incû an supôrt i filåṡofi. I filåṡofi d'incû. A tachè a mèl supurtèrli in żåvin etè, par l'aparänt inutilitè di argomänt con i quèl i tentèven ed rénder al mî zarvèl pió sémil al så. Mo in chal tänp an savêva brîṡa, cme a sò adès, in môd cièr, prezîṡ e enôrme quèl l'êra eṡatamänt al mostruåuṡ erår int al quèl låur i én fîr ed cundûṡer la så vétta.
Ai êra una vôlta i filåṡofi. Låur i êren la cúspide dla cgnusänza int la societè ed cui i êren pèrt. I filåṡofi i contgnêven dänter ed sé tótt al scébbil nòt, i savêven quall ch'ògni filåṡofo dal pasè al avêva precedentemänt savó, e in vatta a tèl bâṡ låur i purtèven avanti l'intîra comprensiån umèna d'un èter påch. Låur i savêven ed féṡica cme d'êtica, ed biologî cme ed morèl e d'astrofíṡica. Låur i savêven tótt quall ch'ai êra da savair parché quall ch'ai êra da savair al psêva gnîr aprais in un èrch ed tänp inferiåur a quall dla durè d'una vétta umèna. Int al bûr däli scèrni cgnusänz che l'umanitè faticoṡamänt la sottraêva a l'Ignoranza, låur i brilèven int l'eråich gèst ed dvintèr l'espresiån dla mâsima séntesi däli cgnusänz posedó dala spêci umèna dal så tänp.
Tótt quasst al fó, e pió an é. I ûltum zänt ân ed stòria umèna i an obnubilè i fulgûr ed zentnèra ed miliån d'ân d'evoluziån dla vétta in vatta ala têra. Zentnèra ed miliån d'ân d'evoluziån prémma che la vétta marén'na la riuscéss a conquistèr äli têri emêrṡi, ètri zentnèra ed miliån par conquistèr cla fårma ed cui a andän tant fîr, e adès, a manc ed zänt ân dal'invenziån dl'eletrizitè ecco la vétta conquistèr al spâzi, raggiónżer la lóna e con äli så artifizièl propâggin ciamè sånd al sistêma solèr tótt. Ecco la vétta difånderes al silézzi int al fenåmen ch'impropiamänt a ciamän ancåura "informâtica", ecco l'univêrs di fenåmen e däli idê fères réch cme in tótta la stòria dla vétta an êra stè mâi. Ecco la stòria dla vétta istàssa emêrżer dal limbo dl'ignoranza, ecco un'umanitè geocêntrica, antropocêntrica, egocêntrica iluminères d'insospetâbil cusiänz a rigôrd däli maravàj ed quall ch'a ciamän evoluziån, pêrdres int i abéss ed tänp ricavè dal'interoghères in vatta al significhè dal pasè, e spånder la så idê ed spâzi vêrs confén sît a distanz vertiginåuṡi mo brîṡa asórdi.
In sta fúlgida esplusiån d'evoluziån, ecco anc detrît fossîl ala derîva, tratè con una riveränza fossîl anca äla, quant ridécola. Ecco par eṡénpi i filåṡofi, tra äli pió grotèschi manifestaziån ed tèl fossîl pateticómm, parché idealmänt prepåst ala comprensiån ed quall ch'invêzi manifestamänt i s dimåstren dal tótt incapâz ed capîr. Int la så vetûsta derîva, i fan anc inconsapêvvol sciaguerè eṡibiziån dla så mîṡera e oscêna zezitè inteletuèl.
Chi che la societè scioccamänt la s dilèta a ciamèr filåṡofi, an én brîṡa filåṡofi. I an diṡimparè la filoṡofî seguänd un côrs ed laurêa in filoṡofî scadó milêni fa, i an incancrené la så stålidètè insgnänd a èter quall ch'l'ebbe säns quand äli cgnusänz umèni äli êren acsé påchi da psairs stivèr in qualsîasi mänt azetabilmänt dotè. I an conquistè al vêrtiz dla ridicolâg̈ convinzàndes d'èser "filåṡofi", ważvàira ed savair azetabilmänt scimiotèr i concèt che in bûri époch d'ignoranza autêntich gêni i ébben la grandioṡitè - låur, sé! i l ébben! - ed conzepîr. Chi che la societè incû la ciâma filåṡofi i én in gêner nûl èter che stòrich dla filoṡofî - e la diferänza l'é immèna! Låur nûl èter i capéssen ôlter a l'ånbra ed quall ch'sêcol fa gêni ignorànt i capénn. Låur gnínt i san ed quall ch'ed saliänt in sti ûltum decåni l'umanitè l'à tachè a pinsèr.
