a scrivte ancheuj a l'é ël Max Morando ch'a cova an mi. I dovrerai donca formalment sò servel për scrive tut lòn ch'a seguirà, mostrand donca soa facia, pròpi com s'mi i fussa chiel, o pitòst com chiel a fussa mi, pur minca un ëd nojàutri doi essend prima ëd tut chiel istess. I l'hai donca decidù ëd scrivje quand i l'hai vist tùit coj cas uman, o presunt taj, avicendesse an sù soe poltron-e, o presunte taj. Ël campionari a l'é vari, lë zoo a l'é squasi al complet, ma mi i rapresento ël Cas cujì a fator comun, l'essensa dla pietà, ël sinònim dl'umana pietate, l'antìtesi dl'eròe e dl'antieròe. Ch'a pensa, Geometra Costanzo Show, ch'a vorìo destineme un quadratin an sël 740, pròpi tra l'Unione Chiese cristiane avventiste del 7° giorno e le Assemblee di Dio in Italia, për feme avèj l'8 per mille, distribussion ëd pietà diretament dai grossista, dal produtor al consumator. Com i-j disìa, Ragionier Costanzo Show, mi i son un pietòfagh, i-m nutriso dla pietà dj'àutri, nen ch'i faso gnente për meritémla, mach che le vicende ch'a m'han colpì a l'han lassà na specie ëd segn invisìbil ch'a condana le përson-e orbitant mia vita a svilupé imediatament sens ëd colpa dësmzurà, complèss ëd superiorità tendent a l'infinit, e an quàich rar cas a-je costrenz pura a burlesse ëd mi, ma con vàire argussia. Cola ch'quaidun a identìfica, semplicisticament, ant la sfiga (ma ch'mi i preferisso, për vastità dël fenòmen, e për na mia tendensa a nen etichetté gnente për nen antrapé fenòmen complèss an veuid schema, nen ridue a na sola paròla) a l'é ant mè cas atàvica. I preferisso, për brevità e për direta o squasi, conossensa dij fàit ancaminé mia stòria dal matrimòni dij mè genitor, tùit doi evidentement d'umilìssime orìgin (e com i vëdroma an séguit ëdcò d'umilìssim destin). La neuit dle nòsse a droche la diga dël Vajont, prim segn premonitor, maopurtròp nen scotà. Dòp quàich ann, sensa ch'as ricòrdo tragédie degne ëd riliev mi i vnisìa a la lus, ël 19 maggio dël 1966. Con na curiosa sintonìa con la distribussion dij sacrament la stòria a proségh con mia prima comunion, e sì, usualment, ant ij mè interlocutor a ancamin-a un bal ritual ëd probàbil orìgin làponica, sicurament un gest propissiatòri a la maschila fertilità, përchè a prevëd ël rìtmich palpegiament scrotal fram-cià a un mormori pronunsià a dent strèit e con j'euj vòlt al cel. I disìa (ch'am scusa Avvocato Costanzo Sciò për sti mè intermes, ma a servo a rende pì figurà e viva mia lettera), mia prima comunion (ch'a coincidè ëdcò con l'ùltima) ij mè genitor a decidèro ëd féimla "fé" an coincidensa con nòstra sman-a bianca, an mòd da përmëtte a nòstre màigre finanse lë svolgiment ëd tùit doe j'atività sportive (sìistica e eucarìstica). Ël leugh preselzù a fu Tesero, ridenta sitadin-a ch'quàich ann dòp a venè parsialment spassà via dal dròch dla diga dla Val di Stava, ma anticipoma nen ij temp. Ant ij dì imediatament precedent a mia prima comunion a droche la funivìa ëd Cavalese (mach pòchi chilòmeter da Tesero) provocand la mòrt ëd tùit j'ocupant, fòra un-a, paralisà. Mia famija e j'amis a ancaminèro peui a droché, com an na guèra nen diciarà a parte dal 1972, prim barba mòrt për càncher, ël prim nòno a droche agn prima ëd mia nassita ëdcò chiel për càncher, e peui capdann 1980 (amis mòrt an afondament Phoenix), 