


 |
A MORTE UN È CHIRU CHI PENSAMU CHI È
Caru Maurizio Costanzo Show,
c'è tutta na categoria de persune, chi cumprenne tutta l'umanità, chi un capisce assolutamente chi cosa è A MORTE, suprattuttu si si cunvince de l'avìre capitu. Intra chista categoria naturalmente ci trasu puru iu, cumu si sarà bene pututu capire leggennu a littera mia de ajeri. A prova de l'incomprensione de chiru chi è a morte ni vene data de i persune stesse chi un u capiscianu, appena ci si dumanna. A risposta sarà sempre na metafora, mai mancu de luntanu a cosa 'n se. I cchiù campagnoli risponnerannu chi a morte è si ritruvare intra nu giardinu ciurutu tuttu chinu de ruscelli e nu saccu de frutta, e puru angioletti chi svolazzanu, nu Diu anzianu barbutu e sornione chi ogni tantu s'affaccia surridennu du squarciu sue preferitu tra i nuvule e un ni scurdamu a scritta EDEN supra u purtune de 'ngressu. A chiunque è accussì campagnolu de si raffigurare u dopumorte propriu accussì un tene sensu de rispunnere 'n nullu modu. Tutti l'atri capiscianu facilmente chi si tratta de na metafora assai semplice. A chisti ci piace o ci piacissa de stare intru u giardinu a si godìre chiru chi ci si gode stannu intru u giardinu, e allura chi c'è de megliu chi si cunvincere chi u farrannu ppe tutta l'eternità?
'N realtà, ognunu chi cride all'esistenza du paradisu s'è cunvintu chi u paradisu ha de essere cumu illu (o illa) ha decisu chi u paradisu ha de essere. Ognunu è infatti, sutta sutta, u Diu du paradisu sue. Chi paradisu fussa, si un fussa propriu cumu u vulissimu nue? Pecchì ognunu de chiri chi cride all'esistenza du paradisu tene na visione tutta sua de cumu u paradisu sarrà, è evidente chi armenu tutti fora de unu si sbaglianu (oppuru c'è nu paradisu su misura ppe ognunu? Ma si è accussì, ogni paradisu ospiterà sulu na persuna sula, oltre ovviamente Diu chi è ubiquu. Un sarrà noiusu, a longu andare?), o forse - cchiù ragionevolmente - si sbaglianu puru tutti.
Lassannu i classici paradisu, 'nfiernu e purgatoriu, de cui si parla già troppu, esistanu atri modi innumerevuli de si raffigurare a vita doppu a morte, oppuru, cchiù semplicemente, a morte.
A morte pò essere vista cumu nu "passaggiu" versu na cundizione nova, cumu na "liberazione" de quarche cosa, cumu na "comunione" ccu quarche atra cosa. Bonu, si ci pensati sarriti senz'atru d'accordu chi si tratta de metafore e nente de cchiù. Avennu esperienza de "passare" 'n vita de na cundizione all'atra, estendimu chista esperienza au fenomenu de murire, e descrivennulu cumu nu "passaggiu" n'illudimu de ni sapìre accussì cchiù de prima. Sapennu bonu quale sollievu ni duna a "liberazione" de quarche cosa chi n'opprime, sona bonu alle ricchie nostre chi chista esperienza si pò applicare alla morte. Ricordannu quanta gioja avimu pruvatu duranti l'intima "comunione" ccu na persuna cara o ccu n'idea astratta idealizzata, ni piace de ni cuntare chi a morte ha de essere propriu na faccenna de chistu genere.
Si tanti persune riescianu a evitare i rappresentazioni cchiù kitsch e banali, nullu, nullu, nullu, pensannu alla morte, riesce a sfuggire alla metafora, dimustrannu accussì de un stare pensannu 'n realtà alla morte, ma a quarche atra cosa. Tipicu da metafora è de significare na cosa ppe l'atra. Si infatti dicu a na fimmina "I labbra tue su' petali de rosa", un spiegu mancu de pocu chi cosa su' i labbra sue, ma alludu sulu au fattu chi su' morbide cumu petali de rosa. Ppe fortuna tutti sapimu chi cosa su' i labbra, pecchì ognunu de nue ha vistu, toccatu e forse puru vasatu armenu nu paru de labbra. Ma si spiegassimu a n'extraterrestre intelligentissimu ma senza labbra (ppe esempiu n'extraterrestre a forma de carciofulu), chi i labbra su' "petali de rosa", illu cridissa de avìre capitu chi cosa su' i labbra (pecchì, essennu nu carciofulu, tene quarche esperienza de ciuri e petali), ma nue sapimu chi 'n realtà avissa capitu quarche cosa de cumpletamente sbagliatu. Pensassa chi i labbra su' i petali. Nente de cchiù sbagliatu!
Allu stessu modu, quannu na persuna penza alla morte cumu alla "pace eterna", cumu a nu "meritatu riposu", cumu a "truvare a quiete propria", evidentemente usa metafore chi un dicianu da morte cchiù de quantu i petali de rosa spieganu de i labbra au carciofulu extraterrestre. Sulu pecchì nu cadavere un si mova ppe nente, accussì assumigliannu vagamente (ma sulu vagamente) a na persuna chi si sta riposannu, pensamu chi è lecitu de ni cunvincere chi a morte È nu riposu eternu. Si ni tenissimu u cadavere intru u salottu (o megliu, intra a cammara sua) ppe sei misi, e u vidissimu e addurassimu decomporsi 'n vermi e pue trasformarsi 'n musche, forse cangiassimu a metafora nostra (e l'immagine mentale) supra a pace eterna.
