
 |
CHI COSA È A MORTE?
Caru Maurizio Costanzo Show,
unu tra i preconcetti cchiù diffusi è chi a morte è quarche cosa de negativu. A Santa Matre Chiesa ni suggerisce puru nu preconcettu oppostu, cioè chi a morte è 'n realtà l'inizio da vera vita, e chi allura, intrinsecamente, a morte è bene 'nveci de male. Ma pue, a Santa Matre Chiesa ni fa na figura assai magra quannu u papa attuale, culpitu de malatie da carne, un si gira fiduciusu versu a Santa Provvidenza, ma versu u laicu Policlinico Gemelli, spitale assai terrenu. Mentre i piloti de Formula Unu mintanu a ogni Gran Premiu a vita de iddi intra i mani de Diu, mentre dittaturi spietati fannu u stessu cuncedennusi bagni de folla periculusi e potenzialmente ostili, u Papa un si fida mancu de si mustrare ai fedeli sui senza a macabra cascia protettiva de cristallu trasparente stabilmente misa supra a vettura sua fuoriserie, dimustrannu accussì de avìre menu fiducia intra a prutezione divina de chira chi tenanu piloti e dittaturi, e mustrannu puru n'evidente iper-preoccupazione versu chiru famusu sartu, a parole sempre decantatissimu, versu a Vera Vita du Regnu de i Cieli.
Ma un vulìa scrivere chista littera ppe fare pubblicità au Papa. Vulìa mintere a nudu, ppe quantu è intra i pussibilità mei, u fattu chi u valure negativu datu alla morte è nu preconcettu, o quarche cosa du genere.
Sapimu chi un campamu ppe sempre. A vita nostra un è infinita, ma finita. Tene limiti. Quali su'? U limite chi pensamu sempre è chiru chi chiamamu "Morte". Doppu chistu limite, nue un ci simu. È chistu però l'unicu limite assolutu da vita nostra? No, ci nn'è n'atru. Puru intra a direzione opposta c'è nu limite, prima du quale nue un ci simu. Chiamamu chistu limite "Nascita". Morte e nascita 'n realtà un esistanu, su' cuncetti chi un tenanu sensu, tantu è veru chi l'omini (e puru tanti fimmine) un su' mai riusciti a si mintere d'accordu supra chiru chi precisamente vuonnu dicere. Ppe certi a vita umana cumincia all'attu du concepimentu. Ppe atri chistu succede bene novi misi doppu. Iu puru sustegnu chi a vita "umana" cumincia ancora doppu, quannu u criaturu un è cchiù nu tropismu de tuttu senza spaziu mentale, e acquisisce u linguaggiu umanu e ccu illu, finalmente, a cuscienza e a capacità de ricordare, cuscientemente, u passatu. Puru supra a morte ci su' certi dispute. A parte chine a parole si dice cunvintu chi a morte è 'n realtà l'inizio de na vita nova cchiù bella (e allura pecchì un circa de murire de prescia?), c'è chine dice chi a morte un esiste pecchì quannu ci simu nue, illa un c'è, e quannu c'è illa, un ci simu cchiù nue.
L'esseri umani pensanu: Nascere è bellu. Murire è bruttu. Ma tutti e dui su' cunfini da vita, a stessa misura. L'unica differenza è chi pensamu chi a nascita un ni pò cchiù succedere, mentre a morte ni succederà. Chista è na cunseguenza du fattu chi ni ricordamu u passatu, ma no u futuru. Ovviu, penserà chine mo mi sta leggennu. No, un è ovviu, penza un sulu iu, ma puru unu de i cchiù granni scienziati viventi "Stephen Hawking".
