poi chi custos istantes si protràgant, diventende perìodos e intreas fases de sa vida. In tales tzircustàntzias, sa cussèntzia fadigat a abbarrare ancorada a una lìnea de pensamentu pro prus de carchi breve minutu. S'entropia, tantu pro impreare una paràula difìtzile, est in agguatu e colpit a fundu. Ite cheret nàrrere custa frase? Faghide finta de nudda. Tantu pro rèndere s'idea a su mègius, no nos amus a fàghere iscrùpulu de lassare chi custu fenòmenu si àplichet a nois etotu inoghe e immoe. Ischèndelu in antìtzipu, su letore at a pàdere de mancu, opuru nono.
Semus totus incastrados in sa realidade, cale si siat cosa custa frase cherzat nàrrere opuru narat a malgradu suo. Sa realidade est unu logu bufu, fintzas proite no tenet unu paesàgiu bene definidu. Difatis, sos elementos prus semoventes de su paesàgiu palesant una grotesca atitùdine a colare cussa parte de su paesàgiu chi issos amant etichetare cun su vocàbulu "tempus" a litigare subra s'aspetu de su paesàgiu etotu. Tropu crìpticu? Onni tantu su paesàgiu est incumprensìbile, l'isco, e est bene chi lu ischides fintzas bois, opuru nono.
In sa realidade su paesàgiu est totu. A su nessi dae su puntu de vista de cussa parte de su paesàgiu chi tenet ogros pro abbaidare, est a nàrrere pro esempru nois. Ais notadu comente si faghet prus concretu su discursu cando si tirat in ballu cussa sinono trascuràbile entidade chi nos praghet giamare "nois"? No l'ais notadu. Ma nemmancu deo, lu cunfesso. Faghia isceti finta. So faghende finta in totu sos sensos. E tzertu fatzo fintzas sensu faghende finta gasi.
Cale si siat discursu si fatzat, a sa fine si acabat semper a faeddare de sa realidade. Mai protagonista est istada prus disconnota de sa diva nostra de custa lìtera e de custa vida.
E si no esistiat? Diat èssere unu bonu colpu de iscena. Totu sos prus penserosos pensadores a pensare invanu pro vidas intreas a carchi cosa chi no b'est. No est mancu gasi macarrone pensare chi in realidade sa realidade no bi siat pro nudda. Si bi fiat, calicunu l'aiat a àere agatada, dae carchi parte, e l'aiat a àere mustrada in giru, a sos àteros, e issos (sos àteros), aiant a àere istantaneamente cumpresu chi si tratàiat pròpiu de sa realidade. Sa realidade vera no podet lassare dùbios, no podet bènnere interpretada. Sa realidade vera podet isceti èssere una, inconfundìbile, evidente. Cussos chi pretendent de nos contare chi ant agatadu carchi cosa chi segundu issos diat èssere sa realidade, ma chi a nois paret una istrontzada o peus (o mègius... tantu no càmbiat nudda), evidentemente ant leadu unu abbàgliu, sinono nos aiant a àere istantaneamente cumbintos totus.
Sa realidade gasi est una ipòtesi maligna, proite a la chircare intasat sas giai pagu duràbiles vidas nostras, distoghende s'atentzione nostra dae su chi prus contat. No isco de ite si tratat (su chi prus contat), proite evidentemente fintzas deo so incastradu in custa istòria de sa realidade, comente tra parèntesi fintzas totu bois (e pro "bois" intendo chie si siat in custa eticheta amat si reconnòschere, pro esempru chie leget, ma isceti pro esempru).
Semus inghiriados dae sa realidade, no in sensu reale (amus istabilidu chi no esistit), ma in sensu metafòricu. Est a nàrrere, sa realidade nos at ingagiadu in sa trampa costituida dae sa inesistèntzia sua.
In ue si siat abbaidamus, amamus o odiamus crèdere (ma semper creimus) de bìdere sa realidade. Ma fintzas in ue si siat ascurtamus, tocamus, adduramus, assagiamus. Nos cumpraghimus o nos dolimus de pertzepire realidade in ue si siat. E tando diamus dèpere àere suspetos. Cantas bortas bidimus unu bìpede a forma de fèmina umana o de màsciu umanu e esclamamus pensèndelu: "Ite bella figa (o figu)" e calicunu a su costàgiu nostru obietat chi figa o figu issa o issu pro nudda no est. Est giai in custas piticas cosas chi sa realidade si sputtanat, traende sa evidente inesistèntzia pròpia. Figurèmus-nos sas cosas prus mannas, comente cando sa realidade chi no b'est si trabestit (o gasi nos paret) dae Bene e dae Male, causende dissìdios fintzas prus mannos de cussos inerentes a sas preferèntzias sessuales.
Sa realidade nos persighit, perfeta in sa ostinada, indiferente e assoluta inesistèntzia sua.
Diamus pòdere fintzas acabare de nde faeddare, a su nessi nois chi nos semus acatende chi no b'est. Si nde ocupant giai in tropu, chi pretendent a onni ocasione de nos ispiegare ite cosa sa realidade siat, e a tale fine nos angùstiant sena trègua ne impossìbile piedade. Difatis, no est forsis chi pretendende de ispiegare cun tanta pretzisione su chi sa realidade no siat, nois si cummitat in ùrtima anàlisi su matessi gestu chi cumprit chie tentat de ispiegare su chi issa siat? No est s'errore insidu pròpiu in sa domanda in sese?
Acabèmusla cun sas domandas isteriles.
Sa inesistèntzia de sa realidade diventat evidente cando sas allutzinatziones nos còglient. Sas metàforas intrapsìchicas collàssant e si cunfundent, traende sa natura issoro, apuntu, de sìmplitzes metàforas, e no de fideles ispigru de sa realidade. Sa mente umana o su chi nois giamamus gasi, est difatis unu meru costrutu de metàforas organizadas. Tìpicu de una metàfora est sa funtzione de rapresentare carchi cosa comente s'ànalogu de carchi cosa àtera. Peruna metàfora est gasi sa realidade. Proite cale si siat cosa, a sa cale nois si pensat, a bene pensàrebi, est esclusivamente sa metàfora de carchi cosa àtera, ite cosa nde cunseguit?
Ma no cheriamus l'acabare cun sas domandas isteriles?
Diat èssere prus gradèvole ocupare su tempus nostru a assaborare sa descritzione de unu bonu pràngiu culinàriu o fintzas sessuale, opuru nos gosare diretamente su pràngiu o su sessu o ambos duos paris o carchi cosa àtera chi no mi benit a conca proite a pustis de totu tèngio fintzas deo sas manias mias e penso chi no m'ais a biasimare tropu si custas manias cuinvolgent sa masticatzione de mandigare e sa degustatzione de sessos, garantende comunque, a chie si siat tra custas rigas vagat assorbèndende su vagu sensu, chi custos mandigares e custos sessos tèngio semper cura de seletzionare cun mannu gustu proite est pròpiu in funtzione de su gustu chi custu gustu m'induit chi mi los gusto de gustu.
Mi paret chi custu potzat pro oe bastare, e fintzas ischende chi custu est illusòriu opuru nono l'acabo inoghe e gasi siat a su nessi pro unu pagu.

Roberto Quaglia