Incû, al vero filåṡofo an pêrd tänp a procurères al titol ed filåṡofo. An é pió cme int i sêcol trascûrs, incû ai é tröp da imparèr! E ai é tröp da AN imparèr. Ecco la granda diferänza, ch'inción al métt in evidänza. La ramificaziån däli scienz e däli disciplén l'é tèl, la môle däli informaziån l'é tèl, che la vétta umèna l'é tröp curta par aprànder tótt - mo brîṡa såul! La vétta umèna l'é anc tröp "länta" rispèt a l'incalzèr däli nòvi cgnusänz! Anc vivänd in etêren, incû, un individui an psrévv MÂI tgnair al pâs col virulänt proliferèr däli nòvi cgnusänz, e ân dåp ân al divâri tra quall ch'ló al sa e quall ch'al psrévv savair al aumentarévv con progresiån esponenzièl.
L'é un'época eṡaltànt, la nostra, cunzideràndla int i gióst têrmin. Ala stupiditè ed celebrèr chi al s prêgia d'èsres incancrené in vatta a noziån ch'i ébben säns sêcol fa, as unéss la zezitè stratêggica ed chi in quèlch môd int l'organizaziån dal progrès dal savair al gh à un rål impurtànt. A vivän int la recänt época dl'eṡaltaziån dla spezializaziån, dla ricêrca scientéfica aplicatîva, dla ricêrca dal savair finalizè ala produziån ed dnèr. Ecco parché an truvè pió vaira filåṡofi da inciåna pèrt, chèr mî, e s'a i truvè an i ricgnusî brîṡa! Parché al VaIRA filåṡofo contemporâni an à brîṡa pêrs tröp tänp in universitè omogeneizànti, in spezializaziån aplicatîvi ch'äli al rénden al mâsim espêrt mondièl d'una subfunziån ed quèlch sub-sub-subprozedûra produtîva. Al VaIRA filåṡofo an à brîṡa pêrs una sostanziåuṡa pèrt dla så vétta a masturbèrs la cortézzia in vatta ali môrti problemâtiche ed chl'amâs ed defónt e sotterè gêni ignorànt dal'etichèta DOC: "Platone". "Hegel". "Kant". Al VaIRA filåṡofo al gh à biṡåggn dla så vétta par asurbîr tótti äli sconvolgänti implicaziån dla teorî dla Relatività, dla Fíṡica Quantéstica... mo brîṡa såul! Dla teorî dal Câos! Dla teorî däli Catâstrofi! Dl'Olîṡum! Di mistêri dla geometrî Fratèl! Däli stupefaciänti comprensiån dla Neurologî e dla Psicologî! Dla teorî dla Mänt Bicamerèl! ...mo brîṡa såul! Däli mirâbil invenziån ed chi la så mänt al impîga a capîr al preṡänt imaginänd al futûr, i scritûr ed fantasiénza! Däli profåndi relaziån tra scienza e ârt, tra geometrî, matemâtica e mûṡica! Al VaIRA filåṡofo incû al à da imparèr a evitèr d'ostinères in vatta a l'aprendimänt ed cgnusänz funzionalmänt ûtil, mo idealmänt irilevànti. Al VaIRA filåṡofo al à da imparèr a distinguer tra quall ch'l'é da imparèr e quall par cui an à säns ch'ló al pêrda tänp. Al VaIRA filåṡofo al à da spazièr in tótt i câmp dl'odièren scébbil, e parché l'amâs d'informaziån l'é mastodòntich e al crass sänper ed pió sänper pió in prassia, ló al à da imparèr a trascurèr i detâli, tótt i detâli irilevànt, e dèr fårma dänter al spâzi mentèl ch'al cåltiva in sé a un'organizè costelaziån ed séntesi. La séntesi d'ògni câmp ed riflesiån la à da èser plâstica e mâi dogmâtica, suscetébbil d'èser stravôlta da un mumänt a l'èter, parché sti qué i én i atuèl tänp dl'evoluziån dal progrès umàn. La suprêma séntesi d'una Weltanschauung superiåura la gnarà dånca da sé, spontaneamänt, cme spontâneo l'é tótt quall ch'in ògni indóv da sänper al sårż e al capita, par quant quasst al significhéppa quèl, par quant a quèlch ai pièṡa crédder differentemänt. Chèr Maurizio Costanzo Show, am dispiaṡ par té, cme am dispiaṡ par mé e par l'Itâglia, mo int la trasmisiån ch'té t î an ò mâi vést e ascoltè un VaIRA filåṡofo. Epûr ai n eṡésten. A n ò cgnusó dṡvêrs. Mo a m i sån duvó andèr a zerchèr, parché contrariamänt ali superstiziån, låur an gh l an brîṡa scrétt in frånt, né in vatta a quèlch certifichè prestampè.
E par terminèr con adeguè facêzia, ecco modèsta ricèta ch'la mimetiza séntom a casâz: Caccè i cacèri e an inalberè brîṡa i alberón!

Roberto Quaglia