1981 magna mòrta për càncher, 1982 mèra fortunatament mòrta për càuse naturaj, visadì sfondament dël cran për 28 naturalìssime martelà inferzùje dal còmplice ëd mè cusin (antlora quindesen) a scòp rapin-a, për l'acat d'un validìssim motociclo. Ant l'ocasion ël pare, mè barba, ant ël gòf tentativ ëd scagioné ël fieul a esibì com preuva d'innossensa un motorin, ch'chiel a sostnè d'avèj regalà a Thor (da antlora stranòm predilet dël amà cusinèt). Sfortunatament, avend lë barbin quàich precedentin penal, e essend ël motorin resultà robà a finì an përzon pura chiel, fin-a a quàich temp fa.. Am riess a seguì Dottor Costanzo Show? O miraco i son tròp nebulos ant l'esposission dij fàit? Ma ch'a sapia la pressa a l'é tirana, e peui as sa mai... Comsëssia i disìa, la stòria a deuv continué, 1985 nòno mòrt për probàbil trasfusion falà, ant ël 1986 la mòrt ëd mia mèra an cheujè ëd surprèisa, n'ictus pròpi i-s lo spetavo nen, ormai i tifavo për ij tipo pì spetacolar ëd mòrt possìbil, a l'era ancaminà pura ël totomòrt nècro-concors a pronòstich. Ant ël 1987 mè pare ch'ëdcò a brilava d'originalità essend ël creativ ëd famija a decidè ëd meuire an mòd banal, për càncher ai polmon, mersì a Dé (prego!) a-i pensè la dita press la qual a travajava com operari a vivacisene la mòrt, a decidè ëd suicidesse, la dita, faliment, o mej liquidassion, e donca cicia dné, inùtij perfetament vist che ant ël fratemp i l'avìo lë sfrat esecutiv. A capiss ëdcò chila Minatore Costanzo Show che la sucessiva mòrt d'un àutr car amis për asma antramentre ch'a prestava servissi ëd leva, la scomparsa dël pare e dla mare ant ij sucessiv doi agn, la mòrt ëd tùit doi ij genitor d'un mè compagn ëd classe an simultan-a për doe càuse diferente a podìo d'àutr che anojeme. Un pòch ëd pì am incuriosì n'àutr fratern amis finì polpetà sota un trator antramentre ch'as recava a sò prim dì ëd travaj dòp un longh period ëd disocupassion, trascuràbil ël fàit ch'ël locale ëd proprietà dij genitor a fu brusà doe vire prima ch'lor a lo lassèisso. Na dita press la qual i travajè a l'era condòta da doi simpaticìssim conjug, ij cui a l'avìo creà tut për ël fieul, un fiòt straordinari con l'hobby dla pësca subacquea... i deuv terminé la stòria o a la imàgina chila? Finìa la part necrològ, i-i tnirìa a dé na descrission somaria ëdcò d'àutri moment ëd vita felis e armoniosa, vist che com i l'hai dije mi i son un pietòfagh, e i podrìa nen lassé n'òpera incompìa. Ël barba ëd cui prima, ël pare dël scultor ëd carn, Thor për intendse, pen-a surtì dal càrcer a l'é stàit fermà, sensa patent, a la guida d'na màchina robà ch'a traspurtava dròga, n'àutr barba a venè sparà an sirconstanse misteriose, e mi i decidè ëd scrivje sta lettera pòch prima ch'a tentèro ëd ridula an frappé.... d'àutri fàit a sarìo da conté, ma ël temp a l'é tiran e ël computer as sta lentament aflossiand sota ël pèis dla stòria. Mi i sai ch'adess chila am tem, nen tant përchè an mia presensa a-j podrìa capité quaicòs, a l'é assè inteligent për capì ch'a-j podrìa capitéje comsëssia, ma përchè mi i sarìa la stòria final, cola da ùltima puntà ëd Maurizio Costanzo Show, l'ùltima frontiera dla pietà. La subietin-a an sla tòrta a sarìa ch'ël teatro Parioli a drochèissa ël dì prima dla puntà a cui a m'avrìa invità... Auguri Messia Costanzo Show

Max Morando