a i ò notè ch'da té as parla ed tótt, fòra che ed fantasiénza. An é un argomänt abastanza sêri? Mo a sän sicûr d'intànder tótt la stàssa cåsa quand a druvän la parôla "fantasiénza"? Mé a sån sicûr ed nå.
Esplorän dånca al significhè atribuébbil e atribué ala parôla "fantasiénza". La parôla "fantasiénza", tant par tachèr, la eṡésta såul in itagliàn. L'é un neologîṡum coniè par riprodûṡer al significhè dl'espresiån inglaiṡa science fiction, e a asumarän dånca ch'la âbia al stàss significhè.
Int i decåni, dla fantasiénza (science fiction) i én stè dè numerêvvoli definiziån, a åpera d'ilûster inteletuèl, scritûr, espêrt ed vâri gêner ecc., e inciåna l'é eguèl a un'ètra, anc s'ai é sänper quèlch elemänt in comón. Al parrévv, ch'inciåna definiziån la påsa da såula definîr quall che la fantasiénza efetivamänt la séppa, al parrévv ch'ògni definiziån la métta in lûṡ ón di aspèt ed sta richéssima leteratûra ed cui purtråp tröpi persåni an cgnóssen asolutamänt gnínt.
Tótt i san, o i crädden ed savair, csa al significhéppa la parôla "fantasiénza". Fantascienza l'é difâti un vocâbol ch'a cgnoscän tótt, ai é anc int i vocabolèri. Al 100% di itagliàn bón ed parlèr, interoghè a rigôrd, al avrà da dèrv una så rispôsta. Rispôsta raramänt venè da quèlch dóbbi. Fantascienza, par al 99,9% di itagliàn, al significa guêri int al spâzi o invaṡiån dal spâzi o UFO o mòster schifåuṡ o sänplizemänt l'é un agetîv druvè in môd liberatôri par significhèr in negatîv quèl ch'al sfåġġa la så comprensiån. Al 99,9% di itagliàn (e int al rèst dal månnd la situaziån an é bän miåura) an à mâi lèt un lîber ed fantasiénza. Epûr la parôla americèna science fiction (e anc cla itaglièna fantascienza) l'é nasó cme etichèta d'una categorî ed cunt e romànz ch'i avéssen cme elemänt distintîv - rispèt ala leteratûra fén alåra in våga - l'intänt ed cuntèr una stòria dal futûr plauṡébbil sätta al pónt ed vésta scientéfich.
Migränd da una strétta zêrcia d'utänt cålt al grand públich dla popolaziån intîra, al significhè comunemente inteso dla parôla science fiction (in Itâglia fantascienza) è mutato.
Såul al 0,1% (percentuèl otiméstica; probâbilmänt l'é pió gióst al 0,05%) dla popolaziån itaglièna l'à mâi avêrt un lîber ed fantasiénza, e såul al 0,02% al lêż fantasiénza con una zêrta regolaritè. Tótt chi èter i san ed savair csa al significhéppa al têrmin fantascienza, mo oviamänt an pålen avair la stàssa opiniån ed chi al âbia lèt la fantasiénza int i lébber.
Quelcdón al psrévv obietèr ch'an é necesèri lèzer fantasiénza par savair csa äla la séppa, al psrévv bastèr gustèrsla al zînema...
Be', a tèl rigôrd mé a dâg såul una cåsa: un bån lîber ed fantasiénza al stà a un bån film ed fantasiénza cme Charlie Chaplin al stà a Jerry Calà. S'a diṡî ch'an v pièṡ brîṡa la fantasiénza parché a l avî vésta såul al zînema (o pîṡ ancåura in televiṡiån), l'é cme s'a diṡéssi ch'an v pièṡ brîṡa al zînema umoréstich parché a avî vést såul i film ed Jerry Calà, con tótt al rispèt ch'quelcdón al avrà par i film ed Jerry Calà.
La leteratûra ed science fiction (a dråv da adès in pó såul al têrmin inglaiṡ parché fårsi manc fòrviànt ed quall itagliàn) l'é óna däli pió èlti espresiån dl'inteligänza dl'Òm utilizè par esplorèr äli trasformaziån che l'inteligänza dl'Òm la produrà in futûr int la vétta dl'Òm. Int la mänt d'una persåna inteligänt, propänsa a druvèr la så vétta par amplièr la så cultûra, an på manchèr una cgnusänza ed bâṡ ed st'vèst univêrs leterèri ch'inción côrs ed laurêa universitèri int al månnd (o quèṡi; int i Stèt Unî quèl al s måv in tèl säns) ancåura al provéd a difånder. Int la bôna leteratûra ed science fiction (ai é anc cla cattiva, oviamänt, cme in tótt i setûr), as s nudréss däli brilànt estrapolaziån a rigôrd dal futûr ed scienza, costómm socièl, tabó, psicologî, sociologî, semântica, ârt, polética e, in generèl, ed tótt quall ch'al âbia o al psrévv avair citadinanza int l'univêrs imaginè o imaginâbil da l'Òm. E esploränd äli reaziån che l'Òm (nunchè la Dòna) al paleṡarà in rispôsta ai mutè contèst ambientèl, la science fiction la s pån incû cme al miåur e al pió complêt tra i laboratôri par al stûdi ed quall ch'a sän, ed quall ch'al s à originè e di nåster possébbil destén.
A chi (ch'i én tanti) ch'par ignoranza i n sottovalûten l'impurtanza culturèl, a tgnän a dîr ch'al Preṡidänt di Stèt Unî e al Pentagono an fan brîṡa ètartànt. Da parìć ân uramâi, låur i cåmpren consulänz dai pió impurtànt scritûr ed science fiction americàn, a rigôrd dal proseguimänt däli trasformaziån polétiche e socièl. Quasst parché i scritûr ed science fiction i an da dèr däli rispôst. Un mócc' ed rispôst. E generalmänt anc abastanza sensè.
Int l'asociaziån internazionèl M.E.N.S.A., ch'la riuniss såul individui con un Q.I. (Quoziänt d'Inteligänza) superiåur a 140 (al valåur mêdi l'é 100), una percentuèl ch'la psrévv raggiónżer al 30% la lêż abitualmänt science fiction (la mêdia itaglièna an supêra al 0,02%).
In una prôsima lêtra, chèr Maurizio Costanzo Show, a vdrän cme la leteratûra ed science fiction è nata, quand l'é nasó e såver tótt parché.

Roberto Quaglia