Intru u libru sue assai canusciutu "Dal big bang ai buchi neri" (traduzione impropria du titulu originale ingrisi "A brief history of time"), Hawking introduce u cuncettu de "freccia psicologica du tiempu". Un jirò intra i particulari ppe dui motivi 'mportanti: u primu è chi chine ha decisu de leggere chiru chi aju scrittu iu 'nveci de chiru chi ha scrittu Hawking avrà i boni (o pessimi) motivi sui. U secunnu motivu è assai cchiù validu, e è a 'nadeguatezza mia a jire intra i particulari intra nu campu aduve ci farìa subitu figure assai brutte. Citerò allura sulu na frase de Hawking: "I leggi da scienza un distinguanu tra passatu e futuru". Nue u facimu, pecchì a cosiddetta freccia psicologica du tiempu è girata du passatu versu u futuru. Ma 'n sensu assolutu (o, si un vi piacianu l'assoluti, 'n sensu scientificu, o matematicu), c'è equivalenza totale tra passatu e futuru.
U fattu chi u passatu è già successu e u futuru ha ancora de succedere su' categorie nostre de pinsieru. Secunnu i scienziati, de Einstein 'n pue, tuttu chiru chi esiste è l'universu, cioè na "bolla" spaziotemporale finita, chi cumprenne tuttu u spaziu e tuttu u tiempu chi ci su' stati, ci su' e sempre ci sarrannu.
Usamu na metafora semplice. Tuttu chiru chi esiste è chiusu intra nu libru. Ovviamente, illu esiste tuttu allu stessu tiempu. Quannu leggimu u libru, ni pare chi u tiempu scurre, i persune prima nascianu e pue morianu. Ma si leggimu dece voti de seguitu a pagina aduve c'è unu chi nasce, chiru poverellu ppe nue nasce dece voti, puru essennu però sempre vivu na vota sula. Doppu chi unu è mortu, putimu agilmente tornare arretu de quarche pagina e eccu chi è n'atra vota vivu, puru essennu già mortu intru u futuru du libru. Oppuru putimu leggere centu voti u libru de l'inizio alla fine e ppe centu voti ni pare chi l'avvenimenti chi ci su' intra pigghianu vita e si consumanu. O 'nveci, ccu nu pocu de fatiga, putimu leggere u libru allu cuntrariu, e eccu chi de a morte sorgianu i vivi chi pue sparisciunu au mumentu da nascita e accussì via, finu all'inizio aduve tuttu finisce. Qualunque cosa nue decidimu de fare, u libru cuntinua a cuntenere tuttu chiru chi intru u libru è successu, succede e 'n futuru succederà. Si un tieniti dimestichezza ccu i libri si pò fare u stessu esempiu ccu nu film. Eccu, l'universu è 'n chistu sensu cumu nu libru o nu film, chi però nue putimu leggere o guardare (o megliu campare) sulu ppe nu versu. E chista fussa a freccia psicologica du tiempu. 'N realtà, a prescindere du puntu de vista nostru obbligatu, tuttu u tiempu esiste allu stessu tiempu 'nzèmmula a tuttu u spaziu ccu cui è tutt'unu, ppe cui nente 'n realtà svanisce o appare, pecchì tuttu allu stessu tiempu e stabilmente è, intra chistu ipoteticu Gran Libru de l'Universu.
Mo mi sugnu persu intra chisti discursi quannu 'nveci vulìa mi cuncentrare supra u preconcettu chi a morte è quarche cosa de negativu. Parleremu allura ancora de morte intra a prossima littera, si un moru prima iu, o si un moriti prima vue.
Roberto Quaglia
L'opera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tutta o 'n parte, pò essere letta, scaricata supra u computer, stampata e copiata senza limiti, sulu ppe usu personale. Tutti i testi e i illustrazioni su' proprietà de Roberto Quaglia e un pònnu essere usati sani o 'n parte senza permissu. U progettu graficu e i componenti grafiche de chisti pàgine su' proprietà riservata de Roberto Quaglia. L'opera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tutta o 'n parte, un pò essere misa 'n vinnita a nullu titulu senza permissu prima.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.
|