'N realtà, quannu quarcunu more, un esiste cchiù. Ma puru chistu un è correttu. O quarche cosa esiste o un esiste. "Un esistere cchiù" un è na categoria de esistenza. Nue chiamamu morta na persuna de cui sentimu chi restanu tracce de memoria intra a menta nostra. Si chisti tracce un ci su' o svaniscianu, chira persuna un è morta, ppe nue. Semplicemente, illa UN È. Un esiste. Un esiste, né è mai esistita, né esisterà mai.
Mi ricordu chi de criaturu appi, 'n tanti occasioni, na cuscienza intensissima, muta, senza parole, de chiru chi a morte vulìa dicere, e si trattava de nu cuncettu inesprimibile e terrificante. M'è assai difficile (ma no impossibile), de granne, ritruvare a stessa cunsapevulezza agghiacciante. Tegnu 'n menta troppe metafore, supra a morte, chi dannumi l'illusione de a capire megliu 'n realtà m'alluntananu da comprensione de chiru chi illa è. De criaturu, evidentemente, subìa de menu l'inquinamentu metaforicu, e m'era accussì pussibile de m'avvicinare de cchiù all'archetipu da morte.
A maggior parte de i persune mature o anziane smettanu de si preoccupare o de suffrire au pinsieru de avìre de murire, avennune ppe esempiu accettatu l'ineluttabilità. È n'osservazione chi mi duna sollievu, pecchì mi putissa succedere de addivintare anzianu puru iu. Ma mi duna puru de pensare. A morte è a morte, a qualunque età. Pecchì fa paura mediamente de cchiù de giuvani chi de vecchi? A risposta è chi ccu u passare de l'anni e de i decenni, i metafore chi si mintanu au postu de na comprensione inquietante de chiru chi vò dicere murire, si fortificanu e si radicalizzanu. Suttamisu de metafore, l'archetipu agghiacciante da morte scumpare alla vista, ppe sempre, finu alla morte. L'argomentu preferitu da maggior parte de l'ultraottantenni su' l'urtime notizie supra u fronte da morte. Parlanu tra d'iddi de chine è appena mortu e de chine sta ppe murire. Oje ci simu, dumane chissà. Tuttu chistu ccu granne calma e normalità, cumu si 'nveci de jire a murire si parlassa de jire a fare... nu viaggiu.
Mo faciti nu bellu esercizziu. Pruvati a pensare alla morte, e pensati a chiru chi pensati chi a morte è. È na metafora? Cioè, si tratta de na visione chi nasce de l'esperienza vostra... terrena? Allura è sbagliata. 'N effetti un pò essere atru chi sbagliata. Si aviti fattu correttamente l'esercizziu, avissavu de cuminciare a sentire già i primi effetti sui. Na certa inquietudine, forse puru ansia, de sicuru no na sensazione de piacìre. Ah, a propositu: vi sarriti accorti chi chistu un è unu de chiri saggi tipici psicologici tipu "A vita intra i mani tue" o "Pecchì vi suicidare? Un u faciti!" chi vulissaru a parole risolvere tutti i prublemi vuostri. Ccà sto senza dubbiu circannu de aumentare, a parole, a quantità de i prublemi vuostri. Però, pecchì l'assenza totale e definitiva de prublemi, ppe quantu ni sapimu, è tipica sulu da morte, mi pare de un vi fare nu dispettu eccessivu. Tra l'atru, dittu tra nue, un sacciu mancu chine siti, cioè chine è 'n effetti chiru o chira a cui mi starìa rivolgennu. Un sentu de mi rivolgere a quarcunu 'n particulare. Ma chiunque sta mo leggennu chisti righe è incontrovertibilmente a persuna 'n particulare a cui senza dubbiu mi sto rivolgennu. Prima de essere detestatu cchiù de quantu mi va bonu de u essere, mi sentu 'n duvere de suggerire a chine si sentissa dannegiatu de l'esercizziu chi aju appena prupostu, l'antidotu all'effetti collaterali de chiru chi iu scrivu: Appicciati a televisione, girati nu numeru congruu de minuti tra i canali ccu u telecomandu, pue guardati, a oltranza, chiru chi c'è supra u schermu, finu alla scumparsa de i sintomi. Funziona sempre. Quannu iu stessu ci rimettu quarche dannu de a lettura de chiru chi quarchi vota scrivu, ricurru ccu successu a chistu antidotu ormai anticu, na vera panacea contra i patologie du pinsieru.
'N conclusione: Qualunque metafora nue adottamu ppe ni raffigurare a morte, simu de sicuru 'n errore. Tra tutti i metafore immaginabili, ci nn'è però una chi nu pocu de attinenza oggettiva ccu u passaggiu de l'esistenza alla non esistenza ce l'ha, e si tratta da nascita. Immaginannu de percorrere all'arretu a vita nostra, illa finisce au mumentu da nascita. Chine si ricorda l'istante da nascita sua? L'istante da morte nostra ni farà probabilmente u stessu identicu effettu da nascita nostra, cioè nullu. È logicu pensare chi doppu morti ni sentiremu precisamente cumu prima de nascere. Cumu vi sentiavu, duranti tutta l'eternità passata de l'origine de i tiempi finu au mumentu da nascita vostra?
Roberto Quaglia
L'opera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tutta o 'n parte, pò essere letta, scaricata supra u computer, stampata e copiata senza limiti, sulu ppe usu personale. Tutti i testi e i illustrazioni su' proprietà de Roberto Quaglia e un pònnu essere usati sani o 'n parte senza permissu. U progettu graficu e i componenti grafiche de chisti pàgine su' proprietà riservata de Roberto Quaglia. L'opera "Caro Maurizio Costanzo Show...", tutta o 'n parte, un pò essere misa 'n vinnita a nullu titulu senza permissu prima.
© 1994-2000 Roberto Quaglia.
|